Ogień

Wyvern · Rodzaj smoka — Legendarne stworzenie z dwiema nogami i skrzydłami

Wywern (wyvern) to dwunozny, z parą skrzydel nietoperza, smok sredniowiecznej europejskiej heraldyki i ludowej tradycji. Nazwa pochodzi od staroangielskiego 'wivere' (zmija) — z lacinskiego 'vipera' — a od zachodniego czworonoznego smoka rozni go brak konczyn przednich (skrzydla pelnia role ramion) oraz dlugi kolczasty ogon zakonczony zatrutym zadlem w ksztalcie grotu strzaly. Forma heraldyczna zostala ustalona w heraldyce anglo-normanskiej konca XII wieku za Henryka II, a 'Boke of Saint Albans' Juliany Berners (1486, British Library IB.55712) jest pierwszym angielskim podrecznikiem oddzielajacym wywerna od czworonoznego smoka jako odrebnej bestii heraldycznej. Walijski czerwony smok Y Ddraig Goch stal sie oficjalnym godlem dynastii Tudorow po bitwie pod Bosworth (1485), a heraldycy angielscy XIX wieku ujednolicili obie formy jako 'wywerna czworonoznego'. Ta sama sylwetka pojawia sie w Fell Beasts J.R.R. Tolkiena we 'Wladcy Pierscieni' (1954-55), w wywernach 'Dark Souls' (FromSoftware, 2011), w linii Rathalos serii 'Monster Hunter' (Capcom, od 2004), w smokach 'The Elder Scrolls V: Skyrim' (2011) oraz w smokach 'Gry o Tron' HBO (2011-2019).

Smaug — zwany tez Zlotym, Wspanialym, Olbrzymim — to chciwy zlota smok ognia z 'Hobbita, czyli tam i z powrotem' J.R.R. Tolkiena (George Allen & Unwin, Londyn, 1937), bezposredni wizualny wzor kazdego nowoczesnego smoka fantasy spiacego na skarbie. Jest wielkim szkarlatnoluskim, ze skrzydlami nietoperza, dwunoznym smokiem ognia (czyli, scisle heraldycznie, wywernem), ktory okolo 2770 roku Trzeciej Ery napadl na krasnoludzkie krolestwo Durinowego Ludu pod Samotna Gora (Erebor), wymordowal rod Thrórа i ulozyl sie na zrabowanym skarbie — wraz z Arcyklejnotem Thráina. Okolo stu siedemdziesieciu lat pozniej, w akcji 'Hobbita', hobbit Bilbo Baggins, trzynastu krasnoludow pod wodza Thorina Debowej Tarczy i czarodziej Gandalf wyruszaja do Gory; rozmowa Bilba ze Smaugiem w rozdziale dwunastym ('Wiadomosci z wnetrza') odkrywa jedyne miejsce pozbawione lusek na lewej piersi Smauga. Drozd przenosi tajemnice do Barda Lucznika z Esgaroth, ktorego dziedziczna Czarna Strzala trafia w to miejsce, a Smaug pada martwy do Dlugiego Jeziora. Jego smierc wyzwala Bitwe Pieciu Armii konczaca powiesc.

Czerwony Smok jest szczytem pieciu chromatycznych (zlych) smokow Dungeons & Dragons i najbardziej ikoniczna postacia smoczego archetypu w zachodniej fantasy. Gary Gygax i Dave Arneson wprowadzili go w 1974 roku w broszurze 'Monsters & Treasure' z oryginalnego pudelka jako wybuchajacego ogniem wladce wulkanicznych i gorskich terytoriow, a jego charakter zostal ustalony jako chaotyczny zly od Monster Manuala AD&D (1977). W Monster Manualu piatej edycji (2014) doroslý Czerwony Smok mierzy od 25 do 30 metrow, poziom wyzwania 17, ze stozkiem szesciu metrow ogniem 18k6 obrazen, a pradawny Czerwony Smok osiaga poziom wyzwania 24 ze stozkiem 90 stop i 26k6 obrazen. Wspolczesnym kanonicznym obrazem jest Smaug, szkarlatny smok zwiniety na skarbie Samotnej Gory (Erebor) w 'Hobbicie' (1937) J.R.R. Tolkiena, a taksonomia chromatyczna AD&D jest powszechnie odczytywana jako bezposrednie zapozyczenie ikonografii Smauga. Ta sama linia ciagnie sie do Takhisis, Ciemnej Krolowej Smoczej Lancy, do Smoka Shivan z 'Magic: The Gathering' (od 1993) i do spotkan z Pradawnym Czerwonym Smokiem w Baldur's Gate 3 (2023).

Logi — Duch Pożerającego Płomienia

Logi (staronordyjskie Logi, 'plomien, ogien') to decydujaca kanoniczna personifikacja naturalnego plomienia zwana 'plomieniem samym w sobie' w mitologii nordyckiej, decydujacy kanoniczny duch nalezacy do rasy olbrzymow Jotnar ognia. Etymologia to decydujace kanoniczne slownictwo wywodzace sie ze staronordyjskiego logi ('plomien, ogien'), a pomimo podobienstwa fonetycznego jest to decydujacy kanon calkowicie rozny od bostwa-trickstera Lokiego (Loki). Decydujacy kanon tekstowy to decydujacy kanoniczny epizod w rozdzialach 46-47 Gylfaginning (Gylfaginning) Eddy Prozaicznej (Prose Edda) z okolo 1220 r. — nie Skaldskaparmal — wczesnego XIII-wiecznego islandzkiego poety-historyka Snorriego Sturlusona (Snorri Sturluson, 1179-1241), w ktorym Thor (Thorr) i Loki (Loki) sa wystawieni na probe w palacu krola olbrzymow Utgarda-Lokiego (Utgarda-Loki), a w konkursie jedzenia miedzy Lokim a Logim — gdy Loki zjadl cale mieso miesa, Logi polknal nie tylko mieso, ale tez kosci i sam trog — Logi zwyciezyl — decydujacy kanon mitologiczny. Ten epizod jest decydujaca mitologiczna alegoria prawa naturalnego 'ogien plonie wszystko (loginn brann ut)', a kanoniczne objawienie na koncu epizodu przez Utgarda-Loki — ze to, co widzieli, bylo iluzja, a Logi byl 'dzikim ogniem (villieldr)' — czyli sama dzika naturalna plomien.

Cinder Sprite — Niższy Duch Żaru

Wegielny Sprite (angielskie Cinder Sprite, lacinskie Spiritus Cineris) to maly duch plomienia, ktory mieszka w wegielku (Cinder), przedstawiany jako uskrzydlony humanoid wielkosci dloni — decydujaca kanoniczna adaptacja zachodniej ikonografii ducha plomienia. Etymologia laczy lacinske cinis ('popiol, wegielek'), zrodlo angielskiego cinder (sredniowieczne angielskie sinder z okolo 1290 r.), i lacinske spiritus ('dusza, oddech'), zrodlo angielskiego sprite (sredniowieczne angielskie sprite z 1303 r. poprzez starofrancuski esprit). Ikonograficzne pochodzenie to polaczenie (1) starorzymskich domowych palenisk (focus) wierzen ochronnych Lara (opiekuna domu) i Westy (bogini paleniska) i (2) kanonu czterech duchow-elementow w lacinskim traktacie z 1566 r. Ksiega Nimf, Sylfow, Pigmeji i Salamander (Liber de Nymphis, Sylphis, Pygmaeis et Salamandris) szwajcarskiego lekarza-alchemika Paracelsusa (Theophrastus Bombastus von Hohenheim, 1493-1541), ktorego duchem plomienia jest Salamandra. Decydujacy kanon literacki to sprite Puck w komedii Sen nocy letniej (A Midsummer Night's Dream) Shakespeare'a z 1595 r. — Robin Goodfellow z angielskiego folkloru — ktory ustanowil kanon sprite literatury angielskiej, a kanon Fire Mephit i Salamandry z Monster Manual z 1977 r. Dungeons & Dragons (D&D) Gary'ego Gygaxa (1938-2008) z TSR w USA jest decydujaca ikonografia kanonu ducha plomienia nowoczesnego fantasy RPG.

Suzaku · 朱雀 — Święty Czerwony Ptak Południa

Suzaku (chinskie Zhuque, japonskie Suzaku, koreanskie Jujak) to decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac swietego czerwonego ptaka strzegacego poludnia w mysli Czterech Symboli (Cztery Duchy Strazne) Azji Wschodniej. Etymologia to zlozenie chinskich znakow Zhu ('cynober, czerwony') i Que ('wrobel, ptak') — oznaczajacy 'ptak w kolorze cynobru' — decydujace kanoniczne slownictwo. Cztery Symbole to Lazurowy Smok (Qinglong) wschodu, Cynobrowy Ptak (Zhuque) poludnia, Bialy Tygrys (Baihu) zachodu i Czarny Zolw (Xuanwu) polnocy, strzegacy czterech kierunkow, czterech elementow (drewno, ogien, metal, woda) i 7 poludniowych z 28 dworow ksiezycowych — Jing, Gui, Liu, Xing, Zhang, Yi, Zhen — decydujaca kanoniczna ikonografia. Decydujacy kanon tekstowy to Ksiega Obrzedow (Liji) Quli Shang wczesniejszego Han z II wieku p.n.e. — decydujacy kanon czterokierunkowych sztandarow wojskowych — i Shiji Ksiega 27 Tianguanshu Sima Qiana (Sima Qian, 145-86 p.n.e.) z konca I wieku p.n.e. — astronomiczna klasyfikacja 28 dworow ksiezycowych — decydujacy chinsko-hanski kanon. Decydujacy kanon wizualny to fresk Czterech Symboli z konca VI wieku Grobowca Gangseo-daemyo Goguryeo (Gangseo-daemyo, Pyeongan-namdo, Korea) — ok. 575-605 — i freski Czterech Symboli Grobowca Takamatsuzuka (Takamatsuzuka kofun, odkryty 21 marca 1972 r.) i Grobowca Kitora (Kitora kofun, odkryty 7 listopada 1983 r.) z VII-VIII wieku w Japonii.

Salamander · Kasha — Niższy Duch Ognia

Salamandra (lacinskie Salamandra, greckie salamandra, angielskie Salamander) to decydujacy kanoniczny duch ognia (Ignis) wsrod czterech duchow-elementow (Elemental Spirits) w posmiertnym lacinskim traktacie z 1566 r. Ksiega Nimf, Sylfow, Pigmeji i Salamander (Liber de Nymphis, Sylphis, Pygmaeis et Salamandris) szwajcarskiego lekarza-alchemika Paracelsusa (1493-1541), maly duch w postaci salamandry calkowicie spowity plomieniami, mieszkajacy w palenisku i wielkim piecu, skanonizowany jako decydujacy duch opiekun kowala i alchemika. Ikonograficzne pochodzenie to (1) kanoniczny zapis w Ksiedze 5, Rozdziale 19 Historii Zwierzat (Historia Animalium) greckiego filozofa Arystotelesa (Aristoteles, 384-322 p.n.e.) z IV wieku p.n.e., ze salamandra chodzi przez ogien i go gasi, i (2) kanoniczne nieporozumienie w Ksiedze 10, Rozdziale 86 Historii Naturalnej (Naturalis Historia) rzymskiego przyrodnika Pliniusza Starszego (Gaius Plinius Secundus, 23-79 n.e.) z 77 r. n.e., ze salamandra rodzi sie przez ogien. Decydujacy kanon to teoria czterech duchow-elementow Paracelsusa z 1566 r. — Undyna (Woda), Sylf (Powietrze), Gnom (Ziemia) i Salamandra (Ogien) — przez ktora Salamandra stala sie decydujacym kanonem ducha ognia europejskiego Renesansu. Potwor Salamandra z Monster Manual D&D z 1977 r. Gary'ego Gygaxa (1938-2008) z TSR w USA — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — jest decydujacym kanonem ducha ognia nowoczesnego fantasy RPG.

Fire-Drake · Ignis · Salaime — Wyższy Duch Ognia

Fire-drake (staroangielskie fyrdraca, angielskie fire-drake) to decydujaca kanoniczna nazwa zionacego ogniem smoka (draca) mitologii staroangielskiej i nordyckiej. Etymologia to polaczenie staroangielskiego fyr ('ogien') i draca (zapozyczone z lacinskiego draco i greckiego drakon, 'smok'), starsza forma angielskiego dragon. Decydujacy kanon tekstowy to kanon w liniach 2200-3182 Ksiegi 3 staroangielskiej epopei Beowulf (3182 linie ogolem) przez anonimowego autora z VIII-X wieku — w ktorym bohater Beowulf w starosci po panowaniu w krolestwie Geatow przez piecdziesiat lat, gdy zlodziej kradnie skarb spiacego fire-drake — smok niszczy krolestwo Geatow ogniem — Beowulf wraz ze swoim wiernym towarzyszem Wiglafem zabija smoka, ale umiera od jadu smoka. Pojedynczy manuskrypt Beowulfa — Kodeks Nowell (Cotton Vitellius A.xv w British Library) skopiowany okolo roku 1000 — to decydujacy kanon tekstowy, a Smaug z Hobbita J. R. R. Tolkiena (1892-1973), opublikowanego w Wielkiej Brytanii 21 wrzesnia 1937 r. — fire-drake strzegacy skarbu pod Samotna Gora — to decydujaca nowoczesna adaptacja globalnego kanonu smoka ognia fantasy XX wieku, a Czerwony Smok (oddech ognia) z Monster Manual D&D z 1977 r. Gary'ego Gygaxa z TSR w USA — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — to decydujacy kanon smoka ognia nowoczesnego fantasy RPG.

Feniks · Sallion — Król Duchów Ognia

Duch Feniksa (greckie Phoinix, lacinskie Phoenix, angielskie Phoenix) to kanoniczna ikonograficzna postac niesmiertelnego plomiennego ptaka — adaptujaca egipskiego Bennu (Bennu) i grecka tradycje Feniksa do kategorii ducha — ktory dokonuje samospalenia co 500 lub 1000 lat i odradza sie z popiolow. Etymologia jest przypuszczalnie z greckiego Phoinix (greckie 'karmazyn' lub 'feniccy ptak'), a bennu ('ten, ktory sie wznosi') starozytnego Egiptu — kanoniczny swiety ptak zmartwychwstania boga slonca Ra i Ozyrysa z Heliopolis — to decydujace pochodzenie greckiej ikonografii Feniksa. Decydujacy kanon tekstowy to Rozdzial 73 Ksiegi 2 Historii (Historiai) greckiego historyka Herodota (Herodotus, ok. 484-425 p.n.e.) z V wieku p.n.e. — swiadectwo egipskich kaplanow o tym, ze widzieli Feniksa w Swiatyni Slonca w Heliopolis, i kanon, ze co 500 lat Feniks przybywa z Arabii do Heliopolis, niosac zwloki swojego ojca Feniksa w jajku mirry — decydujacy kanon, a decydujacy lacinski literacki kanon to kanon linii 392-407 Ksiegi 15 Metamorfoz rzymskiego poety Owidiusza (Publius Ovidius Naso, 43 p.n.e. - 17 n.e.) okolo 8 n.e. — cykliczne tysiacletnie samospalenie i odrodzenie z popiolow — decydujacy kanon. Decydujacy nowoczesny kanon to feniks Fawkes Dyrektora Dumbledore'a z serii Harry Potter (Harry Potter) brytyjskiej autorki J. K. Rowling (J. K. Rowling, ur. 1965) z 1997-2007 — pojawiajacy sie po raz pierwszy w Rozdziale 12 Harry Potter i Komnata Tajemnic z 1998 r. — decydujace kulminacyjne dzielo globalnego kanonu Feniksa XXI wieku.

Kagutsuchi · 軻遇突智 — Król Niszczącego Płomienia

Kagutsuchi (Kagutsuchi, Hi-no-Kagutsuchi) to decydujacy kanoniczny bog ognia japonskiej mitologii. Etymologia to japonskie zlozenie kagu ('jasny, promienny') i tsuchi ('duch, dusza') — oznaczajace 'jasna dusza' — decydujace kanoniczne slownictwo, a pseudonim Hi-no-Kagutsuchi ('ogien-Kagutsuchi') wskazuje, ze jest on wcieleniem ognia — decydujacy kanon. Decydujacy kanon tekstowy to Tom 1 Kojiki (Kojiki) — najstarsza zachowana japonska kronika historyczna skompilowana przez Ono no Yasumaro (660-ok. 723) w erze Nara i przedstawiona 43. cesarzowej Genmei (cesarzowa Genmei, 661-721) 28 stycznia 712 n.e. — japonska mitologia kreacyjna — decydujacy kanon, w ktorym bogini matka Izanami (Izanami) umiera od oparzen podczas porodu Kagutsuchiego, a rozwscieczony bog ojciec Izanagi (Izanagi) scina Kagutsuchiego swoim Totsuka-no-Tsurugi (Totsuka-no-Tsurugi, mieczem dziesieciu dlonu) — decydujacy tragiczny kanon mitologiczny. Nihon Shoki (Nihon Shoki) Tom 1 Gorny Rozdzial Ery Bogow, przedstawiony przez ksiecia Toneriego (ksiazke Toneri, 676-735) 44. cesarzowej Gensho w 720 n.e., rowniez decydujaco to rejestruje — decydujacy kanon. Z krwi i fragmentow cial Kagutsuchiego narodzily sie dziesiatki nowych bogow — decydujacy kanon — a Kagutsuchi jest czczony w Fujisan Hongu Sengen Taisha (Fujisan Hongu Sengen Taisha, miasto Fujinomiya, prefektura Shizuoka) — decydujacy japonski kanon wiary wulkanicznej.

Ifrit · Sallist — Średni Duch Ognia

Ifrit (arabskie ifrit, angielskie Ifrit lub Efreet) to kanoniczna ikonograficzna postac poteznego dzinna ognia wsrod piecio-typowej klasyfikacji dzinnow — Dzann, Dzinn, Szajtan, Ifrit, Marid — mitologii arabsko-islamskiej. Etymologia to kanoniczne slownictwo wywodzace sie z arabskiego rdzenia ayn-F-R-T ('silny i zly, przebiegly'), a kanoniczna ikonografia przedstawia Ifrita z gigantycznym humanoidalnym cialem caly skladajacym sie z plomienia — z wyrazna wola i inteligencja, dziksza dyspozycja niz inne dzinny. Decydujacy kanon tekstowy to werset 39 Rozdzialu 27 (An-Naml) Koranu (Qur'an) objawionego prorokowi Mahometowi (Muhammad, ok. 570-632) przez aniola Gabriela ok. 610-632 n.e. — w ktorym gdy krol Salomon (Sulayman) rozkazal przyniesc tron krolowej Saby (Bilqis), potezny Ifrit (ifrit min al-jinn, 'Ifrit dzinnow') zglosil sie na ochotnika: 'Przyniose go tobie zanim podniesiesz sie ze swojego miejsca' — decydujacy kanon, a kanon Rybaka i Ifrita z Tysiac i Jednej Nocy (Alf Layla wa-Layla) skompilowanej w dynastii mameluckiej arabskiej Syrii i Egiptu w XIV-XV wieku — decydujacy kanon arabskiej literatury, w ktorym Ifrit zapieczetowany przez Salomona zostaje uwolniony przez rybaka i probuje go zabic — to decydujacy kanon. Decydujacy nowoczesny kanon to Efreeti z Monster Manual D&D z 1977 r. Gary'ego Gygaxa (1938-2008) z TSR w USA — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — i wezwane stworzenie Ifrit z Final Fantasy III (Final Fantasy III) Square'a w Japonii wydanego 18 grudnia 1987 r. — kanon seria-zintegrowany — decydujace kulminacyjne dzielo nowoczesnego globalnego kanonu Ifrita.

Agni — Święty Posłaniec Płomienia

Agni (sanskryckie Agni) to decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac boga ognia i swietego poslanca laczacego bogow i ludzi w indyjskiej mitologii wedyjskiej. Etymologia to sanskryckie agni ('ogien'), wywodzace sie z indoeuropejskiego rdzenia h1ngnis ('ogien'), pokrewne z lacinskim ignis, litewskim ugnis i rosyjskim ogon ('ogien') — decydujace kanoniczne slownictwo. Z ikonografia formy wielogłowej z trzema glowami i siedmioma jezykami — trzymajacej pochodnie i lyzke w obu rekach — i roznymi swietymi wierzchowcami, takimi jak baran, kon i papuga — decydujaca kanoniczna ikonografia. Decydujacy kanon to Rigweda (Rigveda) ery wedyjskiej indyjskiej z okolo 1500-1200 p.n.e. — Ksiega 1.1 pierwszy hymn 'agnim ile purohitam' ('Chwale Agniego, domowego kaplana') — decydujacy kanon. Wsrod 1028 hymnow w 10 ksiegach Rigwedy ponad 200 jest poswieconych Agniemu — najczesciej chwalonemu bogowi po Indrze (Indra) — i decydujacemu kanonicznemu mediatorowi yajny (wedyjskiego rytualu ognia), w ktorym ofiary ludzi dla bogow (krowy, zboza, klarowane maslo, ghee) sa palone jego plomieniami i dostarczane bogom — kosmiczna decydujaca kanoniczna ikonografia. W pozniejszym hinduizmie, decydujacy kanon poludniowo-wschodniego strazika wsrod 8 kierunkowych strazikow (Astadikpalas), a Katen japonskiego buddyzmu jest bezposrednia adaptacja Agniego.

Uriel · Archanioł — Światło Boga, anioł mądrości i pokuty

Uriel (hebrajskie Uri'el, greckie Ouriel, lacinskie Uriel, 'swiatlo Boze') to decydujacy kanoniczny archaniol literatury apokaliptycznej zydowskiej — apokryfow. Etymologia to decydujace kanoniczne slownictwo hebrajskiego zlozenia 'ur (swiatlo lub plomien)' i 'El (Bog)' — 'swiatlo Boze' lub 'ogien Bozy'. Decydujacy kanon tekstowy to apokryficzna 1 Ksiega Henocha (1 Enoch) 9:1, 10:1-8, 20:2, 21-22 i 33-36 z okolo III-I wieku p.n.e. — decydujacy kanon, w ktorym Uriel jest jednym z siedmiu archaniolow lub czterech archaniolow (Michal, Gabriel, Rafal, Uriel) — i apokryficzna 2 Ksiega Esdrasza (2 Esdras, 4 Ezra) 4, 5 i 10 z okolo 70-100 r. n.e. — decydujacy kanon, w ktorym Uriel nauczyl Ezdrasza (Ezra) opatrznosci Bozej i tajemnic konca czasow. Decydujaca kanoniczna ikonografia, w ktorej zostal wykluczony z kanonu katolickiego na Synodzie Rzymskim (Council of Rome) w 745 r., ale jest uwazany za decydujacy kanon w tradycjach wschodnio-prawoslawnych (Eastern Orthodox), gnostyckich (Gnostic) i chrzescijansko-porownawczych. Decydujaca kanoniczna ikonografia aniola trzymajacego plomienny miecz lub pochodnie, zwoj madrosci (scroll of wisdom), zlote lub karmazynowe szaty i swiecacy plomien na czole lub rece.

Serafini · Najwyższy z dziewięciu chórów anielskich — Płonący wokół Boga

Serafini (hebrajskie Səraphim, liczba pojedyncza Saraph) to najwyzszy ranga 9 hierarchii anielskich angelologii judeochrzescijanskiej — decydujacy kanon — decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac 'plonacych', wywodzaca sie z hebrajskiego saraph oznaczajacego 'plonac'. Pseudonimy — plonacy, ogniscy aniolowie, straznicy tronu i wraz z Cherubinami dwa najblizsze rangi Boga — to decydujace kanoniczne slownictwo. Decydujacy kanon tekstowy to decydujacy kanon pochodzenia wizji Izajasza w Izajaszu (Isaiah) 6:1-7 z okolo VIII wieku p.n.e., w ktorej szesc-skrzydle istoty latajace wokol tronu Boga wolaly 'Swiety, swiety, swiety Pan Zastepow, pelna jest wszystka ziemia chwaly jego (Holy holy holy Lord of Hosts)', i decydujacy kanon pierwszej rangi 9-rangowej hierarchii anielskiej w Hierarchii Niebianskiej (De Coelesti Hierarchia) rozdziale 7 Pseudo-Dionizego (Pseudo-Dionysius) z okolo V-VI wieku n.e. Decydujacy kanon Sumy teologicznej (Summa Theologica) Czesc I pytanie 108 artykul 5 Tomasza z Akwinu (Thomas Aquinas) z XIII wieku, i decydujacy kanon wizji szesc-skrzydlego Serafa i stygmatow (stigmata) sw. Franciszka z Asyzu (St. Francis of Assisi) na Gorze La Verna 14 wrzesnia 1224 r.

Asmodeusz · Książę pożądliwości — Demon niszczący małżeństwa

Asmodeusz (hebrajskie Ashmedai, greckie Asmodaios, lacinskie Asmodaeus) to wielki demon pozadania, zniszczenia malzenstwa i gniewu zydowskich apokryfow i tradycji chrzescijanskiej — decydujacy kanon, decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac wywodzaca sie z perskiego zoroastryjskiego Aeshma-daevy (Aeshma-daeva, 'demon gniewu'). Etymologia to decydujace kanoniczne slownictwo zoroastryjskiej Awesty (Avesta) Aeshma (Aeshma, 'gniew') + daeva (daeva, 'zly bog'), a hebrajskie Ashmedai (Ashmedai) i greckie Asmodaios to decydujace kanoniczne slownictwo. Decydujacy kanon tekstowy to Ksiega Tobiasza (Book of Tobit) rozdzial 3 werset 8 z okolo 200 p.n.e. zydowskich apokryfow — decydujacy kanon demona pozadania, ktory zabil siedmiu mezow Sary (Sarah) w noc poslubna — i rozdzial 3 werset 17, rozdzial 6 wersety 14-18 i rozdzial 8 wersety 1-3 — decydujacy kanon, w ktorym archaniol Rafal (Raphael) kazal Tobiaszowi (Tobias) spalic watrobe i serce ryby na kadzidle, a dym przegonil Asmodeusza, a Rafal zwiazal go w Gornym Egipcie. Testament Salomona (Testament of Solomon) rozdzial 5 z okolo I-III wieku n.e. — decydujacy kanon pozadania zony Salomona — i Lemegeton (Lesser Key of Solomon, Ars Goetia) z okolo XVII wieku — decydujacy kanon jako 32. krol 72 demonow.

Ares · Grecki bóg wojny i rzezi

Ares (starogreckie Ares, lacinskie Mars) to decydujacy kanoniczny bog wojny, rzezi i szalu wsrod 12 bogow olimpijskich greckiej mitologii oraz decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac jako syn Zeusa (Zeus) i Hery (Hera), choc nawet jego rodzice go nie lubili. Etymologia greckie Ares to decydujace kanoniczne slownictwo oznaczajace 'zniszczenie', 'klatwe' lub 'zemste', a pseudonimy Enyalios (Enyalios, 'bog wojny'), Brotoloigos (Brotoloigos, 'plaga ludzi'), Andreiphontes (Andreiphontes, 'zabojca ludzi') i Theoutios (Theoutios, 'boga') to decydujace kanoniczne slownictwo. Decydujacy kanon tekstowy to Teogonia (Theogony) wersy 921-923 Hezjoda (Hesiod) z okolo VIII-VII wieku p.n.e. — decydujacy kanon narodzin Aresa jako syna Zeusa i Hery — i Iliada (Iliad) Ksiega 5 wersy 385-391 Homera (Homer) z okolo VIII wieku p.n.e. — decydujacy kanon, w ktorym olbrzymi bracia Otos (Otos) i Efialtes (Ephialtes) Aloadow (Aloadae) uwiezili Aresa w brazowym dzbanie na 13 miesiecy — i Ksiega 5 wersy 846-863 — decydujacy kanon, w ktorym Diomedes (Diomedes) z pomoca Ateny (Athena) zranil Aresa swoja wlocznia, a Ares krzyknal jak krzyk 9000-10000 mezczyzn.

Loki · Nordycki bóg przemiany i podstępu — Zapalnik Ragnaröku

Loki (staronordyjskie Loki, 'wezel lub sieci pajaka') to bog zmiany ksztaltu, przebieglosci, ognia, chaosu i trickstera nordyckiej mitologii — decydujacy kanon, decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac jako syn (Loki Laufeyjarson) olbrzymow Farbauti (Farbauti) i Laufey (Laufey), ktory zostal bratem krwi Odyna (Odin) przez przysiege krwi i czlonkiem Asgardu (Asgard). Etymologia to decydujace kanoniczne slownictwo staronordyjskiego Loki lub 'wezel (loop, knot)' lub 'sieci pajaka (spider web)'. Decydujacy kanon tekstowy to Edda Prozaiczna (Prose Edda) z okolo 1220 r. islandzkiego poety-historyka Snorriego Sturlusona (Snorri Sturluson, 1179-1241) wczesnego XIII wieku — rozdzialy 33 (wstep), 34-35 (dzieci), 42 (mury Asgardu), 49 (smierc Baldra) i 50 (uwiezienie) Gylfaginning (Gylfaginning) — decydujacy kanon — a Lokasenna (Lokasenna), Voluspa (Voluspa) i Thrymskvida (Thrymskvida) Eddy Poetyckiej (Poetic Edda) rekopisu Codex Regius (Codex Regius) z okolo 1270 r. to decydujacy kanon poetycki. Decydujaca kanoniczna ikonografia, w ktorej z olbrzymka Angrboda (Angrboda) splodzil trojke potwornych dzieci — Fenrira (Fenrir, wilk), Jormunganda (Jormungandr, waz Midgardu), Hel (Hel, bogini smierci) — i spowodowal smierc Baldra (Baldr), wyzwalajac Ragnarok (Ragnarok).

Chimera · Stworzenie hybrydowe — Mitologiczna bestia o cechach wielu zwierząt

Zlozony potwor mitologii greckiej: lew z glowa, kozla z tulowiem (z grzbietu wyrasta dodatkowa kozla glowa) i waz z ogonem, a paszcza wieczsnie zionie ogniem. Wymieniona po raz pierwszy w 'Iliadzie' Homera VI, 179-183 (ok. VIII w. p.n.e.); w 'Teogonii' Hezjoda, 319-325 (ok. 700 r. p.n.e.), corka Tyfona i Echidny, siostra Cerbera i Hydry. Pustoszyla Likie, az heros Bellerofont, dosiadajac skrzydlatego konia Pegaza, wbil w jej paszcze wlocznie obciazona olowiem; jej wlasny ogien stopil olow, ktory spalil jej wnetrznosci (Apollodor, Biblioteka 2.3.1). Od czasow renesansu 'chimera' stala sie powszechnym slowem dla kazdego hybrydowego badz iluzorycznego stworzenia, a w biologii chimerizm (Hans Spemann, lata 1920) oznacza organizm o dwoch roznych genotypach.

Phoenix · Ognisty ptak — Legendarny ptak odradzający się z popiołów

Feniks (greckie Phoinix, lacinskie Phoenix) to niesmiertelny ptak mitologii starozytnego Egiptu i swiata grecko-rzymskiego. Pod koniec pieciuset lat zycia (lub, wedlug innego rachunku, egipskiego wielkiego roku liczacego 1461 lat) buduje gniazdo z kadzidla, cynamonu i mirry, podpala sie na nim i rodzi sie z wlasnych popiolow jako nowy mlody feniks. Najwczesniejsza grecka wzmianka literacka znajduje sie u Herodota, Dzieje II.73 (V w. p.n.e.), gdzie ptak jest powiazany z Heliopolis w Egipcie; jego prawdziwym korzeniem jest egipski Bennu, swieta czapla boga slonca Re w Heliopolis, figura pierwszego swiatla stworzenia i symbol zmartwychwstania. Okolo 96 r. n.e. 1 List Klemensa 25 przyjmuje feniksa jako naturalny dowod zmartwychwstania Chrystusa, i odtad staje sie on standardowym obrazem ikonografii chrzescijanskiej. Chinski fenghuang, slowianska Zhar-Ptitsa i perski Simurgh maja odrebne pochodzenie, ale zostaly porownane i utozsamione z feniksem w mitografii porownawczej XIX w.

Dragonborn · Lud smoka — wojownicza rasa smoczego rodu

Smoczy potomek (dragonborn) to drakonska humanoidalna rasa pochodzaca od smokow, formalnie wprowadzona jako rasa gracza w Player's Handbook czwartej edycji Dungeons & Dragons (Wizards of the Coast, czerwiec 2008) i standaryzowana w anglojezycznej fantasy przez Player's Handbook piatej edycji (2014). Najstarszym poprzednikiem D&D jest 'krewny smoka' (Dragon-kin) z zestawu AD&D 'Council of Wyrms' (TSR, 1990), a bezposrednim poprzednikiem jest szablon pol-smoka z 'Races of the Dragon' (Wizards of the Coast, 2006). Smoczy potomkowie mierza od 180 do 200 centymetrow wzrostu, waza od 90 do 110 kilogramow, o muskularnej, mocnej budowie, z luskami w kolorystyce chromatycznej (czerwone, niebieskie, zielone, biale, czarne — linia Tiamat) lub metalicznej (zlote, srebrne, miedziane, brazowe, mosiezne — linia Bahamuta); maja smocza glowe z krotkimi rogami i hakowatym dziobem oraz stoja wyprostowani bez ogona. Cechy rasowe piatej edycji to +2 Sila, +1 Charyzma, Pochodzenie Smocze (Draconic Ancestry — typ obrazen elementarnych ustalony przez smoka-rodzica: ogien dla czerwonego i zlotego, zimno dla bialego i srebrnego, blyskawica dla niebieskiego i brazowego, kwas dla czarnego i miedzianego, trucizna dla zielonego), Bron Oddechowa (Breath Weapon — stozek 15 stop lub linia 30 stop wybranego obrazenia, ladowana w krotkim lub dlugim odpoczynku) i Odpornosc na Obrazenia tego samego typu. Najpelniejszy kanon kulturowy znajduje sie w 'Fizban's Treasury of Dragons' (2021), ktore maluje smoczych potomkow jako wojownikow honoru klanu pochodzacych od bogow-smokow Bahamuta i Tiamat. Ta sama ikonografia zostala zapozyczona dla Dovahkiina z 'The Elder Scrolls V: Skyrim' Bethesda (2011), 'Dragon Age: Inquisition' BioWare (2014), Draconidow z 'Magic: The Gathering' (od 1993) i Dracthyrow z 'World of Warcraft: Dragonflight' Blizzarda (2022).

Ruby· 紅玉 Rdzen czterech kardynalnych klejnotow

Rubin (angielski Ruby, lacinski rubeus, grecki ánthrax, sanskrycki ratnaraj) to serce czterech wielkich klejnotow decydujacego kanonu — wywodzony z lacinskiego 'rubeus (czerwony)' i 'rubinus' — decydujace kanoniczne slownictwo — decydujacy kanon mineralogiczny czerwonej odmiany korundu (Al2O3) (z zawartoscia chromu) — i decydujacy kanon indyjski sanskryckiego 'ratnaraj (krol klejnotow)'. Pseudonimy — Rubin (Ruby), rubinus (lacinski), ratnaraj (sanskrycki), ánthrax (grecki), carbunculus (lacinski), krol klejnotow, kamien urodzenia lipca — to decydujace kanoniczne slownictwo. Decydujacy kanon pochodzenia historii naturalnej to decydujacy kanon 'carbunculus to kamien swiatla ognia' w Pliniusza Starszego (Pliniusz Starszy, 23-79) Historii Naturalnej (Naturalis Historia) ksiega 37 rozdzialy 92-95 z I wieku. Decydujacy kanon indyjski to decydujacy kanon krola klejnotow w sanskryckim 'ratnaraj (रत्नराज ratnaraj)'.