Týr

Pochodzenie

Ikonograficzne pochodzenie to pragermanska adoracja boga nieba-wojny Tiwaza z germanskiej epoki brazu-zelaza (okolo 2000 p.n.e. - I wiek n.e.), a etymologia Tiwaz wywodzi sie z praindoeuropejskiego deywos ('jasny bog nieba'), pokrewna z lacinskim deus, greckim Zeus i sanskryckim dyaus pitar — decydujace kanoniczne slownictwo. Decydujacy kanon ery rzymskiej Tyra to rozdzial 9 z okolo I wieku rzymskiego historyka Tacyta (Cornelius Tacitus, okolo 56-120) Germania (Germania) — decydujacy kanon, ze plemiona germanskie identyfikowaly Tyra z Marsem (Mars, rzymski bog wojny). Decydujacy kanon tekstowy to Edda Prozaiczna (Prose Edda) z okolo 1220 r. wczesnego XIII wieku islandzkiego — Reykholt — Snorriego Sturlusona (Snorri Sturluson, 1179-1241) — rozdzial 25 Gylfaginning (Gylfaginning) — decydujacy kanon, w ktorym Tyr, jako 'najodwazniejszy (djarfastr)', traci prawa dlon, wkladajac ja w paszcze Fenrira jako zastaw, aby go zwiazac — i rozdzial 34 — kanon zwiazania Fenrira. Hymiskvida (Hymiskvida) Eddy Poetyckiej (Poetic Edda) rekopisu Codex Regius (Codex Regius) z okolo 1270 r. to decydujacy kanon poetycki, ze Tyr jest synem giganta Hymira (Hymir).

Cechy

• Mlody do sredniego wieku boski mezczyzna z godnoscia wojownika
• Bog jednoreki bez prawej dloni
• Symbole miecza i tarczy
• Runa T Tiwaz to jego imie
• Poswiecil prawa dlon podczas zwiazania Fenrira
• Wzajemne zniszczenie z Garmrem w Ragnaroku

Opowieści

Rozdzial 9 Germania Tacyta z I wieku — kanon identyfikacji germansko-Marsa — i kanon zwiazania Fenrira w rozdzialach 25 i 34 Gylfaginning Eddy Prozaicznej Snorriego Sturlusona z okolo 1220 r. — decydujacy kanon mitologiczny, w ktorym Tyr wklada prawa dlon w paszcze wilka jako zastaw i traci ja — to decydujace pochodzenie. Hymiskvida Eddy Poetyckiej rekopisu Codex Regius z okolo 1270 r. to decydujacy kanon poetycki, a XIX-wieczne odrodzenie germanskiego nacjonalizmu — 1835 r. Deutsche Mythologie niemieckiego uczonego Jacoba Grimma (Jacob Grimm, 1785-1863) i 1856 r. niemieckie tlumaczenie prozaiczne Eddy Karla Simrocka — to decydujacy kanon naukowy XIX wieku. 1851-1856 Balder Dead brytyjskiego poety Matthew Arnolda i premiera w Bayreuth Der Ring des Nibelungen niemieckiego kompozytora Ryszarda Wagnera (Richard Wagner, 1813-1883) tetralogii operowej w 1876 r. to decydujacy kanon muzyczny XIX wieku. Decydujacy nowoczesny kanon to Tyr (Tyr) z 1980 D&D Deities & Demigods (Deities & Demigods) TSR w USA i adaptacja kanonu Tyra z japonskiej mangi z 1985 r. i koreanskiej gry Ragnarok Online z 1998 r., a decydujacy kanon XXI wieku to martwy jednoreki Tyr z God of War (God of War) (w rezyserii Cory'ego Barloga, Santa Monica Studio) wydanej przez Sony Interactive Entertainment w USA 20 kwietnia 2018 r. — decydujacy nordycki kanon zintegrowany przez serie — i zywy Tyr z kontynuacji God of War Ragnarok wydanej 9 listopada 2022 r. — globalny decydujacy kanon gier wideo XXI wieku.

Słabość

Slabosci Tyra to: (1) brak jednej dloni — decydujaca kanoniczna slabosc w kanonie Snorri Gylfaginning z 1220 r., w ktorym podczas zwiazania Fenrira traci prawa dlon, wkladajac ja w paszcze wilka jako zastaw — niezdolny do wladania bronia oburecz — decydujacy kanon; (2) los Ragnaroku — najdecydujaca kanoniczna slabosc w rozdziale 51 Snorri Gylfaginning z 1220 r. i kanonie Voluspa Eddy Poetyckiej z 1270 r., w ktorym w Ragnaroku Tyr wzajemnie niszczy z piekielnym psem Garmrem (Garmr) — decydujacy kanon mitologiczny; (3) gniew Fenrira — decydujacy kanon, ze w Ragnaroku, gdy Fenrir zostaje uwolniony, Fenrir nigdy nie zapomina starej zdrady Tyra; (4) slabosc przysiag — bog sprawiedliwosci Tyr nie moze zlamac wlasnej przysiegi — decydujaca kanoniczna slabosc; (5) lancuchy Garmra — przed Ragnarokiem Garmr jest przywiazany u wejscia do jaskini Gnipahellir (Gnipahellir) — decydujacy kanon — a gdy zostaje uwolniony, wzajemnie niszczy z Tyrem; (6) autorytet Odyna — Tyr, chociaz najodwazniejszy z Asow, jest pod autorytetem Odyna — decydujacy kanon; (7) syn giganta Hymira — zlozonosc gigantycznego rodu w kanonie Hymiskvida z 1270 r., ze ojcem Tyra jest gigant Hymir; (8) honor wojownika — wiazanie swietego honoru — decydujacy kanon. Decydujacy kanoniczny final to rozdzial 51 Snorri Gylfaginning z 1220 r. — decydujacy kanon mitologiczny, w ktorym w Ragnaroku Tyr i Garmr zabijaja sie nawzajem — wzajemne zniszczenie.

Znaczenie kulturowe

Tyr nie jest po prostu ikona boga wojny, lecz kanoniczna ikonograficzna postacia decydujacego germansko-nordyckiego kanonu, ktora przekracza rozdzial 9 Germania Tacyta z I wieku, Edde Prozaiczna Snorriego Sturlusona z okolo 1220 r. wczesnego XIII wieku, Edde Poetycka rekopisu Codex Regius z okolo 1270 r., 1835 r. Deutsche Mythologie Jacoba Grimma, 1876 r. Wagner Der Ring des Nibelungen, 1980 r. D&D Deities & Demigods i 2018 r. God of War. Pragermanska adoracja boga nieba-wojny Tiwaza z germanskiej epoki brazu-zelaza (okolo 2000 p.n.e. - I wiek n.e.) to decydujacy kanon zapisany w rozdziale 9 z okolo I wieku rzymskiego historyka Tacyta (Cornelius Tacitus, okolo 56-120) Germania (Germania) — plemiona germanskie najbardziej czcia Marsa (Mars), Merkuriusza (Mercurius), Herkulesa (Hercules) i Izyde (Isis) — a decydujacy kanon tekstowy to Edda Prozaiczna (Prose Edda) z okolo 1220 r. wczesnego XIII wieku islandzkiego — Reykholt — Snorriego Sturlusona (Snorri Sturluson, urodzonego okolo 1179 r. w Hvammur, Islandia, zamordowanego 23 wrzesnia 1241 r. w Reykholt, Islandia na rozkaz krola Haakona IV Norwegii) — rozdzial 25 Gylfaginning (Gylfaginning) — decydujacy kanon, w ktorym Tyr, jako 'najodwazniejszy (djarfastr)', traci prawa dlon, wkladajac ja w paszcze wilka jako zastaw, aby zwiazac Fenrira. Hymiskvida (Hymiskvida) Eddy Poetyckiej (Poetic Edda) rekopisu Codex Regius (Codex Regius) z okolo 1270 r. to decydujacy kanon poetycki, ze Tyr jest synem giganta Hymira (Hymir), a angielskie Tuesday (staroangielskie Tiwesdaeg, 'dzien Tiwa'), niemieckie Dienstag i norweskie tirsdag to decydujacy kanon Tyra ustanowiony w codziennym slownictwie do XXI wieku. Tyr (Tyr) z 1980 D&D Deities & Demigods (Deities & Demigods) TSR w USA — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — to decydujacy kanon nowoczesnego fantasy RPG, a decydujacy kanon XXI wieku to martwy jednoreki Tyr z God of War (God of War) (w rezyserii Cory'ego Barloga, Santa Monica Studio, Metacritic 94) wydanej przez Sony Interactive Entertainment w USA 20 kwietnia 2018 r. i zywy Tyr z kontynuacji God of War Ragnarok (w rezyserii Erica Williamsa) wydanej 9 listopada 2022 r. — decydujacy globalny kanon gier wideo XXI wieku.

W popkulturze

Tacyt Germania rozdzial 9 (I wiek n.e.) — decydujacy kanon ery rzymskiejSnorri Sturluson Edda Prozaiczna Gylfaginning rozdzialy 25 i 34 (okolo 1220) — decydujacy kanon pochodzeniaRekopis Codex Regius Edda Poetycka Hymiskvida (okolo 1270) — decydujacy kanon poetyckiJacob Grimm Deutsche Mythologie (1835) — decydujacy kanon naukowy XIX wiekuRichard Wagner Der Ring des Nibelungen (1876) — decydujacy kanon muzyczny XIX wiekuTSR D&D Deities & Demigods, Tyr (1980) — decydujacy kanon fantasy RPGSony God of War, martwy Tyr (2018) — decydujacy kanon gier wideo XXI wiekuSony God of War Ragnarok, Tyr (2022) — decydujacy kanon gier wideo XXI wieku