Zbroja psa bojowego
Zbroja ochronna dla psów wojskowych
Zbroja psa wojennego to mala zbroja wykonana na wzor rynsztunku czlowieka dla wielkiego psa, ktorego prowadzono na wojne, i stoi jako jeden z najstarszych kawalkow ekwipunku wojennego, jaki reka ludzka kiedykolwiek polozyla na ciele zwierza. Najpowszechniejsza postac to obroza zelazna z kolcami zwiazana z plyta ciala z kolczugi lub utwardzonej skory na piersi i grzbiecie, oraz male panele w plotnie na barku i flance. Obroza z kolcami sluzyla nie jednemu, lecz dwom celom, gdyz kryla gruba szyje psa przed ostrzem miecza wroga i zebami wilka, a gdy pies szarzowal, same kolce czynily prace broni. Ta sama postac biegla od molossa starozytnego Rzymu do alana i mastifa sredniowiecznej Europy, i dalej do hiszpanskiego mastifa podboju Nowego Swiata XVI wieku, a ta sama linia zyje jeszcze dzis w kuloodpornych kamizelkach psow wojennych United States Naval Special Warfare i psow policyjnych wielu krain, i tak tworzy rzadka linie, w ktorej zbroja zwierza przetrwala zbroje czlowieka.
Pochodzenie
Prowadzenie wielkiego psa do bitwy siega co najmniej plaskorzezb Asyrii i Egiptu z VII wieku przed Chrystusem, a Polibiusz z Grecji i Pliniusz z Rzymu pisali, ze molloss, wielki pies Epiru, podazal za armia i nosil prace poslanca i strazy. Sama obroza zelazna z kolcami byla jeszcze starsza, narzedziem pasterza, w szerokim uzyciu na psie, ktory strzegl stada przed wilkiem, i gdy to samo narzedzie wniesiono do armii, naturalnie wyroslo na znak psa wojennego. W sredniowiecznej Europie alan, wielki pies mysliwski Pwyspu Iberyjskiego, i mastif byli prowadzeni jednako na polowanie i na pole, a w zwojach mysliwskich i wojennych XIII i XIV wieku pojawia sie postac wielkiego psa noszacego obroze z kolcami i plyte ciala. Pierwszy raz, gdy pelna zbroja na psie wojennym jest czesto rysowana, to XVI wiek, w podboju Nowego Swiata, gdy wielki mastif hiszpanski (perros de guerra) walczyl noszac rynsztunek z kolczugi i utwardzonej skory.
Cechy
- Obroza zelazna z kolcami w rdzeniu
- Plyta ciala z kolczugi lub utwardzonej skory na piersi i grzbiecie
- Panele w plotnie lub male okrycia ze skory na barku i flance
- Krojona na wielkie rasy, jak molloss, alan i mastif
- Podwojne uzycie obrozy z kolcami, straz i cios razem
- Dostosowana do wielu zadan armii, od poslanca i strazy do zwiadowcy i szarzy
Opowieści
Zbroja psa wojennego byla narzedziem, by utrzymywac prace zwierza-broni dluzej zywa w polu. Obroza z kolcami kryla najgrubszy miesien szyi i wielka tetnice psa przed pierwszym ciosem wroga, a te same kolce rozdzieraly piszczel piechura w szarzy psa i zatrzymywaly go. Plyta ciala na piersi i grzbiecie trzymala przeciw strzalom i krotkim wlocznia, a panele na flance odbijaly ukosne ciecie wchodzace w bok. Armia Rzymu nosila molossy z obroza z kolcami przy strazy i eskorcie poslanca, a panowie sredniowiecznej Europy prowadzili alany i mastify jednako na polowanie i na poscig w polu, rzucajac je na wroga, ktory lamal szeregi i uciekal. Mastif hiszpanski w podboju Nowego Swiata w XVI wieku stal sie jedna z najbardziej budzacych strach broni podboju na Karaibach i w Ameryce Srodkowej, a nota dyplomatyczna Anglii trzyma, ze okolo 1543 roku Henryk VIII wyslal czterystu mastifow w zbroi cesarzowi Karolowi V, by pomoc mu w jego wojnie z Francja.
Słabość
Granice zbroi psa wojennego wyrastaly przede wszystkim z malego ciala zwierza, ktore ja niosло. Rynsztunek z kolczugi i utwardzonej skory kladl piec do dziesieciu kilogramow na grzbiecie psa, a to, w mierze ludzkiej, bylo jak gdyby czlowiek niosl caly rynsztunek innego na barkach, i szybki bieg i dluga wytrzymalosc psa byly bardzo skrocone. Glowa, nogi i brzuch psa byly zawsze pozostawiane nago w siedzibie zbroi, i tak ciecia i pchniecia kierowane na nagie miejsca byly prawdziwym niebezpieczenstwem, a obroza z kolcami uciskala od wewnatrz cialo psa i robila rany, gdy byla noszona zbyt dlugo. Przede wszystkim rynsztunek scieral sie szybciej niz rynsztunek czlowieka, a kazdy musial byc skrojony reka do ciala jednego psa, i tak zbroja psa wojennego stala czesto jako zbytek, ktory panowie i zdobywcy utrzymywali dla wlasnego pokazu, i nie mogla byc rozdawana w regularnych szeregach jak ekwipunek zwyklej piechoty.
Znaczenie kulturowe
Zbroja psa wojennego stoi jako najwyrazniejszy wizualny znak jednej z najstarszych linii, w ktorej czlowiek wzial strone zwierza w bitwie. Wielkie mastify hiszpanskie Becerrillo i Leoncillo z podboju Nowego Swiata XVI wieku podazaly za partiami zdobywczymi w zbroi, a ich postac zostala polozona w pismach hiszpanskich XVI wieku i w pozniejszym malarstwie, i uczynila oblicze strachu wplecione w okrucienstwo podboju. Nota dyplomatyczna Anglii, ze okolo 1543 roku Henryk VIII wyslal czterystu mastifow w zbroi Karolowi V, oraz zachowane zbroje psow mysliwskich wloskich i hiszpanskich z XVI i XVII wieku w Wallace Collection w Londynie, Royal Armouries w Leeds i Museo Stibbert we Florencji, wszystkie niosa swoj kunszt po dzis dzien. Przede wszystkim, kuloodporne kamizelki psow wojennych United States Naval Special Warfare i psow policyjnych wielu krain sa bezposrednimi spadkobiercami tej samej linii, a kamizelka, ktora nosil belgijski owczarek malinois Cairo, ktory wzial udzial w nalocie Stanow Zjednoczonych, ktory polozyl kres bin Ladenowi w 2011 roku, jest jej najlepiej znanym zywym obliczem.
W popkulturze
Zbroja psa wojennego pojawia sie jako groznym wizualny znak w filmach, dramatach historycznych i grach o epoce sredniowiecza i epoce podboju. Wielki pies tuz przed epoka podboju w Apocalypto (2006), dziela rysujace partie zdobywcze, jak The Lost City of Z (2016), i krotkie mastify w dramacie BBC Tudorowie pokazuja wsrod nich takie, ktore nosza zbroje. Scena wielkiego psa wyprowadzonego przez strone perska w 300 jest takze tej samej linii, a seria gier strategicznych Total War stawia oddzialy alanow i mastifow osobno, z obroza z kolcami i plyta ciala oddanymi wiernie. W nowoczesnych dzielach wojennych, kuloodporna kamizelka psa wojennego widziana krotko w Wrog numer jeden (Zero Dark Thirty, 2012) w scenie nalotu na bin Ladena jest postawiona przed oczy, a filmy dokumentalne, jak Inside the Navy SEALs, traktuja zbroje psow wojennych, spadkobiercow Cairo, szczegolowo.
Ciekawostki
- Becerrillo, hiszpanski mastif z podboju Nowego Swiata XVI wieku, najslynniejszy pies wojenny, ktory podazal za partiami Vasco Nuneza de Balboa i Juana Ponce de Leon, byl uzbrojony w gruba kolczuge i obroze z kolcami, a jego postac stala sie, w pozniejszym malarstwie, znakiem wplecionym w okrucienstwo podboju.
- Nota dyplomatyczna Anglii trzyma, ze okolo 1543 roku Henryk VIII Anglii wyslal czterystu mastifow w zbroi cesarzowi Karolowi V, by pomoc mu w jego wojnie z Francja, i tak pies wojenny stal raz jako kawalek w rece dyplomacji.
- Kuloodporna kamizelka, ktora nosil belgijski owczarek malinois Cairo, ktory wzial udzial w nalocie Stanow Zjednoczonych, ktory polozyl kres bin Ladenowi w 2011 roku, jest najlepiej znanym zywym spadkobierca linii zbroi psa wojennego, ktora schodzi z obrozy z kolcami.