
Thor
Thor · Nordycki bóg piorunów — Obrońca ludzkości
Thor (staronordyjskie Thorr, pragermanskie Thunraz 'grzmot') to bog grzmotu, blyskawicy, burz, sily i plodnosci nordyckiej mitologii — decydujacy kanon, syn Odyna (Odin) i bogini ziemi Jord (Jord), zonaty z Sif (Sif) — decydujaca kanoniczna ikonograficzna postac. Etymologia to decydujace kanoniczne slownictwo wywodzace sie ze staronordyjskiego Thorr lub pragermanskiego Thunraz ('grzmot'), pokrewne z angielskim Thursday (staroangielskie Thunresdaeg, 'dzien Thunora'), niemieckim Donnerstag i lacinskim Tonans (epitet Jowisza, 'grzmiacy'). Decydujacy kanon tekstowy to rozdzial 9 Germanii (Germania) Tacyta (Cornelius Tacitus, okolo 56-120), rzymskiego historyka okolo I wieku — decydujacy kanon ery rzymskiej Donara (Donar, pozniej Thor) zidentyfikowanego przez plemiona germanskie z Heraklesem (Hercules) — i Edda Prozaiczna (Prose Edda) z okolo 1220 r. islandzkiego poety-historyka Snorriego Sturlusona (Snorri Sturluson, 1179-1241) wczesnego XIII wieku — rozdzialy 21 (wstep), 25, 28 (Mjollnir), 42-48 (Utgarda-Loki, epizod Skrymira) i 50 (lowienie Jormunganda) Gylfaginning (Gylfaginning) — decydujacy kanon — a Voluspa (Voluspa), Thrymskvida (Thrymskvida), Hymiskvida (Hymiskvida), Harbardsljod (Harbardsljod) i Alvissmal (Alvissmal) Eddy Poetyckiej (Poetic Edda) rekopisu Codex Regius (Codex Regius) z okolo 1270 r. to decydujacy kanon poetycki. Decydujaca kanoniczna ikonografia mlota Mjollnir (Mjollnir) — bron grzmotu, ktora wraca po rzuceniu — i rydwanu ciagnietego przez dwa kozly Tanngnjostr (Tanngnjostr) i Tanngrisnir (Tanngrisnir).
Pochodzenie
Ikonograficzne pochodzenie to rozdzial 9 Germanii (Germania) Tacyta (Cornelius Tacitus, okolo 56-120), rzymskiego historyka okolo I wieku — decydujacy kanon ery rzymskiej Donara (Donar) zidentyfikowanego przez plemiona germanskie z Heraklesem (Hercules), a decydujacy kanon tekstowy to Edda Prozaiczna (Prose Edda) z okolo 1220 r. wczesnego XIII wieku islandzkiego — Reykholt — Snorriego Sturlusona (Snorri Sturluson, 1179-1241) — rozdzial 21 Gylfaginning (Gylfaginning) — decydujacy kanon, w ktorym Thor jest synem Odyna i bogini ziemi Jord (Jord), zonatym z Sif (Sif) — i rozdzial 28 — decydujacy kanon mlota Mjollnir (Mjollnir) wykonanego przez krasnoludow Sindriego (Sindri) i jego brata Brokkr-Eitriego (Brokkr-Eitri) z krotkim trzonkiem i wracajacego po rzuceniu — i rozdzialy 42-48 — decydujacy kanon, w ktorym Thor zostal oszukany przez iluzje olbrzyma Utgarda-Lokiego (Utgarda-Loki) i podniosl gigantycznego kota (transformacja Jormunganda) — i decydujacy kanon, w ktorym nie mogl rozwiazac worka olbrzyma Skrymira (Skrymir). Rozdzial 50 — decydujacy kanon, w ktorym Thor zlowil gigantycznego weza Jormunganda (Jormungandr) uzywajac glowy wolu jako przynety z lodzi olbrzyma Hymira (Hymir) — i 1270 Thrymskvida — decydujacy kanon, w ktorym olbrzym Thrymr (Thrymr) ukradl Mjollnira i zazadal Frei, i w rezultacie Thor przebral sie za panne mloda, aby odzyskac Mjollnira.
Cechy
- Ogromny, muskularny bog mezczyzna z czerwona broda
- Mlot Mjollnir (Mjollnir) — bron grzmotu, ktora wraca po rzuceniu
- Pas Megingjord (Megingjord, 'podwaja sile')
- Zelazne rekawice Jarngreipr (Jarngreipr)
- Rydwan ciagniety przez dwa kozly Tanngnjostr i Tanngrisnir
- Chroni bogow i ludzi przed rasa olbrzymow (jotunn)
Opowieści
Rozdzial 9 Germanii Tacyta z I wieku — kanon identyfikacji germansko-Heraklesa — i czczenie boga grzmotu z nordyckiej mitologii wikingow IX-XI wieku to decydujace pochodzenie, a decydujacy kanon tekstowy to rozdzialy 21, 25, 28, 42-48 i 50 Snorri Sturluson Eddy Prozaicznej Gylfaginning z okolo 1220 r. i Voluspa, Thrymskvida, Hymiskvida, Harbardsljod i Alvissmal Eddy Poetyckiej rekopisu Codex Regius z okolo 1270 r. Decydujacy kanon, w ktorym w okresie wikingow (VIII-XI wiek) byl najpopularniejszym bogiem, z amuletami w ksztalcie Mjollnira uzywanymi na slubach, przysiegach i konsekracjach domow, a grzmot byl interpretowany jako jego gniew, i XIX-wieczne odrodzenie germanskiego nacjonalizmu — 1835 r. Deutsche Mythologie Jacoba Grimma i 1856 r. niemieckie tlumaczenie prozaiczne Eddy Karla Simrocka — to decydujacy kanon naukowy XIX wieku. Donner (Donner, Thor) z tetralogii operowej Der Ring des Nibelungen Ryszarda Wagnera, ktora odbyla premiere w Festspielhausie w Bayreuth od 13 do 17 sierpnia 1876 r., to decydujacy kanon muzyczny XIX wieku, a Thor z 1980 D&D Deities & Demigods (Deities & Demigods) TSR w USA to decydujacy kanon fantasy RPG. Decydujacy kanon XXI wieku to Thor grany przez Chrisa Hemswortha (Chris Hemsworth, urodzony 11 sierpnia 1983 r. w Melbourne, Australia) z filmu Marvel Studios Thor (Thor) (w rezyserii Kennetha Branagha, Disney) wydanego w USA 6 maja 2011 r., a 2012 Avengers, 2013 Thor: Mroczny Swiat, 2017 Thor: Ragnarok (w rezyserii Taiki Waitiego), 2018 Wojna bez granic, 2019 Koniec gry i 8 lipca 2022 Thor: Milosc i grom (Thor: Love and Thunder) to decydujacy globalny kanon kinowy XXI wieku.
Słabość
Slabosci Thora to: (1) prostota i impulsywnosc — decydujaca kanoniczna slabosc — decydujacy kanon latwego oszukiwania przez sztuczki olbrzymow — epizod Utgarda-Lokiego z rozdzialow 42-48 1220 Snorri Gylfaginning — decydujacy kanon; (2) los Ragnaroku — najdecydujaca kanoniczna slabosc — rozdzial 51 1220 Snorri Gylfaginning i 1270 Voluspa kanon — decydujacy kanon, w ktorym w Ragnaroku wzajemnie sie niszczy (wzajemne unicestwienie) z gigantycznym wezem Jormungandem (Jormungandr) — decydujacy kanon, w ktorym Thor zabija Jormunganda Mjollnirem, ale umiera po 9 krokach od jadu; (3) worek Skrymira — decydujacy kanon w rozdziale 45 1220 Snorri Gylfaginning, w ktorym Thor nie mogl rozwiazac worka olbrzyma Skrymira; (4) iluzja Utgarda-Lokiego — decydujacy kanon, w ktorym nie mogl podniesc gigantycznego kota (transformacja Jormunganda); (5) zapasy ze stara kobieta — decydujacy kanon zapasow ze stara kobieta (personifikacja starosci); (6) wiazanie obietnicy — decydujacy kanon; (7) wiazanie swietego obszaru — decydujacy kanon; (8) wieczna wrogosc z rasa olbrzymow — decydujacy kanon. Decydujacy kanoniczny final to rozdzial 51 1220 Snorri Gylfaginning i 1270 Voluspa — decydujacy kanon mitologiczny, w ktorym w Ragnaroku Thor zabija gigantycznego weza Jormunganda Mjollnirem, ale umiera po 9 krokach od jadu.
Znaczenie kulturowe
Thor nie jest po prostu ikona boga grzmotu, lecz kanoniczna ikonograficzna postacia decydujacego nordyckiego kanonu, ktora przekracza rozdzial 9 z I wieku Tacyta Germania, rozdzialy 21, 25, 28, 42-48 i 50 Snorri Sturluson Eddy Prozaicznej Gylfaginning wczesnego XIII wieku z okolo 1220 r., okolo 1270 r. rekopis Codex Regius Edda Poetycka Voluspa, Thrymskvida, Hymiskvida, Harbardsljod i Alvissmal, 1835 r. Jacob Grimm Deutsche Mythologie, 1876 r. Wagner Der Ring des Nibelungen Donner, 1980 r. D&D Deities & Demigods i film Marvel Thor z 2011 r. Rozdzial 9 Germanii Tacyta (Cornelius Tacitus, okolo 56-120), rzymskiego historyka okolo I wieku — decydujacy kanon plemion germanskich identyfikujacych Donara (Donar) z Heraklesem (Hercules) — i czczenie boga grzmotu z nordyckiej mitologii wikingow IX-XI wieku ustanowilo sie jako decydujacy kanon w Gylfaginning (Gylfaginning) Eddy Prozaicznej (Prose Edda) z okolo 1220 r. wczesnego XIII wieku islandzkiego — Reykholt — Snorriego Sturlusona (Snorri Sturluson, urodzonego okolo 1179 r. w Hvammur, Islandia, zamordowanego 23 wrzesnia 1241 r. w Reykholt, Islandia na rozkaz krola Haakona IV Norwegii). Decydujacy kanon mitologiczny to decydujacy kanon, w ktorym Thor jest synem Odyna i bogini ziemi Jord, zonatym z Sif (Sif), z mlotem Mjollnir (Mjollnir) i rydwanem ciagnietym przez dwa kozly Tanngnjostr i Tanngrisnir, chroniacym bogow i ludzi przed rasa olbrzymow (jotunn). Decydujacy kanon XXI wieku to Thor grany przez Chrisa Hemswortha (Chris Hemsworth, urodzony 11 sierpnia 1983 r. w Melbourne, Australia) z filmu Marvel Studios Thor (Thor) (w rezyserii Kennetha Branagha, Disney, swiatowy box office okolo 449 milionow dolarow) wydanego w USA 6 maja 2011 r., a 3 listopada 2017 r. Thor: Ragnarok (Thor: Ragnarok) (w rezyserii Taiki Waitiego, swiatowy box office okolo 855 milionow dolarow) i 8 lipca 2022 Thor: Milosc i grom (Thor: Love and Thunder) (w rezyserii Taiki Waitiego) to decydujacy globalny kanon kinowy XXI wieku.
W popkulturze
Tacyt Germania rozdzial 9 (I wiek n.e.) — decydujacy kanon ery rzymskiejSnorri Sturluson Edda Prozaiczna Gylfaginning rozdzialy 21, 25, 28, 42-48, 50 (okolo 1220) — decydujacy kanon pochodzeniaRekopis Codex Regius Edda Poetycka Voluspa, Thrymskvida, Hymiskvida, Harbardsljod, Alvissmal (okolo 1270) — decydujacy kanon poetyckiJacob Grimm Deutsche Mythologie (1835) — decydujacy kanon naukowy XIX wiekuRichard Wagner Der Ring des Nibelungen, Donner (1876) — decydujacy kanon muzyczny XIX wiekuTSR D&D Deities & Demigods, Thor (1980) — decydujacy kanon fantasy RPGFilm Marvel Thor, Chris Hemsworth (2011) — decydujacy kanon kinowy XXI wiekuFilm Marvel Avengers, Chris Hemsworth (2012) — decydujacy kanon kinowy XXI wiekuFilm Marvel Thor: Ragnarok, Chris Hemsworth (2017) — decydujacy kanon kinowy XXI wiekuFilm Marvel Thor: Milosc i grom, Chris Hemsworth (2022) — decydujacy kanon kinowy XXI wieku