Wschodnia

封印師 · Sealer — Strażnik równowagi pieczętujący niebezpieczeństwo i zamykający moc

Klasa magiczna specjalizująca się w pieczętowaniu potężnych magicznych bestii, bogów, klątw i zakazanych mocy. Ich główną rolą jest neutralizacja, pieczętowanie i oczyszczanie zamiast ataku — niezbędna klasa, gdy staje się przed ekstrymalnymi istotami takimi jak władcy demonów i starożytni bogowie. Mogą również odwrócić ten proces, wyzwalając zapieczętowaną moc jako siłę bojową.

劍聖 · Sword Saint — Legendarny poziom osiągnięty na absolutnej granicy władania mieczem

Klasa bojowa najwyższego rzędu, która doszlifowała sztukę fechtunku do granic możliwości, swobodnie posługując się qi miecza (劍氣) i aurą miecza (劍罡). Bez używania jakiejkolwiek magii wyzwala ataki na poziomie maga wyłącznie przez czystą energię miecza, zdobywając tytuł żywej legendy. Niezwykle rzadkie osiągnięcie — w dowolnej erze istnieje tylko jeden lub dwóch.

幻術師 · Illusionist — Mag wymazujący granicę między rzeczywistością a iluzją

Klasa magiczna tworząca halucynacje i iluzje w celu manipulowania percepcją wroga. Zamiast zadawać bezpośrednie obrażenia, są specjalistami od walki pośredniej — sprawiając, że wrogowie atakują siebie nawzajem, ukrywając sojuszników lub zamieniając przestrzeń w labirynt. Ponieważ magia działa bezpośrednio na mózg, trudno jej się oprzeć.

巫女 · Kapłanka Sanktuarium — Święta Kobieta Łącząca Boga i Ludzkość

Żeńska postać religijna, która odbiera boską wolę, wygłasza proroctwa, wykonuje rytuały oczyszczenia i pośredniczy między bogami a ludzkością. We wschodnim fantasy kapłanka sanktuarium jest świętą istotą służącą w sanktuarium i jest też potężną wojowniczką samą w sobie, władającą potężną energią duchową. W koreańskim szamanizmie manifestuje się jako Mudang (szamanka), a w zachodnim fantasy jako Wyrocznia lub Sybilla. Proroctwa kapłanki sanktuarium niosą absolutny autorytet zdolny do zmiany losu królów.

Starożytna zbroja z nakładających się metalowych łusek

Zbroja luskowa to zbroja z malych metalowych lusek, lub lusek ze skory albo rogu, zachodzacych na siebie jak luski ryby i mocowanych przez przyszycie lub sznurowanie do podkladu z tkaniny lub skory. Jeden z najstarszych typow metalowej zbroi, uzywany od czasu przed nasza era, rozpowszechnil sie szeroko w swiecie antycznym. Luski zachodza z gory na dol, by odprowadzic wstrzas ciosu, tak ze chronila przed cieciami i strzalami, a zarazem pozwalala na gietki ruch. Rzymska lorica squamata i zbroja luskowa sasanidzkiej Persji to najlepsze przyklady, a poniewaz kazda luska jest tego samego ksztaltu, byla dosc prosta w wykonaniu i latwa w utrzymaniu, przy czym uszkodzona luska po prostu sie wymieniala. Rozni sie jednak od zbroi lamelkowej, w ktorej male plytki sa sznurowane bezposrednio jedna do drugiej, by utworzyc strukture bez podkladu: zbroja luskowa zamiast tego mocuje luski do podkladu.

Zbroja z prostokątnych płytek sznurowanych rzemykami

Zbroja lamelkowa to zbroja z malych plytek, zwykle prostokatnych i zwanych lamelami, przedziurawionych i sznurowanych bezposrednio jedna do drugiej za pomoca rzemieni lub sznurow skorzanych. W odroznieniu od zbroi luskowej, ktora mocuje swoje luski do podkladu z tkaniny lub skory, lamelkowa nie ma podkladu wcale: same plytki sa sznurowane w rzedach, zarowno w pionie, jak i w poziomie, by utworzyc strukture. Twarde plytki zachodza gesto na siebie, by zatrzymac ciecia i strzaly, podczas gdy sznurowane przeguby zginaja sie i podazaja za ruchami ciala. Zrodzona w Azji Wschodniej i Srodkowej, rozpowszechnila sie po Eurazji, a japonski o-yoroi, lamelkowa koreanskiego Goguryeo, bizantyjski klibanion i zbroja jezdzcow mongolskich sa wszystkie zbudowane w ten sposob. Lamele mogly byc z zelaza, brazu, utwardzonej (lakierowanej) skory, rogu lub kosci, a przy okolo pietnastu do dwudziestu kilogramow zbroja dorownywala plycie ciezarem. Uszkodzona plytka mozna bylo po prostu przesznurowac i wymienic, co czynilo naprawe latwa, lecz samo sznurowanie wymagalo nieustannej dbalosci.

Pełna zbroja dla słonia bojowego

Zbroja slonia bojowego to zbroja wykonana, by kryc wielkie cialo slonia wyprowadzonego na wojne, i jest najwieksza ze zbroi kiedykolwiek polozonych na zwierzeciu, wyrosla z perskiego i indyjskiego bargustavanu. Na glowie zakladano chanfron w ksztalcie maski z metalu lub skory, na grzbiecie pokrycie z kolczugi i plyt przeciw strzalom i wlocznia, a na piersi i bokach jedna wielka warstwe kolczugi gesto obsadzona malymi plytkami. Na grzbiecie kladziono mala wieze zwana howdah, w ktorej dwoch lub trzech lucznikow lub wlocznikow strzelalo z gory, a na koncu trabki przywiazywano krotka ostrze, ktore razilo piechura i lamalo jego linie. Rzadko reka ludzka kladla zbroje na zwierzeciu takiej masy, a utkanie jednej zbroi slonia kosztowalo tyle co caly roczny budzet wojenny pana miasta, i tak ta sama zbroja stala zarazem jako bron polowa i jako wielki symbol prestizu krolewskiego rodu.

Koreańska zbroja z metalowymi płytami wszytymi w tkaninę

Dujeong-gap ('zbroja z lebkami gwozdzi') to wschodnia brygantyna, jedna z najbardziej charakterystycznych postaci wojskowej zbroi dynastii Joseon w Korei, wykonana przez polozenie malych zelaznych plytek scisle miedzy dwoma warstwami tkaniny i ich umocowanie mosiezynymi nitami wbitymi z zewnatrz. Ogladana z zewnatrz, na licu z niebieskiej lub czerwonej tkaniny, okragle glowy mosiezynych nitow staja w rownych rzedach tworzac wyrazny wzor z kropek, i od tego zbroja wziela sama swa nazwe, zbroja z lebkami gwozdzi. Wewnatrz, zelazna plytka wielkosci dloni jest umocowana przy kazdym nicie, i tak nawet jesli nit w jednym miejscu sie poluzuje, plytka w innym wciaz jest zywa, tworzac strukture miekka i nieustepliwa. W swojej zewnetrznej postaci jest bardzo podobna do zachodniej brygantyny, lecz jej linia macierzysta lezy blizej zbroi bawelnianej (mian-jia) Chin mongolskich i Ming-Qing, i tak postrzega sie ja jako owoc oddzielnego wzrostu wschodnioazjatyckiej linii nitowanej zbroi. Od konca XVI wieku, gdy wojna Imjin (1592-1598) wstrzasnela armia Joseon, zajela swoje miejsce jako standard, a do konca XIX wieku byla noszona jednako przez piechura, jezdzca i straz krolewska.

Opancerzona platforma na grzbiecie słonia bojowego

Howdah to mala wiezyczka postawiona na grzbiecie slonia bojowego, czesc wyposazenia wojennego, ktora sama byla pojedyncza mala forteca polozona na grzbiecie jednego zwierzecia. Na pokladzie z grubych desek drewnianych i pasow zelaznych wznoszono boczne sciany wysokosci piersi, a wewnatrz siedzialo dwoch lub trzech, czasem czterech lucznikow i wlocznikow, ktorzy strzelali z luku i wlocznia, a w bocznych scianach wyciete byly male strzelnice, tak ze strzaly mogly byc wypuszczane z jednej strony, podczas gdy odbijano strzaly wroga. Wielkim znakiem tego siedzenia byla jego wysokosc: howdah polozony na grzbiecie stal okolo trzech do czterech metrow nad ziemia, a lucznicy na nim spogladali jednym rzutem oka na cala linie piechoty wroga. W Indiach i w poludniowo-wschodniej Azji ta sama wiezyczka byla takze siedzeniem krola i generala, a pojedynczy howdah stal jako pojedynczy punkt posrodku armii wroga, i z niego rozkazy szly do kazdej czesci armii przez sztandar i gest. Dwor mogolski i krolewskie rody Radzastanu odkladaly takze wspaniaty ceremonialny howdah, ambari, zdobiony zlotem i srebrem i jedwabnymi zaslonami, jako ruchomy tron, i tak ta sama wiezyczka chodzila tam i z powrotem miedzy czescia wyposazenia wojennego a czescia tronu.

Długa szata wierzchnia koreańskiego uczonego

Dopo to długa szata wierzchnia noszona przez koreańskich uczonych i dżentelmenów yangbanów epoki Joseon na hanbokiem przy wychodzeniu z domu. Sięgała do kostek z szerokimi rękawami i tylnym rozcięciem i była najbardziej emblematyczną szatą koreańskiej klasy literatów. Nazwa pochodzi z konfucjańskiej koncepcji „dao" (Droga), ucieleśniając dożywotnie dążenie uczonego do cnoty.

Nieszyty indyjski drapowany strój nieskończonej różnorodności

Sari to najikoniczniejszy tradycyjny strój Indii — pojedynczy nieszyty kawałek tkaniny o długości 5–9 m drapowany wokół ciała, z niemal 5000-letnią historią. Istnieje ponad 100 regionalnych stylów drapowania, od codziennej bawełny po legendarne jedwabie z Varanasi i Kanchipuram. Kolory niosą głębokie znaczenie kulturowe: czerwony dla ślubu, biały dla żałoby, złoty dla uroczystości.

Rytualna szata koreańskich szamanek

Mudang-bok to wyszukany strój noszony przez koreańskie szamanki podczas gut (ceremonii rytualnej). Zbudowany na podstawie hanboka, jego unikalny system sprawia, że szamanka zmienia szaty wzywając kolejne duchy: czerwony jangsam i granatowy kwaeja dla pierwszego zstąpienia, czerwony cheollik dla boga wojownika, czarne urzędowe szaty dla ducha zarządcy, biały dangui dla ducha babki. Kolory podążają za schematem obangsaek pięciu elementów.

Chińska urzędnicza szata Ming i Qing

Guanfu mandaryński to oficjalna szata mandarynów dynastii Ming i Qing (XIV–początek XX w.), wyróżniająca się odznaką rangi buzi — kwadratowym haftem na piersi i plecach wskazującym dokładną pozycję noszącego. Urzędnicy cywilni nosili ptaki (żuraw dla pierwszej rangi, bażant, gęś), wojskowi bestie (qilin, lew, lampart, tygrys). Dziewięć rang było ściśle skodyfikowanych.

Buddyjska mnisia szata z zszytych łatek

Kāṣāya to tradycyjna szata buddyjskich mnichów, złożona z prostokątnych kawałków tkaniny zszytych w łatany wzór. Forma pochodzi z nauki Buddy do uczniów, aby szyli swe szaty z odrzuconych szmat, czyniąc patchwork widocznym symbolem ubóstwa i wyrzeczenia. Pierwotnie barwiony na ochrę ziemią, rdzą lub sokami roślin, kāṣāya przyjął kolory regionalne: czarny lub brązowy w chińskim chan, szary w koreańskim seon, wielobarwny w Japonii.

王妃 · Królowa Małżonka — Prawowitaa Żona Króla, Matka Królestwa

Prawowita żona króla. Choć klasyfikuje się poniżej cesarzowej, zajmuje oficjalną pozycję drugą tylko po królu w królestwie. Królowa Małżonka jest znacznie więcej niż małżonką — współprzewodniczy królewskim ceremoniom, ponosi odpowiedzialność za edukację następcy tronu i administruje hierarchią małżonek, sprawując realną władzę wewnętrzną. Gdy król jest nieobecny z powodu wojny lub podróży, może służyć jako regentka z pełnymi królewskimi uprawnieniami. W fantasy Królowa Małżonka jest różnie interpretowana jako kochana matka, bezwzględna polityk lub złowrogi broker władzy, który handluje trucizną.

皇后 · Cesarzowa — Inne Słońce Imperium

Małżonka cesarza (Cesarzowa Małżonka) lub kobieta rządząca imperium na własne prawo (Cesarzowa Panująca). Na wschodnich dworach cesarzowa dowodzi całym dworem wewnętrznym i tworzy jeden z dwóch filarów imperium u boku cesarza. Historyczne postacie takie jak Wu Zetian z Chin Tang i Katarzyna Wielka z Rosji sprawowały władzę, która w praktyce przewyższała władzę samego cesarza. W fantasy cesarzowa jest często przedstawiana jako absolutna władczyni, która porusza całym imperium zza wdzięcznej fasady.

貴妃 · Szlachetna Małżonka — Druga tylko po Cesarzowej, Najwyżej Rankingowa Cesarska Małżonka

Najwyższy tytuł wśród cesarskich małżonek, drugi tylko po cesarzowej. Gdyby pozycja cesarzowej stała się wakująca lub gdyby zachorowała, szlachetna małżonka efektywnie staje się szefową wewnętrznego dworu. Choć nominalnie sklasyfikowana poniżej cesarzowej, szlachetna małżonka, która monopolizuje łaskę cesarza, często sprawuje realną władzę, która przewyższa władzę cesarzowej — mierzoną czasem spędzonym w cesarskiej sypialni i liczbą cesarskich synów, których rodzi. Yang Guifei z dynastii Tang jest najsławniejszą Szlachetną Małżonką w historii; w fantasy, stoi w centrum intensywnej walki o władzę z cesarzową.

太后 · Cesarzowa Wdowa — Ręka Poruszająca Imperium zza Pleców Obecnego Cesarza

Cesarzowa zmarłego cesarza i matka panującego cesarza. Zajmuje pozycję powyżej nawet aktualnej cesarzowej w oficjalnej hierarchii, a podczas panowania młodego lub niezdolnego cesarza efektywnie rządzi całym imperium przez regencję — rządząc zza parawanu. Historyczne postacie jak chińska Cesarzowa Wdowa Cixi i Agrypina Młodsza z Rzymu sprawowały władzę, która niekiedy przekraczała władzę cesarza. W fantasy cesarzowa wdowa pojawia się albo jako prawdziwy ukryty mózg operacji, albo jako potężna protektorka wspierająca protagonistę.

貢女 · Córka Księcia / Dama Trybutu — Tytuł o Dwóch Obliczach

Termin niesie dwa zupełnie różne znaczenia. ①**Córka Księcia**: Córka księcia — kobieta najwyższej szlacheckiej krwi, bliska rodzinie królewskiej w pozycji. Najwyższa ze wszystkich Młodych Szlachcianek, jest kandydatką do małżeństwa z księciem lub następcą tronu. ②**Dama Trybutu**: Kobieta wysłana przez państwo wasalne do wielkiego mocarstwa jako zakładnik, postać pocieszenia lub dyplomatyczna oferta. Diametralnie przeciwne znaczenie — w tym przypadku Gongnye jest polityczną ofiarą. W fantasy dwa znaczenia są często przeplatane, by stworzyć charakterystyczne dramatyczne napięcie.

Łuk kompozytowy mongolskiej kawalerii

Luk mongolski to kompozytowy luk refleksyjny rozwiniety przez koczownikow Azji Srodkowej, kluczowa bron, ktora podtrzymala podboj swiata przez imperium mongolskie. Przy okolo 100 do 120 cm jest dosc maly, lecz dzieki kompozytowej budowie, rogowi i scegnu nalozonym na drewniany rdzen, daje moc dorownujaca zachodniemu lukowi dlugiemu. Z maksymalnym zasiegiem ponad 300 m i skutecznym zasiegiem okolo 150 do 200 m, decydujace bylo przede wszystkim to, ze mozna bylo z niego strzelac w kazdym kierunku, do przodu, do tylu, w lewo lub w prawo, z konia. Mongolskim chwytem, naciagajac cieciwe pierscieniem na kciuku, jezdziec wypuszczal szybko po kolei w galopie, a strzalem partyjskim, odwracajac sie, by strzelac w tyl pod pozorem ucieczki, lamal scigajacego go wroga.

Indyjski sztylet pięściowy

Katar to sztylet pchajacy wlasciwy Indiom: poziomy chwyt w ksztalcie litery H, ustawiony pod katem prostym do glowni, trzymany w piesci tak, ze glownia wystaje do przodu ponad kostkami, prosto w jednej linii z przedramieniem. Dlatego nie wymachuje sie nim, lecz pcha jak przy zadawaniu ciosu piescia, wprowadzajac sile ramienia i ciezar ciala w jeden punkt na sztychu. Jego glownia ma od okolo 30 do 90 cm, a wiele wykonano z pogrubionym, wzmocnionym sztychem, by przebijac kolczuge. Pojawil sie w poludniowych Indiach 14 wieku i osiagnal szczyt za Imperium Mogolow, a wsrod cenniejszych egzemplarzy istnieje odmiana rozdzielana, czyli nozycowa, ktorej glownia rozwiera sie na obie strony w trzy zeby, gdy sciska sie chwyt. Jego rodzima indyjska nazwa to jamdhar.

Bezgłośna zatruta broń dżungli

Dmuchawka to broń miotająca: długa, wąska rura o długości około 100–300 cm, przez którą wydmuchuje się strzałkę siłą oddechu. Bez prochu i cięciwy sama siła płuc wyrzuca lekką strzałkę, więc broń sama w sobie czyni niewielką szkodę — prawdziwym narzędziem śmierci jest roślinna trucizna na jej grocie. Jej największą siłą jest cisza: strzał nie czyni niemal żadnego dźwięku i nie ma odrzutu, dzięki czemu myśliwy trafia, zanim zwierzyna się spłoszy. Zasięg skuteczny jest krótki, około 10–30 m, lecz celność wysoka. Ludy łowieckie tropików — Amazonii, Dajakowie z Borneo, praktykujący japońskie fukiya — rozwinęły ją niezależnie jako wzorcowe ciche, zatrute narzędzie łowieckie.

Łuk podwójnie wygięty ludów stepowych

Luk refleksyjny to luk, ktorego konce, czyli ramiona, w stanie nienaciagnietym wyginaja sie w strone przeciwna do lucznika. To odwrotne wygiecie sprawia, ze ramiona zatrzymuja sile az po same konce, gdy naciaga sie cieciwe, gromadzac wiecej energii niz prosty luk jednolity tej samej dlugosci i wystrzeliwujac silniejsza strzale. Pozwala to uczynic luk krotkim przy zachowaniu mocy, tak ze przy dlugosci okolo 100 do 150 cm nadaje sie do uzytku z konia. Historycznie najlepszymi lukami refleksyjnymi byly luki kompozytowe, wykonane z rogu, drewna i scegna sklejonych razem, ktorych najlepszym przykladem jest koreanski gakgung. Luk uzywany dzis w lucznictwie olimpijskim jest wlasnie tego typu refleksyjnego.

Najwcześniejsza przenośna broń palna

Ręczna bombarda (hand cannon, rusznica) to pierwsza indywidualna broń palna ludzkości, wynaleziona w XIII-wiecznych Chinach za dynastii Yuan (Imperium Mongolskie). O nadzwyczaj prostej budowie — krótka żelazna rura osadzona na końcu drewnianego drążka (łoża) — ładowano ją prochem i pociskiem (kulą z ołowiu, kamienia lub żelaza) i odpalano, przykładając żarzący się lont lub węgielek do panewki z boku lufy. Strzelec zwykle wpierał drążek pod pachę lub na podpórkę i odpalał drugą ręką. Jej celność była opłakana, ładowanie trwało minuty, a ryzyko rozerwania lufy było realne, lecz jej przebijająca pancerz siła oraz grom huku i płomień — przerażające dla ludzi i koni — były ogromne. Ta prymitywna broń palna jest punktem wyjścia każdej późniejszej broni palnej, od arkebuza lontowego przez muszkiet po nowoczesny karabin.

Phoenix · Ognisty ptak — Legendarny ptak odradzający się z popiołów

Feniks (greckie Phoinix, lacinskie Phoenix) to niesmiertelny ptak mitologii starozytnego Egiptu i swiata grecko-rzymskiego. Pod koniec pieciuset lat zycia (lub, wedlug innego rachunku, egipskiego wielkiego roku liczacego 1461 lat) buduje gniazdo z kadzidla, cynamonu i mirry, podpala sie na nim i rodzi sie z wlasnych popiolow jako nowy mlody feniks. Najwczesniejsza grecka wzmianka literacka znajduje sie u Herodota, Dzieje II.73 (V w. p.n.e.), gdzie ptak jest powiazany z Heliopolis w Egipcie; jego prawdziwym korzeniem jest egipski Bennu, swieta czapla boga slonca Re w Heliopolis, figura pierwszego swiatla stworzenia i symbol zmartwychwstania. Okolo 96 r. n.e. 1 List Klemensa 25 przyjmuje feniksa jako naturalny dowod zmartwychwstania Chrystusa, i odtad staje sie on standardowym obrazem ikonografii chrzescijanskiej. Chinski fenghuang, slowianska Zhar-Ptitsa i perski Simurgh maja odrebne pochodzenie, ale zostaly porownane i utozsamione z feniksem w mitografii porownawczej XIX w.

Naga · Ludzie-węże — Mityczne półludzkie, półwężowe istoty

Naga (sanskryckie nāga, waz) to poldyboski waz indyjskiej i poludniowo-wschodnio-azjatyckiej mitologii, przedstawiany jako hybryda czlowieka i kobry: ludzki tulow u gory, ogromny wezowy korpus zwiniety u dolu, czesto zwienczony kilkoma kapturami. Nagowie strzega rzek, jezior, studni i podziemnej krainy Patala, sprowadzaja monsuny i gromadza skarby w wysadzanych klejnotami podziemnych palacach. W hinduizmie Wisznu spi na kosmicznym wezu Szeszy posrodku oceanu mleka; Sziwa nosi Wasukiego owinietego wokol szyi. W buddyzmie krol nagow Muczalinda oslonil swiezo oswieconego Bude przez siedem dni swoimi siedmioma kapturami. W dzajnizmie dwudziesty trzeci Tirthankara Parsiwanatha zawsze pojawia sie z nagowa aureola o siedmiu glowach. W Kambodzy, Tajlandii i Laosie wielogluowe balustrady nagow flankuja kazda swiatynna schodow.

Peridini · Istota wyimaginowana — Nie istnieje naprawdę

Peryton to zlozona istota wyobrazona wprowadzona jako kanoniczny wpis przez Jorge Luisa Borgesa i Margarite Guerrero w ich Manual de zoologia fantastica (1957). Ma cialo i glowe jelenia oraz ciemne pierzaste skrzydla ogromnego ptaka, lecz jego najbardziej osobliwa cecha jest to, ze cien rzucany w sloncu nie jest jego wlasnym: jest cieniem czlowieka. Borges przedstawia wpis cytujac fikcyjny rekopis arabskiego lekarza z XVI w. z Fezu i fikcyjny fragment Sybilli erytrejskiej przechowywany w Rawennie, z ktorych wynika, ze Peryton byl niegdys czlowiekiem i dopiero po zabiciu smiertelnika zyskuje prawo do rzucania wlasnego cienia. Rozszerzone wydanie z 1967 r., El libro de los seres imaginarios, przetlumaczone na angielski w 1969 r. przez Normana Thomasa di Giovanniego, utrwalilo Perytona w literaturze fantastycznej; w 1983 r. Gary Gygax skanonizowal go jako potwora Dungeons and Dragons w Monster Manual II.

Suzaku · 朱雀 — Święty Czerwony Ptak Południa

Suzaku (chinskie Zhuque, japonskie Suzaku, koreanskie Jujak) to decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac swietego czerwonego ptaka strzegacego poludnia w mysli Czterech Symboli (Cztery Duchy Strazne) Azji Wschodniej. Etymologia to zlozenie chinskich znakow Zhu ('cynober, czerwony') i Que ('wrobel, ptak') — oznaczajacy 'ptak w kolorze cynobru' — decydujace kanoniczne slownictwo. Cztery Symbole to Lazurowy Smok (Qinglong) wschodu, Cynobrowy Ptak (Zhuque) poludnia, Bialy Tygrys (Baihu) zachodu i Czarny Zolw (Xuanwu) polnocy, strzegacy czterech kierunkow, czterech elementow (drewno, ogien, metal, woda) i 7 poludniowych z 28 dworow ksiezycowych — Jing, Gui, Liu, Xing, Zhang, Yi, Zhen — decydujaca kanoniczna ikonografia. Decydujacy kanon tekstowy to Ksiega Obrzedow (Liji) Quli Shang wczesniejszego Han z II wieku p.n.e. — decydujacy kanon czterokierunkowych sztandarow wojskowych — i Shiji Ksiega 27 Tianguanshu Sima Qiana (Sima Qian, 145-86 p.n.e.) z konca I wieku p.n.e. — astronomiczna klasyfikacja 28 dworow ksiezycowych — decydujacy chinsko-hanski kanon. Decydujacy kanon wizualny to fresk Czterech Symboli z konca VI wieku Grobowca Gangseo-daemyo Goguryeo (Gangseo-daemyo, Pyeongan-namdo, Korea) — ok. 575-605 — i freski Czterech Symboli Grobowca Takamatsuzuka (Takamatsuzuka kofun, odkryty 21 marca 1972 r.) i Grobowca Kitora (Kitora kofun, odkryty 7 listopada 1983 r.) z VII-VIII wieku w Japonii.

Dżinn · Syllairon — Wyższy duch wiatru

Dzinn (arabskie Jinn, angielskie Jinn lub Djinn) to kanoniczna ikonograficzna postac duchowej istoty mitologii arabsko-islamskiej, zamieszkujacej miedzy ludzmi a aniolami (mala'ika). Etymologia wywodzi sie z arabskiego rdzenia J-N-N (oznaczajacego 'ukryty, niewidzialny') i jest kanonicznym slownictwem z etymologicznym pokrewienstwem do lacinskiego genius (duch opiekunczy). Decydujacy kanon tekstowy to kanon Sury al-Dzinn (Rozdzial 72 'Dzinny') Koranu (Qur'an) objawionego prorokowi Mahometowi (Muhammad, ok. 570-632) przez aniola Gabriela ok. 610-632 n.e. — w ktorym Dzinny slysza objawienie Mahometa i przechodza na islam — decydujacy kanon, a kanon wersetu 56 Rozdzialu 51 tego samego Koranu — 'Nie stworzylem Dzinnow i ludzi tylko, aby mnie czcili' — to decydujacy kanon celu istnienia Dzinnow. Decydujacy zachodni kanon to kanon Lampy Aladyna i Rybaka i Dzinna z Alf Layla wa-Layla (Tysiac i Jednej Nocy, One Thousand and One Nights) skompilowanej w dynastii mameluckiej arabskiej Syrii i Egiptu w XIV-XV wieku, a francuskie tlumaczenie Les Mille et une Nuits (12 tomow w sumie) francuskiego orientalisty Antoine'a Gallanda (1646-1715) z 1704-1717 r. decydujaco ustanowilo zachodni kanon Dzinna, a Dzin (dubbingowany przez Robina Williamsa) z animowanego filmu Disneya Aladyn, wydanego 25 listopada 1992 r. w USA, to decydujace kulminacyjne dzielo globalnego kanonu Dzinna XX wieku.

Ifrit · Sallist — Średni Duch Ognia

Ifrit (arabskie ifrit, angielskie Ifrit lub Efreet) to kanoniczna ikonograficzna postac poteznego dzinna ognia wsrod piecio-typowej klasyfikacji dzinnow — Dzann, Dzinn, Szajtan, Ifrit, Marid — mitologii arabsko-islamskiej. Etymologia to kanoniczne slownictwo wywodzace sie z arabskiego rdzenia ayn-F-R-T ('silny i zly, przebiegly'), a kanoniczna ikonografia przedstawia Ifrita z gigantycznym humanoidalnym cialem caly skladajacym sie z plomienia — z wyrazna wola i inteligencja, dziksza dyspozycja niz inne dzinny. Decydujacy kanon tekstowy to werset 39 Rozdzialu 27 (An-Naml) Koranu (Qur'an) objawionego prorokowi Mahometowi (Muhammad, ok. 570-632) przez aniola Gabriela ok. 610-632 n.e. — w ktorym gdy krol Salomon (Sulayman) rozkazal przyniesc tron krolowej Saby (Bilqis), potezny Ifrit (ifrit min al-jinn, 'Ifrit dzinnow') zglosil sie na ochotnika: 'Przyniose go tobie zanim podniesiesz sie ze swojego miejsca' — decydujacy kanon, a kanon Rybaka i Ifrita z Tysiac i Jednej Nocy (Alf Layla wa-Layla) skompilowanej w dynastii mameluckiej arabskiej Syrii i Egiptu w XIV-XV wieku — decydujacy kanon arabskiej literatury, w ktorym Ifrit zapieczetowany przez Salomona zostaje uwolniony przez rybaka i probuje go zabic — to decydujacy kanon. Decydujacy nowoczesny kanon to Efreeti z Monster Manual D&D z 1977 r. Gary'ego Gygaxa (1938-2008) z TSR w USA — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — i wezwane stworzenie Ifrit z Final Fantasy III (Final Fantasy III) Square'a w Japonii wydanego 18 grudnia 1987 r. — kanon seria-zintegrowany — decydujace kulminacyjne dzielo nowoczesnego globalnego kanonu Ifrita.

Agni — Święty Posłaniec Płomienia

Agni (sanskryckie Agni) to decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac boga ognia i swietego poslanca laczacego bogow i ludzi w indyjskiej mitologii wedyjskiej. Etymologia to sanskryckie agni ('ogien'), wywodzace sie z indoeuropejskiego rdzenia h1ngnis ('ogien'), pokrewne z lacinskim ignis, litewskim ugnis i rosyjskim ogon ('ogien') — decydujace kanoniczne slownictwo. Z ikonografia formy wielogłowej z trzema glowami i siedmioma jezykami — trzymajacej pochodnie i lyzke w obu rekach — i roznymi swietymi wierzchowcami, takimi jak baran, kon i papuga — decydujaca kanoniczna ikonografia. Decydujacy kanon to Rigweda (Rigveda) ery wedyjskiej indyjskiej z okolo 1500-1200 p.n.e. — Ksiega 1.1 pierwszy hymn 'agnim ile purohitam' ('Chwale Agniego, domowego kaplana') — decydujacy kanon. Wsrod 1028 hymnow w 10 ksiegach Rigwedy ponad 200 jest poswieconych Agniemu — najczesciej chwalonemu bogowi po Indrze (Indra) — i decydujacemu kanonicznemu mediatorowi yajny (wedyjskiego rytualu ognia), w ktorym ofiary ludzi dla bogow (krowy, zboza, klarowane maslo, ghee) sa palone jego plomieniami i dostarczane bogom — kosmiczna decydujaca kanoniczna ikonografia. W pozniejszym hinduizmie, decydujacy kanon poludniowo-wschodniego strazika wsrod 8 kierunkowych strazikow (Astadikpalas), a Katen japonskiego buddyzmu jest bezposrednia adaptacja Agniego.

Wrytra (sanskryckie Vṛtra) to najpotezniejszy zly smok-waz wedyjskiej mitologii indyjskiej i najstarszy kanoniczny przyklad indoeuropejskiego motywu Chaoskampf (bog burzy kontra wielogłowy waz) w zachowanym korpusie tekstowym. Sanskryckie imie wywodzi sie od czasownikowego rdzenia vṛ ('okryc, zamknac'), czyli 'ten, ktory otacza, ten, ktory wstrzymuje'. Wrytra przedstawiany jest jako wielki beznogi waz (ahi, 'waz') albo zwiniety w pierscienie gora. Jego centralna rola to wcielenie suszy: oplatajac swoim cialem siedem wielkich rzek (Sapta Sindhu) subkontynentu indyjskiego, trzyma wody w niewoli i przynosi ludzkosci pragnienie i smierc. Mieszka wewnatrz dziewiecdziesieciu dziewieciu wspolsrodkowych twierdz (pura). Jego wiecznym wrogiem jest bog gromu Indra; pojedynek Indry z Wrytra to centralna bitwa korpusu wedyjskiego, najpelniej opowiedziana w Rigwedzie 1.32 — Indra otrzymuje wadzre ('piorun' lub 'diamentowa maczuge') wykuta przez boskiego kowala Tvaṣṭṛ, lamie dziewiecdziesiat dziewiec twierdz i rozcina glowe Wrytry; siedem rzek uwiezionych w ciele Wrytry wytryska i ozywia subkontynent. W pozniejszych opowieściach hinduskich (Mahābhārata, Bhāgavata Purāṇa) Wrytra zostaje przepisany jako brat Viśvarūpy, syna Tvaṣṭṛ, pierwotnie przyjaciel Indry, zabity boska zdrada, co obciaza Indre grzechem brahmahatyā ('zabicia braminowca').

Mara · Buddyjski król demonów pożądania — Przeszkoda oświecenia

Mara (sanskryckie Māra, pali Māra) to demonski krol mitologii buddyjskiej — decydujacy kanon — wywodzacy sie z sanskryckiego 'Māra' oznaczajacego 'smierc, zniszczenie' — decydujace kanoniczne slownictwo — pan szostego nieba krolestwa pragnien (Kāmadhātu), Paranirmita-vaśavartin, ktory kusi ludzi pragnieniem i iluzja, aby zablokowac wyzwolenie — decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac. Pseudonimy — Māra (Māra), Demonski Krol, Bog Smierci, Pan Krolestwa Pragnien, Māra Pāpīyas (Māra Pāpīyas, Zly) — to decydujace kanoniczne slownictwo. Decydujacy kanon tekstowy to decydujacy kanon pochodzenia Padhāna Sutty (Padhāna Sutta) z pali Sutta Nipāty (Sutta Nipāta) z okolo V-III wieku p.n.e. — Budda pokonujacy probe Mary i jego trzech corek pod drzewem Bodhi — i decydujacy kanon Buddhacarity (Buddhacarita) Pieśń 13 Aśvaghoṣy (Aśvaghoṣa) z II wieku n.e.

Indra · Bóg piorunów — Najwyższe bóstwo hinduistyczne

Indra (sanskrycki Indra) to najwyzsze bostwo indyjskiej mitologii wedyjskiej — decydujacy kanon — i bog grzmotu, blyskawicy, wojny i deszczu — wywodzacy sie z sanskryckiego 'indra' oznaczajacego 'silny, wladca' — decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac najbardziej wychwalanego bostwa ery wedyjskiej (okolo 1500-500 p.n.e.). Pseudonimy — Shakra ('potezny'), Vajrapani ('nosiciel vajry'), Purandara ('niszczyciel twierdz'), Meghavahana ('jezdziec chmur'), Devaraja ('krol bogow'), Sakra Devanam Indra (buddyjska Indra) — to decydujace kanoniczne slownictwo. Decydujacy kanon tekstowy to decydujacy kanon pochodzenia Rigwedy (Rigveda) z okolo 1500-1200 p.n.e., w ktorej okolo 250 z 1028 hymnow jest mu poswiconych — najwiecej z jakiegokolwiek bostwa. Decydujacy kanon mitologiczny to decydujacy kanon pochodzenia Rigwedy 1.32, w ktorej Indra zabil demona suszy Vritre (Vritra) vajra (vajra, broń grzmotu) i uwolnil zablokowane wody, przynoszac deszcz ludzkosci.

Śiwa · Hinduski bóg zniszczenia i odrodzenia — Kosmiczny tancerz

Sziwa (sanskryckie Śiva, 'pomyslny') to bog zniszczenia i regeneracji mitologii hinduskiej — decydujacy kanon, jeden z Trimūrti — decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac. Decydujacy kanon tekstowy to hymny do Rudry 1.43, 1.114, 2.33 i 7.46 boga burzy Rigwedy z okolo 1500-1200 p.n.e. — decydujacy kanon pochodzenia — i Sziwetaszwatara Upaniszada 3.4-5 z okolo VI-IV wieku p.n.e. — decydujacy kanon identyfikacji Rudry i Sziwy. Mahabharata Anushasana Parva 14.4 z okolo IV wieku p.n.e.-IV wieku n.e. — decydujacy kanon Sziwa Sahasranama — i Sziwa Purana z okolo 800 r. n.e. — jedna z 18 Mahapuran — i Natja Sastra Bharaty Muniego z okolo 200 r. n.e. — decydujacy kanon Tandavy (kosmiczny taniec) — i Kumarasambhava Kalidasy z okolo V wieku n.e. — decydujacy kanon malzenstwa z Parwati.