Falszjon
Średniowieczny miecz jednoosieczny do cięć
Kord, czyli falchion, to jednosieczny jednoreczny miecz tnacy sredniowiecznej Europy, cechujacy sie glownia, ktora poszerza sie ku sztychowi. Z glownia o dlugosci okolo 60 do 80 cm, projekt na ksztalt tasaka, poszerzajacy sie na koncu, umieszcza srodek ciezkosci ku przodowi glowni i czyni go silnym do ciezkiego ciecia na ksztalt topora. Jednosieczny, o prostym grzbiecie, mial sie rozwinac z nozy rzeznickich i narzedzi rolniczych. Pojawil sie okolo 11 wieku i byl uzywany w calej Europie az do 16, a bedac prostszym i tanszym w wykonaniu niz kosztowny miecz rycerski o krzyzowej rekojesci, byl masowo wydawany zwyklej piechocie. Autentyczne zachowane egzemplarze sa jednak bardzo rzadkie, tak ze wiele z tego, co wiemy o falchionie, dociera do nas przez sredniowieczne iluminacje i rzezbe.
Pochodzenie
Falchion to jednosieczny miecz, ktory pojawil sie w Europie okolo 11 wieku i byl uzywany az do 16. Mial sie rozwinac z narzedzi tnacych rzeznika i gospodarstwa oraz z tradycji saksa, germanskiego jednosiecznego noza, i utrwalil sie jako tania, praktyczna bron w rece zwyklego piechura. Pojawia sie szczegolnie czesto w ilustracjach i rzezbie epoki wypraw krzyzowych (1096 do 1291), co kaze domyslac sie, jak szeroko byl uzywany w prawdziwej walce. Poniewaz nawet piechur bez formalnego szkolenia w szermierce mogl byc skuteczny prostym cieciem, rozpowszechnil sie jako ludowa bron, latwiejsza w obsludze niz miecz.
Cechy
- Jednosieczna glownia poszerzajaca sie ku sztychowi (okolo 60 do 80 cm)
- Projekt na ksztalt tasaka dla poteznego ciecia
- Srodek ciezkosci umieszczony ku przodowi glowni
- Prosta i tania konstrukcja
- Bron masowo wydawana zwyklej piechocie
- Waga okolo 600 g do 1 kg
Opowieści
Falchion byl bronia zwyklego piechura, ktory nie nauczyl sie formalnej szermierki. Dzieki glowni poszerzajacej sie ku sztychowi i ciezarowi umieszczonemu z przodu, nawet prosty ruch mocnego opuszczenia, bez zlozonej techniki, mial sile glebokiego ciecia w cialo. Wladano nim zwykle jedna reka z mala tarcza, puklerzem, lub duza tarcza w drugiej, a byl szczegolnie skuteczny przeciw zle opancerzonemu wrogowi. Latwosc obslugi i taniosc, do tego stopnia, ze mozna go bylo dac w kazda reke, byly jego najbardziej praktyczna zaleta i najwieksza roznica wobec miecza rycerskiego, ktory wymagal szkolenia w szermierce.
Słabość
Slabosc falchionu rodzi sie z tego, ze jest jednosiecznym mieczem tnacym. Z ostrzem tylko z jednej strony jest slaby w prostym pchnieciu, a bedac wyspecjalizowany w ciezkim cieciu, jego ruchy obronne, jak precyzyjne parowanie, sa tez ograniczone. Przede wszystkim przeciw wrogowi w twardej plycie ciecie ledwie cos znaczylo, tak ze nie nadawal sie do walki przeciw zbroi. To znaczy, falchion byl bronia, ktora blyszczala przeciw nieopancerzonemu wrogowi, lecz jego granice byly wyrazne w stawieniu czola ciezko opancerzonemu rycerzowi wprost.
Znaczenie kulturowe
Falchion to bron symbolizujaca miecz zwyklego czlowieka sredniowiecza. Tam gdzie miecz rycerski o krzyzowej rekojesci byl symbolem stanu i rycerstwa, falchion byl tania, praktyczna bronia piechura. Co ciekawe, w sztuce sredniowiecznej falchion czesto wkladano w reke zolnierza niskiego stanu lub kata, albo postaci rysowanej jako wrog, zolnierza saraceńskiego, Goliata, przesladowcy, jako ikonograficzny znak ustawiony w kontrascie do krzyzowego miecza szlachetnego rycerza. Jest to po czesci sztuka odzwierciedlajaca fakt, ze falchion byl naprawde prosta, surowa glownia zwyklego piechura.
W popkulturze
Falchion pojawia sie obficie w sredniowiecznych iluminacjach, jak Biblia Maciejowskiego, dzieki ktorym jego forma przetrwala do dzis. W fantastyce i grach pojawia sie zwykle jako klasa ciezkiej, silnej broni tnacej, lecz jego forma jest czesto inna niz historyczny falchion: falchion fikcji jest zwykle rysowany jako gleboko zakrzywiony miecz na ksztalt szabli, podczas gdy prawdziwy falchion mial niemal prosty grzbiet i glownie poszerzajaca sie ku sztychowi. To intrygujaca bron, ktorej nazwa jest znajoma, lecz ktorej prawdziwa forma jest powszechnie blednie znana.
Ciekawostki
- Falchiony zachowane jako autentyczne zabytki sa bardzo rzadkie; najlepiej znany jest falchion Conyersa z okolo 13 wieku, przechowywany w katedrze w Durham w Anglii i zwiazany z legenda, ze Sir John Conyers zabil Sockburn Worm, smoczego potwora, a wiekszosc innych obrazow falchionu dociera do nas przez iluminacje rekopisow i rzezbe.
- W sztuce sredniowiecznej falchion czesto rysowano w rece zolnierza niskiego stanu lub kata albo wrogiej postaci, jak Saracen czy Goliat, uzywany jako ikonograficzny znak ustawiony przeciw krzyzowemu mieczowi szlachetnego rycerza, co odzwierciedla fakt, ze falchion byl naprawde tania, surowa glownia piechura.
- Falchion mial sie rozwinac z narzedzi tnacych rzezni i rolnictwa oraz z tradycji jednosiecznego noza saksa i jest bliski niemieckiemu Grosse Messer, wielkiemu nozowi, a jednak we wspolczesnej fantastyce i grach jest zwykle blednie rysowany jako gleboko zakrzywiony miecz na ksztalt szabli.