Salamander

Pochodzenie

Ikonograficzne pochodzenie to kanoniczne nieporozumienie Salamandry w (1) Historii Zwierzat Arystotelesa z IV wieku p.n.e. i (2) Historii Naturalnej Pliniusza Starszego z 77 r. n.e. W Ksiedze 5, Rozdziale 19, liniach 552b15-17 przyrodniczej Historii Zwierzat (Historia Animalium) greckiego filozofa Arystotelesa (384-322 p.n.e.) z IV wieku p.n.e. kanoniczny zapis, ze salamandra chodzi przez ogien i gasi go swoimi sladami, jest pochodzeniem kanonu Salamandry. Kanoniczny zapis Ksiegi 10, Rozdzialu 86, linii 188 Historii Naturalnej (Naturalis Historia, 37 ksiag) rzymskiego przyrodnika Pliniusza Starszego (Gaius Plinius Secundus, 23-79 n.e.) z 77 r. n.e. — ze salamandra to zimne zwierze, ktore moze przetrwac w ogniu i go gasi — jest decydujacym pochodzeniem lacinsko-literackiego kanonu Salamandry. Przyrodnicze nieporozumienie, ze prawdziwa salamandra (Salamandridae) — wylaniajaca sie z wilgotnych klod lub zgnilego drewna, gdy rozpalany jest ogien, pokryta lepkim sluzem swojej skory — to 'zwierze zrodzone z ognia', zostalo skanonizowane w greckim Physiologus z I wieku, w Etymologiae Izydora z Sewilli (Isidorus Hispalensis, 560-636) z VII wieku oraz w Podrozach Marco Polo (Marco Polo, 1254-1324) z Wenecji z 1298 r. — w ktorych Polo blednie identyfikowal azbest z kopaln ujgurskich w Sinciangu w Chinach jako 'futro salamandry'. Decydujaca nowoczesna kanonizacja jest posmiertny lacinski traktat Ksiega Nimf, Sylfow, Pigmeji i Salamander (Liber de Nymphis, Sylphis, Pygmaeis et Salamandris) Paracelsusa (Theophrastus Bombastus von Hohenheim, 1493-1541) opublikowany w Bazylei, Szwajcaria w 1566 r. — napisany w latach 30. XVI wieku — kanon czterech duchow-elementow (Elemental Spirits), w ktorym Salamandra, jako duch ognia (Ignis) w kanonie czterech elementow (Woda Undyna, Powietrze Sylf, Ziemia Gnom, Ogien Salamandra), stala sie decydujacym kanonem.

Cechy

• Maly duch w postaci salamandry
• Cialo calkowicie spowite plomieniami
• Przezywa w ogniu i podrozuje przez ogien
• Mieszkanie w palenisku, wielkim piecu i kuzni
• Duch opiekun kowala i alchemika
• Slabosc na wode i na zgaszenie paleniska

Opowieści

Ksiega 5 Historii Zwierzat Arystotelesa z IV wieku p.n.e. i Ksiega 10 Historii Naturalnej Pliniusza Starszego z 77 r. n.e. sa pochodzeniami kanonu Salamandry, a Etymologiae Izydora z Sewilli z VII wieku i Podroze Marco Polo z 1298 r. rozszerzyly sredniowieczny kanon Salamandry. Decydujacy kanon to kanon czterech duchow-elementow Paracelsusa z 1566 r., a osobiste urzadzenie heraldyczne krola Francji Franciszka I (Francois I, 1494-1547) XVI wieku — koronowanego w 1515 r. — przyjelo Salamandre (z mottem Nutrisco et extinguo, 'Karmie i gaszę') jako decydujacy wizualny kanon francuskiego domu krolewskiego Renesansu, a jego urzadzenia Salamandra sa decydujaco wyryte na Chateau de Chenonceau i Chateau de Chambord we Francji. Okolo 1500 r. Codex Atlanticus Leonarda da Vinci (1452-1519) zarejestrowal przyrodniczy kanon relacji Salamandry do ognia, a wiersz z 1797 r. The Rime of the Ancient Mariner brytyjskiego poety Samuela Taylora Coleridge'a (1772-1834) ustanowil kanon Salamandry literatury angielskiej. Potwor Salamandra z Monster Manual D&D z 1977 r. Gygaxa z TSR w USA — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — jest decydujacym kanonem ducha ognia nowoczesnego fantasy RPG, a magia Ognia Czarnego Maga w Final Fantasy Square'a wydanym w Japonii 17 grudnia 1986 r. i przywolanie Ifrit (cytujace arabsko-mitologiczny kanon) z Final Fantasy IV wydanej 19 kwietnia 1991 r. sa kanonem ducha ognia japonskiego RPG. Fire Lord z Diablo Blizzarda z 31 grudnia 1996 r. i Warcraft III z 2002 r. oraz Fire Elemental z World of Warcraft z 2004 r. sa globalnym kanonem ducha ognia gier wideo XXI wieku, a ikonografia Salamandry rozszerzyla sie do globalnej kultury popularnej dzieciecej XXI wieku.

Słabość

Slabosci Salamandry to: (1) woda — decydujaca slabosc skanonizowana jako opozycja elementarna (Wzajemne Ograniczenie) Ognia i Wody w kanonie czterech duchow-elementow Paracelsusa z 1566 r., i jako kompatybilnosc typu obrazen kanonu systemu D&D z 1977 r. — konsekwentna az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — decydujaca slabosc ducha ognia Salamandry; (2) calkowite zgaszenie paleniska — decydujaca slabosc w kanonie Paracelsusa, ze duch elementarny znika wraz z wymarciem swojego elementu, a Salamandra znika wraz z calkowitym zgaszeniem swojego ognia paleniska; (3) zimny metal i lod — decydujaca slabosc Salamandry na obrazenia Zimna w kanonie systemu D&D z 1977 r., kanon od pierwszej publikacji Monster Manual D&D Gygaxa; (4) silny wiatr — kanon slabej opozycji z Sylfem (Powietrze) w kanonie czterech duchow-elementow Paracelsusa z 1566 r., przez ktory plomien jest rozproszony, a Salamandra oslabiona; (5) swiety rytual pieczetowania — rytual pieczetowania wiecznego Swietego Ognia rownowazny temu w Swiatyni Westy w starorzymskiej Rzymie; (6) wiazanie srodowiskowe — kanon wiazania srodowiskowego ducha elementarnego Paracelsusa z 1566 r., ze Salamandra jest zwiazana z wlasnym paleniskiem i wielkim piecem i nie moze odejsc; (7) oczyszczenie alchemiczne — kanon, ze rytual Purificatio renesansowej alchemii uspokaja Salamandre; (8) swiete swiatlo i katolicki egzorcyzm — sredniowieczny katolicki kanon, ze katolicki rytual egzorcyzmu moze zapiec duchy elementarne takie jak Salamandra. Przyrodniczy fakt, ze prawdziwa salamandra (Salamandridae) — dzieki sluzowi swojej skory — przezywa przez krotki czas w ogniu, jest przyrodniczym fundamentem kanonicznego nieporozumienia Pliniusza Starszego.

Znaczenie kulturowe

Salamandra nie jest po prostu ikona ducha ognia, lecz kanoniczna ikonograficzna postacia zachodniego kanonu ducha ognia, przekraczajaca arystotelicka grecka historie naturalna IV wieku p.n.e., pliniaska rzymska historie naturalna I wieku, sredniowieczne Etymologiae Izydora i Podroze Marco Polo, teorie czterech duchow-elementow Paracelsusa z 1566 r., urzadzenie heraldyczne krola Francji Franciszka I XVI wieku, fantasy RPG D&D XX wieku i globalna gre wideo XXI wieku. Ksiega Nimf, Sylfow, Pigmeji i Salamander Paracelsusa (Theophrastus Bombastus von Hohenheim, urodzony w Szwajcarii) z 1566 r. — decydujace wydarzenie renesansowej europejskiej filozofii przyrody i alchemii — miala decydujacy wplyw na europejska literature fantasy XIX wieku, w tym Le Comte de Gabalis z 1690 r. francuskiego autora Montfaucon de Villars (1635-1673), The Rime of the Ancient Mariner z 1797 r. brytyjskiego poety Coleridge'a, i Undine z 1811 r. niemieckiego autora Friedricha de la Motte Fouque (1777-1843). Urzadzenie heraldyczne Salamandra krola Francji Franciszka I (Francois I, panowal 1515-1547) XVI wieku — z lacinskim mottem Nutrisco et extinguo ('Karmie i gaszę') — jest decydujacym wizualnym kanonem francuskiego domu krolewskiego Renesansu i jest wyryte na decydujacej francuskiej architekturze Renesansu Chateau de Chenonceau i Chateau de Chambord w dolinie Loary. Potwor Salamandra z Monster Manual D&D z 1977 r. Gygaxa — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — jest decydujacym kanonem ducha ognia nowoczesnego fantasy RPG, a duchy ognia z Diablo Blizzarda z 1996 r. (25 milionow sprzedanych egzemplarzy na swiecie) i World of Warcraft z 2004 r. (100 milionow skumulowanych subskrybentow na swiecie) staly sie decydujacym kanonem globalnego rynku gier wideo XXI wieku. Ikonografia paleniska paryskiej bistro z Ratatouille Pixara z lipca 2007 r. jest decydujaca adaptacja globalnego kanonu domowego paleniska XXI wieku.

W popkulturze

Arystoteles, Historia Animalium, Ksiega 5, Rozdzial 19 (IV wiek p.n.e.) — pochodzenie kanonu SalamandryPliniusz Starszy, Historia Naturalna, Ksiega 10, Rozdzial 86 (77 n.e.) — decydujacy lacinsko-literacki kanon SalamandryIzydor z Sewilli, Etymologiae (VII wiek) — sredniowieczny kanon SalamandryMarco Polo, Podroze (1298) — kanon azbestu jako 'futro Salamandry'Leonardo da Vinci, Codex Atlanticus (ok. 1500) — renesansowy przyrodniczy kanonParacelsus, Ksiega Nimf, Sylfow, Pigmeji i Salamander (1566) — decydujacy kanon czterech duchow-elementowFranciszek I z Francji, urzadzenie heraldyczne Salamandra (1515) — francuski renesansowy kanon krolewskiColeridge, The Rime of the Ancient Mariner (1797) — kanon Salamandry literatury angielskiejGygax, Monster Manual D&D, Salamandra (1977) — decydujacy kanon ducha ognia fantasy RPGBlizzard, World of Warcraft, Fire Elemental (2004) — kanon gier wideo XXI wieku