Dżinn

Pochodzenie

Ikonograficzne pochodzenie zaczelo sie od kultu pustynnego ducha przedislamskiego arabskiego politeizmu (Dzahilijja) i zostalo usystematyzowane jako decydujaca kanoniczna istota teologii islamskiej poprzez islamskie objawienie prorokowi Mahometowi ok. 610-632 n.e. Decydujacy kanon tekstowy to kanon Sury al-Dzinn (Rozdzial 72) islamskiej pisma swietego Koranu — w ktorym Dzinny slysza objawienie Mahometa i przechodza na islam — i wersety 14-15 Rozdzialu 55 ar-Rahman — 'Bog stworzyl ludzi z gliny, a Dzinny z bezdymnego plomienia (maridz min nar)' — decydujacy kanon. Kanon wersetow 38-40 Rozdzialu 27 an-Naml — w ktorym krol Salomon (Sulayman) przynosi tron krolowej Saby (Bilqis) z pomoca Dzinnow — i wersetow 12-13 Rozdzialu 34 Saba — w ktorym Salomon zatrudnia Dzinny do budowy wielkich brazowych konstrukcji — to decydujacy kanon Salomon-i-Dzinn. Ksiega Zwierzat (Kitab al-Hayawan) islamskiego teologa IX wieku dynastii Abbasydow Al-Dzahiza (ok. 776-868) i Cuda Stworzenia (Adza'ib al-Makhluqat) XIII wieku Al-Qazwiniego (Zakariyya al-Qazwini, 1203-1283) ustanowily decydujacy kanon piec rodzajow Dzinnow — Dzann (zwykly Dzinn), Dzinn (ogolny Dzinn), Szajtan (diabel), Ifrit (potezny diabel), Marid (najpotezniejszy Dzinn). Decydujacy zachodni ikonograficzny kanon to kanony Rybaka i Dzinna, Lampy Aladyna i Salomona i Dzinna w Dzbanie Tysiac i Jednej Nocy skompilowanych w dynastii mameluckiej Arabow w XIV-XV wieku, a francuskie tlumaczenie Gallanda z 1704-1717 r. i angielskie tlumaczenie (16 tomow w sumie) brytyjskiego Richarda Francisa Burtona (1821-1890) z 1885-1888 r. decydujaco ustanowily zachodni kanon Dzinna XIX wieku.

Cechy

• Urodzony z bezdymnego plomienia
• Przeksztalca sie w rozne formy (czlowiek, zwierze, potwor)
• Potezna magia
• Wolna wola (zarowno dobro, jak i zlo mozliwe)
• Moze posiadac wiare islamska
• Bardzo dluga dlugosc zycia

Opowieści

Kanon Dzinna Sury al-Dzinn (Rozdzial 72), wersetow 14-15 Rozdzialu 55 ar-Rahman i wersetow 38-40 Rozdzialu 27 an-Naml Koranu objawionego prorokowi Mahometowi ok. 610-632 n.e. to decydujace pochodzenie, a Ksiega Zwierzat IX wieku Al-Dzahiza i Cuda Stworzenia XIII wieku Al-Qazwiniego usystematyzowaly kanon piec rodzajow Dzinnow. Decydujacy zachodni ikonograficzny kanon to kanony Rybaka i Dzinna, Lampy Aladyna i Salomona i Dzinna w Dzbanie z Alf Layla wa-Layla (Tysiac i Jednej Nocy) skompilowanych w dynastii mameluckiej Arabow w XIV-XV wieku, a francuskie tlumaczenie Les Mille et une Nuits (12 tomow w sumie) francuskiego Gallanda z 1704-1717 r. i angielskie tlumaczenie The Book of the Thousand Nights and a Night (16 tomow w sumie, opublikowane prywatnie) brytyjskiego Richarda Burtona (1821-1890) z 1885-1888 r. decydujaco ustanowily zachodni kanon Dzinna XIX wieku. Opowiesci Alhambry z 1819 r. amerykanskiego pisarza Washingtona Irvinga (1783-1859) — przedstawiajace Dzinna mauretanskiego palacu Alhambra w Grenadzie, Hiszpania — ustanowily ikonografie Dzinna w literaturze amerykanskiej, a powiesc z 1900 r. Mosiezna Butelka (The Brass Bottle) brytyjskiego pisarza F. Anstey'a (prawdziwe imie Thomas Anstey Guthrie, 1856-1934) stala sie decydujacym kanonem Dzinna wiktorianskiej Wielkiej Brytanii. Amerykanski sitcom NBC z 1965-1970 r. Marzy mi sie Dzin (I Dream of Jeannie) — wyprodukowany przez Sidneya Sheldona, z Barbara Eden w roli glownej — ustanowil amerykanski kanon Dzinna XX wieku, a Dzinni i Efreeti z Monster Manual D&D z 1977 r. Gygaxa z TSR w USA — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — to decydujacy kanon Dzinna nowoczesnego fantasy RPG. Decydujacy kanon kinowy to animowany film Disneya Aladyn (w rezyserii Johna Muskera i Rona Clementsa, z Dzinem dubbingowanym przez Robina Williamsa), wydany 25 listopada 1992 r. w USA, ze swiatowym box office okolo 504 milionow dolarow — decydujace kulminacyjne dzielo globalnego kanonu Dzinna — a film aktorski Aladyn z 24 maja 2019 r. (w rezyserii Guya Ritchiego, z Willem Smithem w roli glownej) ustanowil kanon Dzinna XXI wieku.

Słabość

Slabosci Dzinna to: (1) pieczec Salomona — decydujacy kanon pieczetowania w kanonach wersetow 38-40 Rozdzialu 27 an-Naml i wersetow 12-13 Rozdzialu 34 Saba Koranu i Rybaka i Dzinna z Tysiac i Jednej Nocy z XIV-XV wieku, ze magiczna pieczec-pierscien krola Salomona (Sulaymana) moze pieczetowac Dzinna w dzbanie lub lampie; (2) imie Boga (Allaha) — decydujacy kanon w teologii islamskiej, ze pobozna modlitwa wzywajaca imie Boga oslabia i pieczetuje Dzinna; (3) zelazo — decydujacy kanon w Tysiac i Jednej Nocy i sredniowiecznym arabskim folklorze, ze Dzinn jest slaby przeciwko zelazu (z pokrewienstwem do zachodniego kanonu wrozek); (4) sol — kanon w sredniowiecznym arabskim folklorze, ze Dzinn boi sie soli; (5) pobozni ludzie — kanon Sury al-Dzinn Koranu, ze Dzinn moze przejsc na islam i oslabnac wobec poboznych ludzi; (6) zapieczetowane naczynia — decydujaca kanoniczna slabosc w Tysiac i Jednej Nocy, ze Dzinn zlapany w dzbanie, lampie lub mosieznej butelce musi spelnic zyczenia tego, kto go uwolni; (7) ograniczone zyczenia — kanon w Lampie Aladyna z Tysiac i Jednej Nocy, ze Dzinn z lampy spelnia tylko ograniczone zyczenia — zwykle trzy; (8) swiatlo i swiete wersety — islamskie amulety (ta'widh) i koraniczne wersety oslabiaja Dzinna. Zasady 3 zyczen i ograniczenia zyczen Dzina z filmu Disneya Aladyn z 1992 r. (nie zabijac, nie wskrzeszac przeszlosci, nie sprawiac zakochania, nie odnawiac zyczen w nieskonczonosc) to decydujacy kanon zasad globalnego kanonu Dzinna XX wieku, a kanoniczny final filmu — w ktorym Dzin osiaga wolnosc przez trzecie zyczenie Aladyna — to decydujacy kanon.

Znaczenie kulturowe

Dzinn nie jest po prostu ikona istoty duchowej, lecz kanoniczna ikonograficzna postacia arabsko-zachodniego kanonu istoty duchowej, ktora przekracza przedislamska arabska politeistyczna wiare w pustynnego ducha, Koran proroka Mahometa ok. 610-632 n.e., Ksiege Zwierzat IX wieku Al-Dzahiza, Cuda Stworzenia XIII wieku Al-Qazwiniego, Tysiac i Jednej Nocy XIV-XV wieku, francuskie tlumaczenie Gallanda z 1704-1717 r., brytyjskie tlumaczenie Burtona z 1885-1888 r., amerykanskie Marzy mi sie Dzin z 1965 r., Monster Manual D&D z 1977 r. i Aladyna Disneya z 1992 r. Koran objawiony prorokowi Mahometowi (ok. 570-632, aktywnemu w Mekce i Medynie) przez aniola Gabriela ok. 610-632 n.e. — 114 rozdzialow w sumie — to decydujace pismo swiete islamu, a Sura al-Dzinn (Rozdzial 72 'Dzinny', 28 wersetow w sumie) usystematyzowujaca Dzinny jako decydujaca kanoniczna istote teologii islamskiej to decydujace wydarzenie. Tysiac i Jednej Nocy (Alf Layla wa-Layla) skompilowane w dynastii mameluckiej arabskiej Syrii i Egiptu w XIV-XV wieku — wchlaniajace perski oryginal Hazar Afsan (Tysiac Opowiesci) i arabsko-indyjsko-egipsko-greckie kanony — to decydujacy kanon arabskiej literatury sredniowiecznej, a francuskie tlumaczenie Les Mille et une Nuits (12 tomow w sumie) francuskiego Gallanda (1646-1715) z 1704-1717 r. — z Lampa Aladyna i Ali Baba i Czterdziestu Rozbojnikow dodanymi z ustnej narracji syryjskiego historyka Hanny Diyaba — to decydujacy kanon europejskiego orientalizmu XVIII wieku. Opowiesci Alhambry z 1819 r. amerykanskiego pisarza Washingtona Irvinga (1783-1859) i angielskie tlumaczenie (16 tomow w sumie) Tysiac i Jednej Nocy z 1885-1888 r. brytyjskiego Richarda Burtona (1821-1890) sa oceniane jako decydujacy kanon wiktorianskiego brytyjskiego orientalizmu, a Aladyn Disneya z 25 listopada 1992 r. (w rezyserii Johna Muskera i Rona Clementsa, z Dzinem dubbingowanym przez Robina Williamsa, 90 minut, swiatowy box office okolo 504 milionow dolarow) stal sie decydujacym kulminacyjnym dzielem globalnego kanonu Dzinna XX wieku.

W popkulturze

Koran, Sura al-Dzinn (Rozdzial 72) (ok. 610-632 n.e.) — decydujacy kanoniczny rozdzial DzinnowKoran, Rozdzial 55 ar-Rahman wersety 14-15 — decydujacy kanon stworzenia DzinnowKoran, Rozdzial 27 an-Naml wersety 38-40 — kanon Salomon-i-DzinnAl-Dzahiz, Ksiega Zwierzat (IX wiek) — kanon Dzinna teologii islamskiejAl-Qazwini, Cuda Stworzenia (XIII wiek) — kanon klasyfikacji piec rodzajow DzinnowTysiac i Jednej Nocy (XIV-XV wiek) — arabski decydujacy kanon Rybaka i Dzinna i Lampy AladynaAntoine Galland francuskie tlumaczenie (1704-1717) — decydujace zachodnie ustanowienie kanonu DzinnaRichard Burton angielskie tlumaczenie (1885-1888) — kanon Dzinna wiktorianski brytyjskiAmerykanski sitcom Marzy mi sie Dzin (1965-1970) — kanon Dzinna amerykanski XX wiekuDisney Aladyn (1992) — decydujacy globalny kanon kinowy Dzinna