Miecz jednoręczny

Zakrzywiony miecz japońskiego samuraja

Katana to reprezentatywny japonski jednosieczny zakrzywiony miecz, uznawany za symbol stanu samurajow i bron, w ktorej mieszka dusza. Z lagodnie zakrzywiona glownia o dlugosci okolo 60 do 80 cm, jest wykonywana przez wyrozniajace sie kucie, w ktorym tamahagane, stal nefrytowa, jest skladana i kuta raz po raz. Grzbiet glowni, mune, to miekka stal, a ostrze, ha, twarda stal, tak ze ma zarazem gietkosc i ostrosc. Hamon, linia hartowania, powstaly przez yaki-ire, ktore hartuje rozne czesci roznie naniesiona glina, jest wlasciwy kazdej glowni. Jego obecna forma utrwalila sie w okresie Muromachi (1336 do 1573), a noszona ostrzem do gory w pasie, obi, umozliwia szybkie dobycie, iai, ktore tnie w samym akcie dobywania.

Zakrzywiona szabla kawaleryjska z Persji

Szamszir to gleboko zakrzywiona, jednosieczna szabla kawaleryjska wypracowana w Persji, o glowni dlugosci okolo 80 do 90 cm. Jej cecha rozpoznawcza jest wyrazista, ciagla krzywizna biegnaca od rekojesci do sztychu, ktora umozliwia ciecie pociagane: rozcinanie wroga w przelocie podczas jazdy pelnym galopem. Glownie czesto kuto ze stali wootz, stali tyglowej, ktora Zachod nazywal stala damascenska, co nadawalo jej piekny falisty wzor na powierzchni; jest lekka i dobrze wywazona do szybkich, powtarzanych ciec. Sztych jest zaokraglony lub tepy i rzadko sluzyl do pchniecia, podczas gdy rekojesc to najczesciej zagieta w dol kolba pistoletowa, zdobiona kloscia sloniowa, rogiem lub szlachetnym metalem. Od epoki Safawidow byla, miedzy 16 a 19 wiekiem, sztandarowa bronia Persji i rozprzestrzenila sie na Imperium Osmanskie, Indie Wielkich Mogolow i cala Azje Srodkowa.

Zakrzywiona broń kawalerii

Szabla to standardowy miecz europejskiej jazdy od XVII do XIX wieku, o łagodnie zakrzywionej, jednosiecznej głowni długości około 80–90 cm i kabłąkowej rękojeści w kształcie D, obejmującej całą dłoń. Krzywizna głowni jest zoptymalizowana pod cięcie — cios zadawany w pełnym galopie — pozostawiające głęboką ranę w mgnieniu szarży. Wywodząc się z zakrzywionych mieczy wschodnioeuropejskiej i węgierskiej jazdy XVII wieku, rozpowszechniła się po całej Europie Zachodniej i w epoce napoleońskiej stała się główną bronią jazdy Francji, Wielkiej Brytanii, Prus i każdego mocarstwa. O wadze około 900 g–1,1 kg, używana jedną ręką, symbolizuje „epokę kawalerii” wraz z barwnymi mundurami lekkiej jazdy. Konkurencja szablowa współczesnej szermierki wywodzi się od niej.

Krótki miecz greckiego hoplity

Ksifos to krotki obosieczny miecz, ktory starozytny grecki hoplita nosil u biodra, o glowni dlugiej zaledwie okolo 45 do 60 cm. Jego cecha rozpoznawcza jest glownia w ksztalcie liscia: rozszerza sie stopniowo od rekojesci, osiaga najwieksza szerokosc mniej wiecej w dwoch trzecich dlugosci, a potem ostro zweza sie ku sztychowi. Ten ksztalt przesuwa srodek ciezkosci ku sztychowi, by wzmocnic ciecie, podczas gdy ostry sztych pozwala tez na pchniecie. Wykonywany najpierw z brazu, a pozniej z zelaza, jest lekki, okolo 500 do 700 g. Hoplita zawieszal go u lewego biodra na rapciu i dobywal prawa reka dopiero, gdy jego glowna bron, dluga wlocznia zwana dory, pekala albo wrog napieral zbyt blisko zza tarcz.

Smukła szpada renesansu

Rapier to miecz wyspecjalizowany w pchnieciu, narodzony w renesansowej Europie, cechujacy sie dluga, smukla, obosieczna glownia o dlugosci okolo 100 do 130 cm. Glownia jest waska, sztywna i o ostrym sztychu, zoptymalizowana do pchniecia. Jego najbardziej uderzajaca cecha jest zlozona koszowa rekojesc obejmujaca dlon, w ktorej liczne pierscienie, kablak i jelce strzega calej dloni niczym klatka. Byl bronia obronna europejskiego szlachcica i mieszczanina oraz standardowa bronia pojedynku honorowego od 16 do 18 wieku. Choc wyglada smukle, jego dluga glownia i wielka rekojesc daja calkowita wage okolo 1 do 1,4 kg. Floret i szpada wspolczesnej szermierki rozwinely sie z tej broni, byla tez bronia, ktora doprowadzila do narodzin systematycznych szkol szermierki.

Średniowieczny miecz jednoosieczny do cięć

Kord, czyli falchion, to jednosieczny jednoreczny miecz tnacy sredniowiecznej Europy, cechujacy sie glownia, ktora poszerza sie ku sztychowi. Z glownia o dlugosci okolo 60 do 80 cm, projekt na ksztalt tasaka, poszerzajacy sie na koncu, umieszcza srodek ciezkosci ku przodowi glowni i czyni go silnym do ciezkiego ciecia na ksztalt topora. Jednosieczny, o prostym grzbiecie, mial sie rozwinac z nozy rzeznickich i narzedzi rolniczych. Pojawil sie okolo 11 wieku i byl uzywany w calej Europie az do 16, a bedac prostszym i tanszym w wykonaniu niz kosztowny miecz rycerski o krzyzowej rekojesci, byl masowo wydawany zwyklej piechocie. Autentyczne zachowane egzemplarze sa jednak bardzo rzadkie, tak ze wiele z tego, co wiemy o falchionie, dociera do nas przez sredniowieczne iluminacje i rzezbe.

Standardowy miecz rzymskiego legionisty

Gladius to standardowy krotki miecz piechoty legionow starozytnego Rzymu. Krotka, szeroka, obosieczna glownia o dlugosci okolo 45 do 68 cm z ostrym sztychem, jest zoptymalizowana do pchniecia. Zmienial sie z czasem od wczesnego hispaniensis w ksztalcie liscia, przez typ moguncki o zwezonej talii, do typu pompejanskiego o rownoleglych ostrzach. Glownia byla kuta ze stali wysokoweglowej i twarda, a rekojesc wykonano z drewna lub kosci, by zapobiec slizganiu, z okragla gloweka dla rownowagi. Rzymski legionista, kryjac sie za wielka tarcza, scutum, pchal krotka glownie szybko przez szczeliny miedzy tarczami w odsloniete cialo wroga: to polaczenie krotkiego miecza, wielkiej tarczy i zdyscyplinowanego szyku bylo sercem podboju Morza Srodziemnego przez Rzym.

Chiński zakrzywiony jednoosieczny miecz

Dao to reprezentatywna chinska szabla o jednym ostrzu, zwana marszalkiem wszystkich broni (bai bing zhi shuai). Jej godlowymi cechami sa lagodnie wygiete jedno ostrze o dlugosci okolo 70 do 85 cm oraz, we wczesnej formie, pierscieniowa gloweka, huandao, na koncu rekojesci. W odroznieniu od prostego, obosiecznego jian, dao ma ostrze tylko z jednej strony, z grubym grzbietem, ktory podpiera glownie i czyni ja silna do ciecia z gory. Rozwinelo sie naprawde za dynastii Han (206 p.n.e. do 220 n.e.) i bylo uzywane jako standardowa bron armii chinskiej przez jakies dwa tysiace lat, az do Qing, rozgaleziajac sie wedlug epok w wiele form, jak liuyedao (lisc wierzby), dadao (wielka szabla) i niuweidao (krowi ogon). Proste i wytrzymale, bylo latwe do masowej produkcji i nosili je wszyscy, od zwyklego piechura po generala.