
Dao
Chiński zakrzywiony jednoosieczny miecz
Dao to reprezentatywna chinska szabla o jednym ostrzu, zwana marszalkiem wszystkich broni (bai bing zhi shuai). Jej godlowymi cechami sa lagodnie wygiete jedno ostrze o dlugosci okolo 70 do 85 cm oraz, we wczesnej formie, pierscieniowa gloweka, huandao, na koncu rekojesci. W odroznieniu od prostego, obosiecznego jian, dao ma ostrze tylko z jednej strony, z grubym grzbietem, ktory podpiera glownie i czyni ja silna do ciecia z gory. Rozwinelo sie naprawde za dynastii Han (206 p.n.e. do 220 n.e.) i bylo uzywane jako standardowa bron armii chinskiej przez jakies dwa tysiace lat, az do Qing, rozgaleziajac sie wedlug epok w wiele form, jak liuyedao (lisc wierzby), dadao (wielka szabla) i niuweidao (krowi ogon). Proste i wytrzymale, bylo latwe do masowej produkcji i nosili je wszyscy, od zwyklego piechura po generala.
Pochodzenie
Dao zajelo swe miejsce standardowej broni armii chinskiej, gdy za dynastii Han rozwinelo sie w forme huandao, szabli z pierscieniowa gloweka, prostej glowni o jednym ostrzu z pierscieniem na koncu rekojesci. Zastapilo obosieczny prosty jian, dotad filar, poniewaz glownia z ostrzem z jednej strony i grubym grzbietem byla wytrzymalsza do ciecia z gory i do uzytku z konia, a ostrzona tylko z jednej strony, byla tania i szybka w wykonaniu oraz latwa do nauczenia. Stawszy sie tak norma wojskowa, dao bylo stopniowo dopracowywane w zakrzywiona szable przez Tang, Song, Ming i Qing, dajac poczatek wielu odmianom dostosowanym do uzytku kazdej epoki.
Cechy
- Lagodnie wygiete jedno ostrze (okolo 70 do 85 cm)
- Pierscieniowa gloweka, huandao, godlowa cecha dao z epoki Han
- Marszalek wszystkich broni, reprezentatywna chinska bron wojny i ludu
- Odmiany wedlug epoki, jak liuyedao, dadao i niuweidao
- Proste i wytrzymale, odpowiednie do masowej produkcji
- Waga okolo 700 g do 1,2 kg
Opowieści
Jako standardowa bron chinskiej piechoty przez jakies dwa tysiace lat, dao bylo silne w ciezkim cieciu z gory na polu bitwy. Gruby grzbiet podpieral glownie, tak ze nie lamala sie latwo nawet przy ostrym uderzaniu o zbroje lub tarcze, a powszechne bylo wladanie dao jedna reka z tarcza w drugiej. Dao jest tez podstawowa bronia chinskich sztuk walki, a jego metoda, daofa, cechuje sie smialymi cieciami kreslonymi w wielkich, szybkich kolach, uzywajacymi grzbietu i wolnej reki naraz. Czesto mowiono, ze szabla jest jak dziki tygrys, i uchodzilo za bron energiczna i praktyczna w przeciwienstwie do eleganckiego jian.
Słabość
Slabosc dao rodzi sie z tego, ze jest zakrzywiona szabla o jednym ostrzu. Z ostrzem tylko z jednej strony i wygieta glownia jest na slabszej pozycji wobec prostego, obosiecznego jian w prostym pchnieciu i w precyzyjnym panowaniu nad sztychem. Wygieta glownia, silna do ciecia, ustepuje prostej glowni w przebiciu, ktore wbija sie prosto w szczeliny zbroi. Sklaniajac sie z natury ku broni tnacej, jest wezsze z jednej strony swego uzytku niz jian, ktory laczy pchniecie i ciecie.
Znaczenie kulturowe
Dao to symbol, ktory tworzy pare z jian w chinskiej kulturze broni. Jesli dao jest marszalkiem wszystkich broni, to jian zwie sie szlachcicem wszystkich broni (bai bing zhi jun), przy czym dao reprezentuje energiczna, praktyczna bron pola bitwy i ludu, a jian elegancka, wzniosla bron uczonego i taoisty. W sztukach walki takze daofa reprezentuje smialego i krzepkiego ducha, podczas gdy szermierka jian reprezentuje plynne, precyzyjne piekno. Dao pozostalo tez w rekach armii chinskiej az do lat 30. XX wieku: w obronie Wielkiego Muru w 1933 roku i gdzie indziej dwureczne dadao, wielka szabla, bylo uzywane w walce wrecz, a Marsz dadao, ktory je slawil, byl szeroko spiewany.
W popkulturze
Dao to bron, ktorej nigdy nie brak w dzielach traktujacych o chinskim wuxia i historii. Pojawia sie jako smiala bron tnaca bledncego rycerza i wojownika w filmach i serialach wuxia oraz jako reprezentatywna bron dowodcy w grach takich jak Dynasty Warriors. Zwlaszcza dwureczne dadao jest rysowane jako symbol walki wrecz w dzielach przedstawiajacych wojne z Japonia. W fikcji jednak chinskie glownie czesto laczy sie pod nazwa chinskiego miecza, tak ze wyrazna roznica miedzy zakrzywionym dao o jednym ostrzu a prostym, obosiecznym jian bywa zacierana.
Ciekawostki
- Dao zwie sie marszalkiem wszystkich broni, a prosty, obosieczny jian szlachcicem wszystkich broni, w kontrascie, w ktorym dao reprezentuje energiczna, praktyczna bron pola bitwy i ludu, a jian elegancka bron uczonego.
- Za dynastii Han dao w formie huandao z pierscieniowa gloweka zastapilo obosieczny prosty jian jako norme wojskowa, poniewaz glownia z ostrzem z jednej strony i grubym grzbietem byla wytrzymalsza do ciecia i uzytku z konia oraz tansza i latwiejsza w wykonaniu i nauczeniu.
- Az do lat 30. XX wieku armia chinska wciaz niosla dwureczne dadao, wielka szable, do walki wrecz, slynnie w obronie Wielkiego Muru w 1933 roku, a Marsz dadao, ktory je slawil, byl szeroko spiewany, uderzajace przetrwanie szabli na nowoczesnym polu bitwy.