
Ryū to smok japonski, potomek chinskiego longa sprowadzonego w VI wieku wraz z buddyzmem i stopionego z rodzimymi kultami wezowymi i wodnymi. Jego najbardziej widocznym znakiem jest liczba palcow u stop: trzy, czyli najnizszy stopien w hierarchii smokow dalekowschodnich, w przeciwienstwie do pieciu palcow chinskiego smoka cesarskiego i czterech smoka koreanskiego. Najslawniejszy ryū to Yamata-no-Orochi, osmiogłowy i osmiogonny olbrzymi waz zapisany w Kojiki (712, zredagowanym przez Ō no Yasumaro) i Nihon Shoki (720); pokonuje go bog burzy Susanoo-no-Mikoto, upiwszy go sake, a z jego ogona wydobywa miecz Kusanagi-no-Tsurugi, jedno z trzech cesarskich regaliow. Krol-smok Ryūjin wlada morzem i burza oraz zasiada na tronie podwodnego palacu Ryūgū-jō, do ktorego prowadzony jest rybak Urashima Tarō. Ryū jest stalym motywem malowidel sufitowych swiatyn i sanktuariow — 'Naki-Ryū' Kanō Tan'yū (lata czterdzieste XVII w.) w Nikkō Tōshō-gū jest jego ikona — i drzeworytow ukiyo-e takich jak 'Sto widokow gory Fuji' Hokusaia (1834).
Pochodzenie
Bezposrednimi zrodlami sa Kojiki (712), najstarsza zachowana kronika japonska zredagowana przez Ō no Yasumaro, oraz Nihon Shoki (720), w ktorych odnotowane sa zarowno epizod Yamata-no-Orochi, jak i tradycja Ryūjin. Skladnikiem egzogenicznym jest ikonografia nagow i krolow-smokow z chinskich sutr buddyjskich przekazana przez Paekche w VI wieku; w okresie Heian (794-1185) szkoly Shingon i Tendai dolozyly system Czterech Symbolicznych Zwierzat. Motyw Ryūgū-jō ustalil sie w poznoheianskim 'Taketori Monogatari' (X w.) i w muromachi otogi-zōshi 'Urashima Tarō', a w okresie Edo stopil sie z rodzimymi kultami wezowymi przy wodospadach, gornych zrodlach i stawach. Folklorysci Yanagita Kunio (1875-1962) i Minakata Kumagusu udokumentowali te warstwy w XX wieku.
Cechy
- Trzypalczaste lapy — najnizszy stopien w hierarchii smokow dalekowschodnich
- Czesto wystepuje jako waz wielogłowy, czego przykladem jest osmiogłowy Yamata-no-Orochi
- Ryūjin wlada morzem i burza oraz zasiada w podwodnym palacu Ryūgū-jō
- Staly motyw malowidel sufitowych swiatyn, 'Naki-Ryū' Kanō Tan'yū w Nikkō Tōshō-gū jako wzorzec
- Wszechobecny w ukiyo-e, wzorach haniwa i samurajskich herbach kamon
- Powiazany z kluczowymi postaciami mitycznymi: Susanoo, Urashima Tarō, ksiezniczka morza Toyotama-hime
Opowieści
Pelni funkcje obrazu ochronnego na sufitach swiatyn i sanktuariow oraz na panelach fusuma, herbu rodu samurajskiego, motywu tancow miecza kagura na festiwalach, a takze szablonowego bossa w mangach, anime i grach komputerowych o stylistyce japonskiej.
Słabość
Jak pokazuje Yamata-no-Orochi, ryū zostaje obezwladniony przez upojenie alkoholowe i przez swiete miecze takie jak Kusanagi-no-Tsurugi i jest petany przez buddyjska ikonografie ochronna.
Znaczenie kulturowe
Warstwy taoistyczna, buddyjska i sinto symboliki zrodla wodnego, burzy i krolewskiej wladzy nawarstwiaja sie w japonskim ryū, a zabicie Orochi cytuje sie regularnie jako dalekowschodni wariant indoeuropejskiego Chaoskampf — Indra przeciw Wrytrze, Thor przeciw Jörmungandrowi.
W popkulturze
Kojiki (712), Nihon Shoki (720), sufit Naki-Ryū Kanō Tan'yū w Nikkō Tōshō-gū (XVII w.), 'Sto widokow gory Fuji' Hokusaia (1834), smok Haku w 'Spirited Away' Miyazakiego Hayao (2001) oraz bossowie smocy z serii roguelike 'Shiren the Wanderer' dziela te sama ikonografie.


