Łuk mongolski

Pochodzenie

Luk mongolski to ukoronowanie tradycji luku kompozytowego koczownikow Azji Srodkowej, biegnacej od Hunow przez Scytow do Turkow, a jego moc osiagnela szczyt za imperium mongolskiego Czyngis-chana w 13 wieku. Mongolski wojownik, ktory uczyl sie konia i luku razem od dziecinstwa, dorastal na stepie, wladajac tym malym, silnym lukiem niczym wlasnymi czlonkami. Armia lucznikow konnych, w ktorej kazdy czlowiek dosiadal kilku koni na zmiane, by szybko poruszac sie na wielkich dystansach, podbila z tym lukiem na czele najwieksze terytorium w dziejach ludzkosci, od Chin i Korei po Europe Wschodnia i Bliski Wschod.

Cechy

• Budowa kompozytowa, rog i scegno nalozone na drewniany rdzen
• Okolo 100 do 120 cm, rozmiar odpowiedni do uzytku konnego
• Maksymalny zasieg ponad 300 m, skuteczny zasieg okolo 150 do 200 m
• Bron strzelania konnego zdolna do strzalu partyjskiego, strzalu w tyl
• Mongolski chwyt, uzywajacy pierscienia na kciuku
• Budowa refleksyjna, ktora wygina sie w odwrotna strone po rozciagnieciu

Opowieści

Prawdziwa wartosc luku mongolskiego ukazywala sie w strzelaniu konnym, w ktorym czlowiek i kon stawali sie jednym. Mongolski jezdziec sypal strzalami, zblizajac sie do wroga, a gdy wrog probowal odpowiedziec, podtrzymywal ciosy strzalem partyjskim, odwracajac cialo, by strzelac w tyl nawet wycofujac sie. Mongolski chwyt z pierscieniem na kciuku pozwalal mu szybko zakladac strzale i wypuszczac nawet na gwaltownie kolyszacym sie koniu. Wybieral miedzy lekkimi strzalami dalekiego zasiegu a ciezkimi strzalami przebijajacymi zbroje i sygnalizowal swym oddzialom przez pole bitwy strzalami swiszczacymi, ktore lecialy z dzwiekiem. Taktyka udawania ucieczki, by wywabic wroga, a potem go okrazyc i unicestwic, byla mozliwa dzieki mobilnosci tego luku.

Słabość

Slabosc luku mongolskiego tkwi w kruchosci wlasciwej lukowi kompozytowemu. Gdy klej zwierzecy laczacy rog, drewno i scegno chlonie wilgoc, sklejone warstwy unosza sie i moc spada, tak ze trudno go obslugiwac w klimacie deszczowym lub wilgotnym. Zajmuje tez wiele miesiecy, a najdluzej ponad rok, by ukonczyc jeden luk, tak ze wymaga wiele pracy. Ostatecznie luk mongolski to bron, ktora najlepiej dziala na suchym stepie, a w wilgotnym srodowisku lub w armii, ktora nie umie obslugiwac luku, jego mocy nie dalo sie w pelni wykorzystac.

Znaczenie kulturowe

Luk mongolski to bron, ktora stworzyla najwieksze ciagle ladowe imperium w dziejach ludzkosci, zwiazana z sama tozsamoscia ludu mongolskiego. Potega wojskowa imperium zbudowanego przez Czyngis-chana i jego nastepcow plynela wlasnie z tego luku i konia oraz z dyscypliny lucznika konnego, ktory nimi wladal. Lucznictwo trwa po dzis dzien w tradycyjnym swiecie Mongolii, Naadam, jako jedna z Trzech Meskich Gier obok zapasow i wyscigow konnych, i pozostaje w sercu kultury mongolskiej. Ten maly, silny luk to symbol epoki, w ktorej koczownicy stepu przytloczyli osiadle cywilizacje.

W popkulturze

Luk mongolski to bron, ktorej nigdy nie brak w dzielach o imperium mongolskim i ludach jezdzieckich. Pojawia sie jako glowna bron mongolskiego lucznika konnego w grach strategicznych i akcji, jak Age of Empires i Mount and Blade, a jego moc jest czesto przedstawiana w filmach i dokumentach o Czyngis-chanie i mongolskich podbojach. Zwlaszcza strzal partyjski, strzelanie w tyl podczas ucieczki, jest rysowany raz po raz jako godlowa scena strzelania konnego. W fikcji jednak ciezar systemu, ktory go podtrzymywal, treningu jezdzieckiego, zarzadzania wierzchowcami i organizacji, a nie samego luku, czesto nie jest w pelni ukazany.

Ciekawostki

• Mongolski lucznik konny uzywal mongolskiego chwytu, naciagajac cieciwe pierscieniem na kciuku zamiast europejskiego chwytu palcami, by szybko wypuszczac po kolei na koniu, a strzalem partyjskim, odwracajac cialo, by strzelac ponad zadem konia pod pozorem ucieczki, wywabial i unicestwial scigajacego go wroga.
• Luk mongolski byl motorem, ktory stworzyl najwieksze ciagle ladowe imperium w dziejach ludzkosci: za Czyngis-chana i jego nastepcow armia lucznikow konnych, w ktorej kazdy czlowiek dosiadal kilku koni na zmiane, podbila w 13 wieku od Chin i Korei po Europe Wschodnia i Bliski Wschod.
• Lucznictwo trwa po dzis dzien w tradycyjnym swiecie Mongolii, Naadam, jako jedna z Trzech Meskich Gier obok zapasow i wyscigow konnych, a armia mongolska sygnalizowala swym oddzialom na polu bitwy strzalami swiszczacymi, ktore lecialy z dzwiekiem.