Święty

Bahamut laczy dwie niezalezne tradycje pod jednym imieniem. Pierwsza to kolosalna kosmiczna ryba sredniowiecznej kosmografii arabskiej, poswiadczona w 'ʿAjāʾib al-makhlūqāt' z trzynastego wieku Zakarii al-Kazwiniego (1203-1283) oraz w 'Perle cudow' Ibn al-Wardiego; plywa pod bykiem Kujusza (Kuyūthā) i dzwiga siedem warstw ziemi. Jorge Luis Borges przekazal te tradycje swiatu hiszpanskojezycznemu i anglojezycznemu przez 'Manual de zoología fantástica' (Manuel Peña, Buenos Aires, 1957), pozniej rozszerzone jako 'Ksiega istot zmyslonych'. Druga to Platynowy Smok z Dungeons & Dragons, wprowadzony przez Gary'ego Gygaxa w 'Supplement III: Eldritch Wizardry' (TSR, 1976) i rozwijany w 'Monster Manual' AD&D (1977), 'Deities & Demigods' (1980), 'Draconomicon' (1990), 'Monster Manual' piatej edycji (2014) i 'Fizban's Treasury of Dragons' (2021). Bahamut z D&D to bog-smok o platynowych luskach, opiekun sprawiedliwosci, honoru i prawdy, krol pieciu metalicznych smokow (zloto, srebro, miedz, braz, mosiadz), eskortowany przez siedmiu pradawnych zlotych smokow, przemierzajacy swiat w postaci skromnego starca i wiecznie przeciwstawiony Tiamat, krolowej smokow chromatycznych.

Chinski long to archetyp smoka wschodnioazjatyckiego, zrodlo, z ktorego pochodza koreanski cheongnyong, japonski ryu i wietnamski long. Jego obraz biegnie nieprzerwanie od neolitu — jadeitowy smok w ksztalcie litery C kultury Hongshan (ok. 3500-3000 p.n.e., wykopany w 1971 w Ongniud w Mongolii Wewnetrznej, dzis dobro kultury pierwszej klasy w Narodowym Muzeum Chin w Pekinie) i smok z muszli mozaikowych z Xishuipo w Puyang (kultura Yangshao, ok. 5300 p.n.e., wykopany w 1987) — az do 'Shuowen Jiezi' Xu Shena (100 n.e.), ktore definiuje smoka jako 'wodza zwierzat luskowatych', do 'Qianfu Lun' Wang Fu z konca dynastii Han, ktore po raz pierwszy kodyfikuje dziewiec podobienstw (rog jelenia, glowa wielblada, oczy zajaca, szyja weza, brzuch malza, luski karpia, szpony orla, podeszwy tygrysa), i do 'Bencao Gangmu' Li Shizhena (1578). Piecio-palczasta lapa, cesarski monogram, zostala ustalona ediktem rytualnym cesarza Hongwu w 1393 roku i zachowana do konca Qing; ksiazeta ograniczeni byli do czterech palcow, plebeje do trzech. Long uporzadkowany jest w systemie pieciu kolorow kierunkow — Lazurowy (Wschod), Bialy (Zachod), Cynobrowy (Poludnie), Czarny (Polnoc), Zolty (Centrum) — i uchodzi za przynoszacego deszcz, wladce rzek i wcielenie sprawiedliwosci kosmicznej; to jedyne mityczne stworzenie w cyklu dwunastu zwierzat, a dziecko urodzone w roku Smoka dzieli cesarskie auspicjum.

Quetzalcōātl (nahuatl 'pierzasty waz') to mezoamerykanski bog czczony nieprzerwanie od konca I wieku przed nasza era w Teotihuacan az do upadku imperium aztekow w 1521 roku. Imie laczy 'quetzalli' (mieniace sie pioro ogonowe kwezala wspanialego z lasow mglistych Ameryki Srodkowej) z 'cōātl' (waz), a bostwo przedstawiane jest jako wielki waz okryty tymi zielono-zlotymi piorami. Rzadzi Wenus jako gwiazda poranna, a w postaci boga wiatru Ehēcatl wzywa deszcz. Toltekowie utozsamiali go z kaplanem-krolem Topiltzin-Quetzalcōātlem panujacym w Tollan (dzisiejsza Tula) okolo 935-947; w micie aztekow zostaje oszukany przez mrocznego boga Tezcatlipoca, opuszcza Tollan na wschod przez morze i obiecuje wrocic w roku 'Jednej Trzciny' (Ce Acatl). Gdy Hernán Cortés wyladowal na wybrzezu Zatoki w 1519 roku — roku Jednej Trzciny — cesarz Moctezuma II (1466-1520) odczytal Hiszpana jako powracajacego boga, co zachowal Bernardino de Sahagún (1499-1590) w 'Kodeksie Florenckim' (1545-1590) i Diego Durán w 'Historii' (1581). Najstarszym zachowanym wizerunkiem jest rzezbiona fasada Swiatyni Pierzastego Weza w Teotihuacan, datowana okolo 200 roku n.e.

Zloty Smok jest najwyzszym z pieciu metalicznych smokow Dungeons & Dragons (zloto, srebro, miedz, braz, mosiadz), wprowadzonym przez Gary'ego Gygaxa w 'Supplement III: Eldritch Wizardry' (TSR, 1976) i skodyfikowanym przez 'Monster Manual' AD&D (1977), 'Deities & Demigods' (1980), 'Draconomicon' (1990), 'Monster Manual' piatej edycji (2014) i 'Fizban's Treasury of Dragons' (2021). Jego charakter jest ustalony jako praworzadny dobry, a cechami rozpoznawczymi sa luski jasne jak slonce, para eleganckich rogow zagietych do tylu i zlote wasy zwisajace pod szczeka. Z paszczy wydobywaja sie dwa rodzaje oddechu w stozku 90 stop: strumien zlotego ognia i gaz oslabiajacy, ktory chwilowo odbiera sile temu, kto go wdycha. Siedem pradawnych zlotych smokow stanowi osobista straz platynowego krola metalicznych smokow Bahamuta. Zloty Smok moze sie dowolnie przeobrazac (polymorph self) w czlowieka, elfa, draconianina lub innego humanoida i jest najpotezniejszym czarownikiem wsrod smokow, wladajacym magia dziewiatego kregu, taka jak zatrzymanie czasu, w piatej edycji. Ta sama sylwetka i tradycja pojawiaja sie w Kronikach Smoczej Lancy i w spotkaniach ze zlotymi smokami w Baldur's Gate 3 (2023).

Lazurowy Smok (chinski 'Qinglong', koreanski 'Cheongnyong', japonski 'Seiryu') to wschodni straznik wschodnioazjatyckich Czterech Symboli (sasin / Sishen), niebianski smok wschodu, wiosny, fazy Drewna piecu zywiolow i koloru zielono-niebieskiego. System — Lazurowy Smok wschodu, Bialy Tygrys zachodu, Cynobrowy Ptak poludnia, Czarny Zolw polnocy — zostal skodyfikowany za dynastii Han, w szczegolnosci w 'Huainanzi' (ok. 139 p.n.e.) Liu Ana i w 'Lunheng' (ok. 80 r. n.e.) Wang Chonga, i jednoczy siedem domow ksiezycowych wschodniego kwadrantu (Jiao, Kang, Di, Fang, Xin, Wei, Ji). Wizualnie Lazurowy Smok odroznia sie od cesarskiego zoltego longa szczuplejszym, bardziej wezowatym cialem, zielono-niebieskimi luskami, rozgalezionym porozem jelenia i luskami karpia; jest kanoniczna ilustracja zasady geomantycznej, ze smok wschodu strzeze lewej strony osady. Najlepiej zachowane wczesne przedstawienia to wschodnie sciany grobowcow Goguryeo w Gangseo Daemyo i Gangseo Jungmyo (koniec VI w., Pyongan Poludniowy, Korea Polnocna) oraz grobowiec Kitora we wsi Asuka, prefektura Nara (koniec VII - poczatek VIII w., uznany za skarb narodowy Japonii w 1998 roku). Lazurowy Smok daje takze nazwe rezydencji prezydenckiej Cheongwadae w Korei ('dom zielonych dachowek', zbudowany w 1939 roku) i czuwa nad brama Wschodnich Kwiatow (Donghuamen) Zakazanego Miasta, ukonczona w 1420 roku.