Zbroja zwierzęca

Pełna zbroja dla słonia bojowego

Zbroja slonia bojowego to zbroja wykonana, by kryc wielkie cialo slonia wyprowadzonego na wojne, i jest najwieksza ze zbroi kiedykolwiek polozonych na zwierzeciu, wyrosla z perskiego i indyjskiego bargustavanu. Na glowie zakladano chanfron w ksztalcie maski z metalu lub skory, na grzbiecie pokrycie z kolczugi i plyt przeciw strzalom i wlocznia, a na piersi i bokach jedna wielka warstwe kolczugi gesto obsadzona malymi plytkami. Na grzbiecie kladziono mala wieze zwana howdah, w ktorej dwoch lub trzech lucznikow lub wlocznikow strzelalo z gory, a na koncu trabki przywiazywano krotka ostrze, ktore razilo piechura i lamalo jego linie. Rzadko reka ludzka kladla zbroje na zwierzeciu takiej masy, a utkanie jednej zbroi slonia kosztowalo tyle co caly roczny budzet wojenny pana miasta, i tak ta sama zbroja stala zarazem jako bron polowa i jako wielki symbol prestizu krolewskiego rodu.

Zbroja ochronna dla psów wojskowych

Zbroja psa wojennego to mala zbroja wykonana na wzor rynsztunku czlowieka dla wielkiego psa, ktorego prowadzono na wojne, i stoi jako jeden z najstarszych kawalkow ekwipunku wojennego, jaki reka ludzka kiedykolwiek polozyla na ciele zwierza. Najpowszechniejsza postac to obroza zelazna z kolcami zwiazana z plyta ciala z kolczugi lub utwardzonej skory na piersi i grzbiecie, oraz male panele w plotnie na barku i flance. Obroza z kolcami sluzyla nie jednemu, lecz dwom celom, gdyz kryla gruba szyje psa przed ostrzem miecza wroga i zebami wilka, a gdy pies szarzowal, same kolce czynily prace broni. Ta sama postac biegla od molossa starozytnego Rzymu do alana i mastifa sredniowiecznej Europy, i dalej do hiszpanskiego mastifa podboju Nowego Swiata XVI wieku, a ta sama linia zyje jeszcze dzis w kuloodpornych kamizelkach psow wojennych United States Naval Special Warfare i psow policyjnych wielu krain, i tak tworzy rzadka linie, w ktorej zbroja zwierza przetrwala zbroje czlowieka.

Japońska zbroja konna epoki samurajów

Uma-yoroi (zbroja konska) to zbroja wykonana, by chronic rumaka bojowego japonskiego samuraja, osobliwa oslona, ktora zastosowala do konia wlasna japonska sztuke wyrobu zbroi. Trzy czesci tworza jej rdzen: bamen, ktory kryje glowe, kubi-yoroi, ktory otacza szyje, i muna-ate, ktory kryje piers, a jest lekka i prosta w porownaniu z zachodnim kropierzem (barding), ktory otulal calego konia. Sposob jej wykonania przez sznurowanie malych luskowatych plytek (kozane) sznurami jest taki sam jak przy o-yoroi samuraja, tak ze zachowywala gietkosc i latwosc naprawy wlasciwe japonskiej zbroi, a zarazem dawala obfita obrone. Bamen czesto zdobiono wspaniale i grozno, ksztaltowany na ksztalt pyska smoka lub zwierza poza zwykla okrywa, co pokazuje, ze estetyka rzemiosla zbroi siegala az konia. Gdy walka konna zyskala na znaczeniu w epoce Sengoku, uzycie uma-yoroi sie rozszerzylo, lecz nigdy nie rozpowszechnilo sie tak szeroko jak zachodni kropierz.

Pełna zbroja dla konia bojowego

Kropierz (ang. horse barding) to pelnoogarniajaca zbroja konia wykonana, by chronic rumaka bojowego sredniowiecznego rycerza europejskiego, sprzet wojenny najwyzszej rangi slynacy z kunsztu i ceny nieustepujacych zbroi samego rycerza. Piec czesci laczy sie, by otulic konia w calosci: szanfron na glowie, criniere na szyi, naprsnik (peytral) na piersi, flanchard na bokach i kropier wlasciwy na zadzie. Zaczal sie w XII wieku jako kolczy kropierz nalozony na sukienna kapa (caparison), a w XV wieku zostal ukonczony pelnoplytowy kropierz z dwoch gladkich skorup otulajacych piers i zad, jego ciezar siegal trzydziestu do czterdziestu kilogramow. Razem ze zbroja rycerza oznaczalo to, ze kon musial dzwigac ponad sto kilogramow, tak ze kropierz zwykle zakladano dopiero tuz przed bitwa, a w marszu zdejmowano i nioslo go inne zwierze. Cena rownala sie zbroi rycerza, tak ze tylko najwyzsza szlachta mogla sobie na niego pozwolic, i tak kropierz stal jako symbol zarazem przepychu i granic sredniowiecznej wojny konnej.

Wyposażenie ochronne dla wielbłądów bojowych pustyni

Zbroja wielblada to zbroja wykonana, by kryc zwierze kawalerii wielbladziej, ktora przemierzala pustynie Bliskiego Wschodu, Polnocnej Afryki i Indii. Jej znakiem jest to, ze jest mniejsza, lzejsza i bardziej otwarta w tkaninie niz zbroja konia tej samej epoki. Byla utkana ze skory, filcu, malej kolczugi i malych plytek, polaczonych w panele, ktore kryly piers, dlugi kark i flanki, a grzbiet, z jego dwoma wielkimi garbami wzniesionymi ku gorze, byl naturalnie zostawiany nago, tak ze na nim mozna bylo polozyc siodlo lub maly howdah. Tam gdzie zbroja konia szukala mocno owinac jedna powierzchnie, zbroja wielblada kladla wieksze waze na zachowanie oddechu zwierzecia zywym pod palacym sloncem pustyni i w piasku, i tak otwarta tkanina, przez ktora wiatr mogl przechodzic miedzy kolczuga a mala plytka, byla powszechna. Przede wszystkim cialo wielblada samo sluzylo jako bron, gdyz zapach zwierzecia niepokoil konie wroga i lamal ich szeregi, i tak zbroja wielblada stala jako narzedzie, by utrzymywac te bron-zwierze zywa tak dlugo, jak to mozliwe.

Opancerzona platforma na grzbiecie słonia bojowego

Howdah to mala wiezyczka postawiona na grzbiecie slonia bojowego, czesc wyposazenia wojennego, ktora sama byla pojedyncza mala forteca polozona na grzbiecie jednego zwierzecia. Na pokladzie z grubych desek drewnianych i pasow zelaznych wznoszono boczne sciany wysokosci piersi, a wewnatrz siedzialo dwoch lub trzech, czasem czterech lucznikow i wlocznikow, ktorzy strzelali z luku i wlocznia, a w bocznych scianach wyciete byly male strzelnice, tak ze strzaly mogly byc wypuszczane z jednej strony, podczas gdy odbijano strzaly wroga. Wielkim znakiem tego siedzenia byla jego wysokosc: howdah polozony na grzbiecie stal okolo trzech do czterech metrow nad ziemia, a lucznicy na nim spogladali jednym rzutem oka na cala linie piechoty wroga. W Indiach i w poludniowo-wschodniej Azji ta sama wiezyczka byla takze siedzeniem krola i generala, a pojedynczy howdah stal jako pojedynczy punkt posrodku armii wroga, i z niego rozkazy szly do kazdej czesci armii przez sztandar i gest. Dwor mogolski i krolewskie rody Radzastanu odkladaly takze wspaniaty ceremonialny howdah, ambari, zdobiony zlotem i srebrem i jedwabnymi zaslonami, jako ruchomy tron, i tak ta sama wiezyczka chodzila tam i z powrotem miedzy czescia wyposazenia wojennego a czescia tronu.