
Yong koreanski to rodzimy smok Korei, zyczliwa bostwo wodne zajmujace odrebne miejsce w tradycji smoka Dalekiego Wschodu. Przedstawiany jest z dlugim, wezowatym cialem, rozgalezionym porozem jelenia, luskami karpia, szponami jastrzebia, podeszwami tygrysa i — co najbardziej rozstrzygajace — czterema palcami na kazdej lapie, oznakowaniem koreanskiej rangi pomiedzy pieciopalczastym chinskim cesarskim longiem a trzypalczastym japonskim ryu. Najwczesniejsze zapisy to fragmenty o bostwach-smokach w 'Samguk Yusa' (1281) mnicha Iryeona, ksiega I 'Dziwne sprawy', zwlaszcza wpisy o Dongmyeongu, krolu Suro i krolu Munmu, oraz ikonografia smoka na konskach dachowek z Baekje i Silla z V-VI wieku. W micie koreanskim yong to postac, ktora imugi przyjmuje po tysiacu lat ascezy, gdy wreszcie zdobywa perle spelnienia zyczen (yeouiju). Obraz przewija sie w krolewskim plaszczu smoka (gollyongpo) krola Jeongjo (panowal 1776-1800, Narodowe Muzeum Palacowe Korei) i w dwoch zlotych smokach na suficie tronowym sali Geunjeongjeon palacu Gyeongbokgung (zalozony 1395, odbudowany 1865); jest antyteza zlosliwego smoka zachodniego — dobry, hojny i przynoszacy deszcz dla pol.
Pochodzenie
Bezposrednie zrodla tekstowe to 'Samguk Yusa' (1281) mnicha Iryeona (1206-1289), ksiega I 'Dziwne sprawy', ktorego wpis o krolu Munmu (panowal 661-681) zapisuje, ze krol po smierci stal sie wielkim smokiem opiekunczym krolestwa i zostal pochowany w podwodnym grobowcu Daewangam u wybrzeza Bongil w Gyeongju — najwiarygodniejsze pojedyncze zrodlo koreanskiego kultu smoka. Jeszcze starsze jest 'Samguk Sagi' (1145) Kim Busika (1075-1151), ksiega I 'Roczniki Silla', odnotowujace, ze pani Aryeong urodzila sie z boku smoko-koguta Gyeryonga w micie zalozycielskim Bak Hyeokgeosego (Silla zalozona 57 r. p.n.e.). Najstarsze zachowane zrodla wizualne to motywy smoka i feniksa na mieczu z pierscieniowa glowica Hwandudaedo z grobowca krola Muryeonga z Baekje (wykopany 1971, Narodowe Muzeum w Gongju), konce dachowek ze smokiem ze swiatyni Hwangnyongsa z Silla (VI w.) oraz plaskorzezba smoka na steli Sataekjijeokbi z Baekje (VII w.). Zasada czterech palcow odczytywana jest jako kompromis krolestwa Joseon, ktore ustapilo pieciopalczastego cesarskiego smoka cesarzom Ming i Qing i skodyfikowalo to w 1537 roku za panowania krola Jungjong w 'Wiarygodnych kronikach dynastii Joseon'.
Cechy
- Rozgalezione poroze jelenia, luski karpia, szpony jastrzebia, podeszwy tygrysa, wezowate cialo
- Cztery palce na lape — koreanska ranga pomiedzy pieciopalczasta Chiny a trzypalczasta Japonia
- Bostwo wodne rzek, jezior i glebokich mórz, pan deszczu i suszy
- Postac, ktora imugi przyjmuje po tysiacu lat ascezy i zdobyciu perly spelnienia zyczen
- Trzyma yeouiju (perle spelnienia zyczen) w pyszczku
- Centralny obraz krolewskiego plaszcza smoka (gollyongpo) i sufitu Geunjeongjeon w Gyeongbokgung
Opowieści
Pelni role najwyzszego emblematu wladzy krolewskiej na gollyongpo, na kamiennych plaskorzezbach palacow i na krolewskiej pieczęci; w religii ludowej jest opiekunem wioski, ktorego blogoslawienstwo zapewnia deszcze dla rolnictwa, i byl glownym adresatem rytualu yongsinje pelni ksiezyca Nowego Roku Ksiezycowego. Obraz powraca w koreanskich serialach historycznych, takich jak 'Tears of the Dragon' (KBS, 1996-1998) i 'Dae Jo-yeong' (2006-2007).
Słabość
Pozbawiony perly, yong traci swoja sakralna moc; mitologicznie yong, ktory zawodzi w prowizji moralnej pychy lub pozadania, zostaje zdegradowany z powrotem do imugi — wzor udokumentowany w regionalnych tomach Pyongan Poludniowy i Gangwon 'Kolekcji koreanskich opowiesci ustnych' Im Seok-jaea (1987-1993).
Znaczenie kulturowe
Obraz jest synteza wschodnioazjatyckiej hierarchii smokow (pieciopalczasta Chiny, czteropalczasta Korea, trzypalczasta Japonia) z rodzimymi kultami wezowymi i wodnymi polwyspu koreanskiego, zachowana jako wizualny kanon pieciu palacow dynastii Joseon — Gyeongbokgung, Changdeokgung, Changgyeonggung, Deoksugung i Gyeonghuigung — zwlaszcza w plaskorzezbach sufitow i tronow.
W popkulturze
'Samguk Sagi' (1145) Kim Busika o Bak Hyeokgeosem i Aryeong, 'Samguk Yusa' (1281) Iryeona o krolu Munmu, miecz Hwandudaedo z grobowca krola Muryeonga (V w.), konce dachowek z Hwangnyongsa (VI w.), stela Sataekjijeokbi (VII w.), gollyongpo krola Jeongjo (Narodowe Muzeum Palacowe Korei), dwa zlote smoki na suficie Geunjeongjeon (1865), KBS 'Tears of the Dragon' (1996-1998), film 'D-War' (2007, rezyseria Shim Hyung-rae) oraz manhwa 'Kraina wiatru' (Kim Jin, od 1992).


