Dugeonggap
Koreańska zbroja z metalowymi płytami wszytymi w tkaninę
Dujeong-gap ('zbroja z lebkami gwozdzi') to wschodnia brygantyna, jedna z najbardziej charakterystycznych postaci wojskowej zbroi dynastii Joseon w Korei, wykonana przez polozenie malych zelaznych plytek scisle miedzy dwoma warstwami tkaniny i ich umocowanie mosiezynymi nitami wbitymi z zewnatrz. Ogladana z zewnatrz, na licu z niebieskiej lub czerwonej tkaniny, okragle glowy mosiezynych nitow staja w rownych rzedach tworzac wyrazny wzor z kropek, i od tego zbroja wziela sama swa nazwe, zbroja z lebkami gwozdzi. Wewnatrz, zelazna plytka wielkosci dloni jest umocowana przy kazdym nicie, i tak nawet jesli nit w jednym miejscu sie poluzuje, plytka w innym wciaz jest zywa, tworzac strukture miekka i nieustepliwa. W swojej zewnetrznej postaci jest bardzo podobna do zachodniej brygantyny, lecz jej linia macierzysta lezy blizej zbroi bawelnianej (mian-jia) Chin mongolskich i Ming-Qing, i tak postrzega sie ja jako owoc oddzielnego wzrostu wschodnioazjatyckiej linii nitowanej zbroi. Od konca XVI wieku, gdy wojna Imjin (1592-1598) wstrzasnela armia Joseon, zajela swoje miejsce jako standard, a do konca XIX wieku byla noszona jednako przez piechura, jezdzca i straz krolewska.
Pochodzenie
Matka dujeong-gap lezy w linii nitowanej zbroi, ktora Mongolowie roznieslі po calej Azji Wschodniej od XIII wieku. Pod mongolskim Yuanem i nastepujaca po nim Ming bawelniana zbroja (mian-jia) z zelaznymi plytkami nitowanymi miedzy dwoma warstwami tkaniny stala sie znakiem piechura i jezdzca jednako, a ta sama linia wzrosla bardziej okazale w epoce Qing w Osmiu Sztandarach i stala sie jej najlepiej znanym obliczem. Joseon byl w kontakcie z ta wschodnioazjatycka linia od poczatku, lecz wielka chwila, ktora wzniosla dujeong-gap do standardu armii, byl wstrzas wojny Imjin (1592-1598). Po tej wojnie, gdy Joseon przetkanywal swa utracona sile, przeszedl z lamelarnej zbroi (chal-gap), ciezkiej i pracochlonnej, do dujeong-gap, a od konca XVII wieku centralne oddzialy, jak Hullyeon Dogam i Eoyeong-cheong, zostaly ustalone jako ludzie w dujeong-gap. Od XVIII do XIX wieku, przeciw broni palnej, zelazne plytki klado grubsze lub w dwoch warstwach, a zbroja byla ulepszana raz po raz.
Cechy
- Struktura malych zelaznych plytek nitowanych miedzy dwoma warstwami tkaniny mosiezynymi nitami
- Wyrazny wzor kropek tworzony na licu przez glowy mosiezynych nitow
- Nieustepliwa tkanina, w ktorej strata jednej plytki zostawia inne zywe
- Latwiejsza do wykonania niz lamelarna i dlatego nadajaca sie do produkcji masowej
- Okolo dziesieciu do pietnastu kilogramow wagi, lacaca ruchliwosc i obrone
- Rozne kolory wedlug rangi: czerwony dla straze krolewskiej, niebieski lub czarny dla zwyklego oddzialu
Opowieści
Dujeong-gap byl podstawowym pancerzem systemu wojskowego poznego Joseon, noszony jednako przez piechura, jezdzca i straz krolewska u boku krola. Piechur zakladal armijna tunike, hoeui, pod dujeong-gap, potem opasywal sie nim na wierzchu, i kladl na glowe helm lub szerokorondowy jeollip, i tak pelny ekwipunek byl ukonczony. Jezdziec przerabiał ten sam dujeong-gap w lzejsza postac, kryjac tylko ramie, piers i plecy, i tak zachowywal ruch konia przy zyciu. Gdy Joseon przedzieral sie przez epoke broni palnej po wojnie Imjin, dujeong-gap mial dobra slawe, gdyz odbijal nie tylko strzaly i ciecia mieczy, ale takze, w pewnej odleglosci, kule muszkietu lontowego, a zbroje Qing i Japonii tej samej epoki podazyly podobna sciezka. Gdy w XIX wieku weszly nowe zachodnie armie, dujeong-gap po cichu ustapil swego miejsca, lecz pozostal znakiem armii Joseon prawie do reformy Gabo z 1894 roku.
Słabość
Najwieksza slaboscia dujeong-gap wyrastala z samej jej struktury malych zelaznych plytek polozonych jak punkty. Kazda plytka byla mala, a tam gdzie tylko tkanina miedzy nimi lezala, oslona przeciw mocnemu pchnieciu lub cieciu byla cienka, tak ze prosta wlocznia lub miecz wepchniety z bliska czesto przebijal tkanine i siegal watowania i ciala wewnatrz. Przeciw broni palnej z zewnatrz, zwlaszcza nowemu karabinowi XIX wieku z jego szybszym zamkiem i mocniejsza kula, tkanina i nitowane plytki juz nie tworzyly wystarczajacego muru. Przeciw plytowej zbroi o tej samej wadze jej lico bylo cienkie w kazdym punkcie, a jej sila do przyjmowania ciezkiego ciosu w jednym miejscu byla slaba. Przede wszystkim tkanina powoli sie wycierala w miejscach, gdzie siedzialy nity, a dlugo noszony dujeong-gap czesto tracil swoje wewnetrzne plytki, gdy nity sie luzowaly. Tak dujeong-gap byl zbroja, ktora wymagala regularnej opieki, z nitami wbijanymi na nowo i tkanina wymieniana po kolei.
Znaczenie kulturowe
Dujeong-gap jest najwyrazniejszym wizualnym symbolem systemu wojskowego, ktory Joseon na nowo utkala po goryczy wojny Imjin, i stoi jako galaz wschodnioazjatyckiego domu nitowanej zbroi. Podczas gdy bawelniana zbroja Osmiu Sztandarow Qing na tej samej linii wzrosla bardziej wystawnie, dujeong-gap Joseonu zachowal prostsza i lepiej zrownowazona tkanine, i tak stal sie reliktem, ktory pokazuje wojskowa estetyke Joseonu, jaka byla. W oficjalnych zapisach panowania krola Jeongjo (1776-1800), w Hwaseong Seongyeok Uigwe i Muye Dobo Tongji, ludzie w dujeong-gap sa narysowani wyraznie, a w Muzeum Narodowym Korei, w Pomniku Wojny Korei i w Narodowym Muzeum Palacu Korei zachowane sa liczne prawdziwe dujeong-gap XVII-XIX wieku. Ten sam wzor kropek nitow stal sie najlepiej znanym obliczem zolnierza Joseonu w koreanskich dramatach historycznych i przy manekinach muzealnych, i zajal swoje miejsce jako wizualny znak, ktory przywoluje armie Joseonu jednym rzutem oka.
W popkulturze
Dujeong-gap pojawia sie bez wyjatku w niemal kazdym koreanskim dramacie historycznym, filmie i grze osadzonych w poznym Joseon. Pancerz ludzi Joseonu w filmie The Fortress (Namhansanseong, 2017), oficera Joseonu w War of the Arrows (2011) i marynarki Joseonu pod Yi Sun-sinem w The Admiral: Roaring Currents (Myeongnyang, 2014) to ten sam dujeong-gap. W dramatach historycznych, jak Jewel in the Palace (Dae Jang Geum), Hur Jun, Chuno i niedawny Kingdom, gdzie pojawia sie scena armii Joseonu, dujeong-gap niemal nie pomija, a jego wzor kropek stal sie znakiem, po ktorym widz poznaje armie Joseonu jednym rzutem oka. W chinskich i japonskich dramatach historycznych i grach, ktore rysuja bawelniana zbroje Ming-Qing tej samej wschodnioazjatyckiej linii, pojawia sie podobna nitowana zbroja, i bliskosc dujeong-gap i bawelnianej zbroi jest widoczna w tym samym miejscu.
Ciekawostki
- Nazwa dujeong-gap pochodzi bardziej z glow mosiezynych nitow wbitych z zewnatrz niz z samej zbroi. Znaczy po prostu 'zbroja z lebkami gwozdzi', i tak ta sama zbroja nazywana jest tez 'zbroja nitowana'.
- Dujeong-gap z Joseonu czesto porownuje sie z zachodnia brygantyna, lecz jej matka lezy blizej linii nitowanej zbroi, ktora Mongolowie roznieslі po Azji Wschodniej od XIII wieku, i postrzega sie ja jako owoc dwoch oddzielnych drog dochodzacych do tej samej tkaniny.
- Dujeong-gap mial slabosc, ze tkanina powoli sie wycierala w miejscach, gdzie siedzialy nity, a wewnetrzne plytki sie luzowaly, i tak byl zbroja, ktora wymagala regularnej opieki, z nitami wbijanymi na nowo i tkanina wymieniana po kolei.