Licz

Pochodzenie

Ikonograficzne pochodzenie sklada sie z trzech etapow: (1) etymologicznego pochodzenia w staroangielskim lic ('zwloki, cialo'), (2) tradycji niesmiertelnego maga amerykanskiej pulp fantasy z lat 30. XX wieku i (3) kanonizacji D&D przez Gary'ego Gygaxa w latach 1976-1977. Etymologiczne pochodzenie to staroangielskie lic ('zwloki'), ogolny element slownictwa pojawiajacy sie w Beowulf z VIII wieku — synonim wspolczesnego angielskiego 'corpse' — wskrzeszony przez pisarzy pulp fantasy jako nazwa nieumarlego maga. Kanon pulp fantasy to Imperium Nekromantow (Weird Tales, wrzesien 1932) Clarka Ashtona Smitha (1893-1961) — w ktorym dwoch nekromantow z miasta pustynnego Yond wskrzesilo umarlych, aby zalozyc imperium, tylko po to, aby zginac, gdy magia zostala cofnieta — i Thulsa Doom, wskrzeszony mag, ktory pojawia sie w By This Axe I Rule! (skomponowanym w 1929 r., opublikowanym w 1934 r.) w serii Kull Roberta E. Howarda (1906-1936). Decydujaca kanonizacja byl krotki artykul Licz Gary'ego Gygaxa (1938-2008) opublikowany w The Strategic Review Vol. 2 No. 4 przez TSR w maju 1976 r. i dodanie licza jako kanonicznego wpisu potwora do strony 61 pierwszej edycji Podrecznika Potworow AD&D z stycznia 1977 r. W module Grobowiec Horrorow (S1) opublikowanym w kwietniu 1978 r. Gygax wprowadzil pol-licza Acereraka — ewolucyjna forme licza skladajaca sie tylko z czaszki z dusza opieczetowana w klejnotach — i ustanowil kanon filakterium.

Cechy

• Forma rozkladajacej sie czaszki i zimny intelekt
• Filakterium (naczynie duszy) pieczetujace dusze
• Mistrz rozleglej czarnej magii i nekromancji
• Spiskowiec w czasie nieumieralnych
• Wskrzeszenie, dopoki filakterium przetrwa, nawet gdy cialo zostanie zniszczone
• Szczyt nieumarlych magow — przeciwstawiony rycerzowi smierci jako szczytowi nieumarlych wojownikow

Opowieści

Po kanonizacji licza przez Gary'ego Gygaxa w D&D 1976-1977, pol-licz Acererak z Grobowca Horrorow z 1978 r. stal sie najbardziej decydujaca postacia kanoniczna, a kolejne kanoniczne postacie D&D obejmowaly Vecne (wprowadzonego do scenariusza Greyhawk w 1976 r., stworzonego przez Briana Blume jako boga licza) i kolejne warianty Fistandantilusa i Raistlina Majere z scenariusza Dragonlance z 1985 r. Licz zostal upraktyczniony jako postac jednostki magicznej Hordy w grze wideo Warcraft II: Tides of Darkness Blizzard Entertainment, wydanej 21 stycznia 1994 r., a w Warcraft III: Reign of Chaos z 3 lipca 2002 r. Krol Licz Ner'zhul — orkowy nekromanta opieczetowany w lodowym tronie przez Plonaca Legie, ktory stal sie Krolem Liczem — ustanowil nowoczesny kanon licza w grach. Krol Licz Arthas Menethil w World of Warcraft: Wrath of the Lich King Blizzarda, wydanym 13 listopada 2008 r. — panujacy jako niesmiertelny Krol Licz z dusza opieczetowana w mieczu Frostmourne (wariancie filakterium), noszacy Helm Lodowego Tronu — dopelnil decydujacy globalny kanon XXI wieku ikonografii licza. Postac Licza w Odcinku 26 'Smiertelna Glupota' Sezonu 2 amerykanskiego serialu Cartoon Network Pora na przygode, wyemitowanego 27 wrzesnia 2010 r., jest kanonicznym amerykanskim animacyjnym liczem.

Słabość

Slabosci licza to: (1) zniszczenie filakterium — w kanonie D&D Gary'ego Gygaxa od 1976 r. aby calkowicie unicestwic licza, filakterium pieczetujace dusze musi byc znalezione i zniszczone, a nie samo cialo, poniewaz gdy zniszczone jest tylko cialo, ozywa z filakterium po kilku dniach; (2) ukryte filakterium — filakterium pol-licza Acereraka w Grobowcu Horrorow z 1978 r. jest ukryte gleboko w labiryncie, tak ze poszukiwacze przygod musza zbadac caly labirynt, kanoniczna narracja przygodowa; (3) swieta magia i moc swiatla — w kanonie D&D swieta magia Odpedzenie Nieumarlych klerykow oslabia licza, a w finalowej bitwie Wrath of the Lich King z 2008 r. miecz Swiatla Switu nosiciela swiatla Tiriona Fordringa oczyszcza Krola Licza Arthasa; (4) oczyszczanie filakterium — gdy filakterium pieczetujace dusze jest oczyszczone swietym rytualem, dusza licza jest uwolniona, a licz jest calkowicie unicestwiony; (5) obsesja niesmiertelnosci — istotna slaboscia jest to, ze sam licz jest zwiazany ze swoim wlasnym filakterium, wiec gdy lancuchy duszy sa rozluznione, zalamuje sie. Kulminacja Warcraft III z 2002 r., w ktorej Arthas laczy sie z duchem Ner'zhula opieczetowanym w lodowym tronie przez Frostmourne, oraz narracja Pora na przygode z 2010 r., w ktorej Finn i Jake pieczetuja Licza mantra i rytualem, sa kanonicznymi wariacjami.

Znaczenie kulturowe

Licz nie jest po prostu nieumarlym, lecz kanoniczna ikonograficzna postacia szczytu nieumarlych magow, w ktorej zbiegaja sie pulp fantasy, kanon gry D&D i wspolczesne gry wideo, kondensujac centralna alegorie nowoczesnej fantasy: 'koszt niesmiertelnosci i arogancja wiedzy'. Clark Ashton Smith i Robert E. Howard z amerykanskiej pulp fantasy lat 30. XX wieku — obaj pisarze nalezacy do Krego Lovecrafta weird fiction — ustanowili pulpowy prototyp nieumarlego maga, a kanonizacja D&D Gary'ego Gygaxa z lat 1976-1978 — pieczetowanie duszy w filakterium — ustanowila decydujacy motyw nowoczesnej fantasy. Termin filakterium pochodzi od greckiego phylakterion ('to, co strzeze') i pierwotnie odnosil sie do zydowskich tefilin (skrzyni-amuletu na pismo), ale Gary Gygax pozyczyl go w Grobowcu Horrorow z 1978 r. jako naczynie pieczetujace dusze licza — kanoniczny przypadek slownictwa religijno-historycznego przyswojonego przez gre fantasy. Krol Licz Arthas Menethil z Warcraft III z 2002 r. i Wrath of the Lich King z 2008 r. stal sie kanoniczna postacia narracji gry jako tragedia heroicznego ksiecia zepsutego przez obsesje wladza, a Licz w Pora na przygode z 2010 r. jest kanonicznym przypadkiem ikonografii licza ustanawiajacej sie w amerykanskiej animacji dzieciecej. Na listach stu najlepszych cytatow z gier wideo asocjacji krytykow z lat 2017-2020 linia Arthasa 'Juz nie jestem twoim synem' zostala sklasyfikowana na trzydziestym trzecim miejscu.

W popkulturze

• Staroangielski Beowulf (ok. VIII w.) — etymologiczne pochodzenie lic
• Clark Ashton Smith, Imperium Nekromantow (1932) — prototyp licza pulp fantasy
• Robert E. Howard, By This Axe I Rule! (Thulsa Doom) (1934) — wskrzeszony mag pulp fantasy
• Gary Gygax, Licz, The Strategic Review (maj 1976) — decydujace wydarzenie kanonizacji licza
• Gary Gygax, Podrecznik Potworow AD&D (1977) — kanon licza D&D
• Gary Gygax, Grobowiec Horrorow, Acererak (1978) — kanon pol-licza i filakterium
• Blizzard, Warcraft II (1994) — kanonizacja licza w grach
• Blizzard, Warcraft III, Krol Licz Ner'zhul (2002) — kanon licza w grach
• Blizzard, World of Warcraft: Wrath of the Lich King (2008) — decydujacy globalny kanon XXI wieku licza

Ciekawostki

Etymologia licza, staroangielskie lic (wspolczesne angielskie 'corpse'), to ogolny element slownictwa pojawiajacy sie w staroangielskich eposach VIII wieku, takich jak Beowulf — pierwsze poswiadczenie w Oxford English Dictionary pochodzi z VIII wieku — a jego slad pozostaje we wspolczesnym angielskim 'lich-gate' lub 'lych-gate' (brama skladowania zwlok). Artykul Licz Gary'ego Gygaxa w The Strategic Review Vol. 2 No. 4 TSR z maja 1976 r. jest decydujacym wydarzeniem kanonizacji licza, a ten sam numer z maja 1976 r. jednoczesnie wprowadzil postac z scenariusza Greyhawk Gygaxa, Vecne — ustanawiajac dwie wielkie postacie kanoniczne teologii licza D&D w tym samym momencie. Termin filakterium, pochodzacy od greckiego phylakterion, pierwotnie odnosil sie do zydowskich tefilin (skrzyni-amuletu na pismo), ale Gary Gygax pozyczyl go w Grobowcu Horrorow z 1978 r. jako naczynie pieczetujace dusze licza, najslawniejsze przywlaszczenie slownictwa w historii gry D&D, a w D&D 5e z 2014 r. nazwa zostala zmieniona na 'Klatka Duszy' w wyniku religijnych protestow zydowskich organizacji. World of Warcraft: Wrath of the Lich King, wydany 13 listopada 2008 r., sprzedal 2,8 miliona kopii w pierwszych 24 godzinach i 4 miliony w pierwszym miesiacu, ustanawiajac rekord wydania gry wideo, a w tym samym roku magazyn gier Game Informer sklasyfikowal Krola Licza Arthasa na dziewiatym miejscu w swoim top piecdziesieciu postaci gier wszech czasow.