1 / 1

Młot bojowy

Broń niszcząca zbroje

Broń obuchowa Zachodnia Średniowiecze Rycerz

Mlot bojowy to obuchowa bron przeciwpancerna stworzona, by przeciwstawic sie zbroi plytowej, ktora rozwinela sie u schylku sredniowiecza. Jego glowica dzieli sie na dwie czesci: jedna strona to plaski lub karbowany obuch zadajacy ciezki wstrzas, druga zas ostry kolec, zwany po francusku bec, czyli dziob, ktory przebija zbroje. Gdy miecz nie mogl juz przeciac twardej plyty, mlot bojowy lamal przeciwnika na dwa sposoby: uderzenie obuchem przenosilo wstrzas przez zbroje do ciala, by zlamac kosci lub ogluszyc, a kolec przebijal slabe punkty, takie jak helm czy stawy, albo stosunkowo cienka plyte. Wystepowal od form jednorecznych okolo 60 do 90 cm po formy drzewcowe 120 do 180 cm, przy czym odmiana jednoreczna wazyla zwykle okolo 1 do 2,5 kg.

Pochodzenie

Mlot bojowy pojawil sie, gdy w Europie 14 wieku szybko rozwijala sie zbroja plytowa. Gdy kolczuga ustapila twardej stalowej plycie, ciecie miecza nie moglo juz przebic zbroi i potrzebna byla wyspecjalizowana bron przeciwpancerna, zadajaca zarazem wstrzas i przebicie. W sredniowiecznej Francji takie zelazne bronie obuchowe nazywano martel-de-fer, zelazny mlot. Gdy w 15 i 16 wieku upowszechnila sie pelna plyta, stal sie bronia niezbedna, ktora nosili wszyscy, od rycerza po piechura, i rozwinal sie w wiele form, od krotkiego nadziaka jezdzieckiego uzywanego konno po formy drzewcowe, takie jak mlot drzewcowy, bec de corbin i mlot lucernski dzierzony obiema rekami.

Cechy

Podwojna glowica: obuch do wstrzasu i kolec do przebicia
Formy jednoreczne (okolo 60 do 90 cm) i drzewcowe (okolo 120 do 180 cm)
Bron przeciwpancerna wyspecjalizowana przeciw plycie
Wstrzasem powoduje zlamania i obrazenia wewnetrzne przez zbroje
Kolcem przebija slabe punkty, jak helm i stawy, oraz cienka plyte
Wazy okolo 1 do 2,5 kg w odmianie jednorecznej

Opowieści

Mlot bojowy ukazywal swa prawdziwa wartosc wobec w pelni opancerzonego przeciwnika. Wobec wroga, od ktorego miecz po prostu sie zeslizgiwal, zolnierz z sila opuszczal obuch tak, ze nawet przy nieprzebitej zbroi wstrzas przenikal do ciala, lamiac kosci lub przyprawiajac o zachwianie. Zlamawszy rownowage wroga, celowal nastepnie kolcem z drugiej strony w szczeline wzroku helmu, w szczeliny pod pacha, w lokciu czy kolanie, albo w stosunkowo cienka plyte, i przebijal ja. Dlugi tylny kolec form drzewcowych sluzyl, by zaczepic konnego wroga i sciagnac go w dol lub wbic w jego zbroje, a nadziak jezdziecki konno rozwijal sila w jednym opadajacym ciosie w przelocie.

Słabość

Mlot bojowy nie potrafi ciac, wiec wobec nieopancerzonego wroga jest mniej skuteczny niz miecz, ktory grozi zarazem kilkoma liniami ataku. Glowica jest ciezka, wiec przejscie od jednego zamachu do nastepnego zabiera czas, a chybienie latwo zostawia luke na kontre. Ostry kolec moze utkwic w zbroi lub ciele wroga i nie dac sie wyjac, stad ryzyko nieodzyskania broni po jednym rozstrzygajacym ciosie. Wielkie formy drzewcowe trudno tez wymachiwac w ciasnej przestrzeni czy gestym zwarciu.

Znaczenie kulturowe

Mlot bojowy to symbol niekonczacego sie wyscigu zbrojen miedzy zbroja a bronia u schylku sredniowiecza. Stal w srodku cyklu, w ktorym na kazda twardsza zbroje odpowiadano cizsza bronia obuchowa, by ja rozbic. Jak pokazuja relacje o angielskich lucznikach wladajacych wielkimi mlotami w bitwie pod Azincourt w 1415 roku, bronie obuchowe byly znane nie tylko rycerzom, ale i piechocie. W Polsce mlot bojowy o dlugim dziobie zwany nadziakiem wszedl w mode jako symbol stanu i osobista bron szlachty w 16 i 17 wieku, a byl tak niebezpieczny, ze zyskal ponura slawe w pojedynkach i burdach.

W popkulturze

Mlot bojowy czesto pojawia sie w fantastyce i grach jako synonim ciezkiej broni obuchowej. Franczyza Warhammer, ktora wyrosla z gry figurkowej i jej swiata, rozslawila sama nazwe, a Doomhammer z World of Warcraft i wielkie bronie mlotowe niezliczonych gier fabularnych utrwalily to wrazenie. Czesto rysuje sie go jako godlowa bron ludow krasnoludzkich. W fikcji jednak, w odroznieniu od prawdziwego jednorecznego mlota bojowego o wadze okolo 1 do 2,5 kg, chetnie wyolbrzymia sie go do gigantycznego dwurecznego mlota wysokiego jak czlowiek. Wrazenie broni obuchowej, ktora kruszy sama sila, jest podkreslane ponad jego prawdziwa, przemyslana budowe broni przeciwpancernej laczacej wstrzas i przebicie.

Ciekawostki

W sredniowiecznej Francji zelazne bronie obuchowe nazywano martel-de-fer, zelazny mlot, a spiczasty tylny kolec nazywano bec de corbin, kruczy dziob, z powodu podobienstwa do dzioba kruka.
Obuch mlota bojowego dzialal wedlug zasady przenoszenia wstrzasu przez zbroje do ciala, by spowodowac zlamania lub obrazenia wewnetrzne nawet bez przebicia plyty, co jest rdzenna mysla, ktora dzieli z innymi obuchowymi broniami przeciwpancernymi, jak buzdygan i poleaxe.
Polski mlot bojowy o dlugim dziobie zwany nadziakiem byl w modzie wsrod szlachty w 16 i 17 wieku jako symbol stanu i noszona bron, lecz zyskal ponura slawe w burdach i pojedynkach z powodu sily, ktora mogla przebic nawet czaszke.