Yari

Pochodzenie

Yari pojawila sie w poznym okresie Kamakura (1185 do 1333) i osiagnela szczyt w okresie Sengoku. Gdy masowa walka piechoty, zamiast osobistego mestwa samuraja z lukiem i mieczem, zaczela rozstrzygac bieg wojny, prosta wlocznia, latwa w uzyciu i odpowiednia do masowego zastosowania, wzniosla sie do glownej broni pola bitwy. W tym biegu yari odsunela naginate, drzewcowa bron tnaca, ktora sie wymachuje, i zajela miejsce standardowej broni piechoty. Prosty ruch prostego pchniecia mogl szybko opanowac nawet swiezo zaciagniety ashigaru, a gesto ustawiona sciana grotow zatrzymywala nawet szarze konnych wojownikow.

Cechy

• Proste, obosieczne ostrze, znak rozpoznawczy japonskiej wloczni
• Rozne formy, jak su-yari, krzyzowe jumonji-yari i sierpowe kama-yari
• Ostrze od 15 do 90 cm, calkowita dlugosc okolo 250 do 650 cm
• Glowna bron ashigaru, piechoty
• Bron, ktora rozstrzygnela bitwy okresu Sengoku
• Lakierowane drzewce i saya, ochronna pochwa ostrza

Opowieści

Prawdziwa wartosc yari ukazywala sie w uzyciu masowym. Piechota ashigaru wysuwala dluga nagae-yari razem w gestym szyku, by wzniesc sciane grotow, ktora blokowala podejscie wroga, a takze opuszczala dlugie, sprezyste drzewca z gory na dol na glowy i ramiona wroga. Ta sciana grotow zatrzymywala szarze konnych wojownikow, a czasem hakowatym ostrzem zaczepiala konnego wroga i sciagala go w dol. Pojedynczy samuraj zas stawal do walki jeden na jednego z krotsza, poreczniejsza yari, a odmiany jak jumonji-yari pozwalaly na rozmaite ataki, ciecie i zaczepianie bocznymi ostrzami obok pchniecia.

Słabość

Slabosc yari rodzi sie z jej dlugosci. W ciasnym wnetrzu lub lesie, gdzie nie ma miejsca, by nia wladac, dlugie drzewce staje sie ciezarem i nie moze pokazac swej pelnej mocy. Przede wszystkim, gdy masowy szyk peka, dluga, ciezka wlocznia ustepuje w ciasnym scisku zwarcia szybko dobytemu mieczowi lub sztyletowi. Yari w rece jednego czlowieka jest silna tylko na dystans i slabnie, gdy wrog wedrze sie w jej zasieg, co jest typowa granica dlugiej broni drzewcowej.

Znaczenie kulturowe

Yari to bron symbolizujaca masowa walke okresu Sengoku i wzrost ashigaru. Wojownikowi, ktory pierwszy skrzyzowal wlocznie z wrogiem na polu bitwy, dawano wielki zaszczyt ichiban-yari, pierwszej wloczni, a bieglosc we wloczni byla miara mestwa wojownika. Siedmiu mlodych wojownikow, ktorzy zdobyli zaslugi wlocznia w bitwie pod Shizugatake w 1583 roku, uczczono jako Siedmiu Wloczni Shizugatake i zostawili swe imiona potomnosci. Tak yari byla czyms wiecej niz zwykla bronia piechoty: ukazywala sam charakter wojny Sengoku, w ktorej mestwo jednostki i sila masy rozstrzygaly sie razem.

W popkulturze

Yari to bron, ktorej nigdy nie brak w dzielach o okresie Sengoku. Pojawia sie jako szyk wloczni ashigaru i jako ceniona wlocznia dowodcy w grach akcji, jak Samurai Warriors i Sengoku Basara, oraz w Total War Shogun i Nioh. Zwlaszcza krzyzowa jumonji-yari jest ceniona jako godlowa bron popularnych dowodcow, jak Sanada Yukimura. W fikcji jednak spojrzenie pada na efektowne osobiste mestwo, tak ze fakt historyczny, ze prawdziwy zywiol yari tkwil nie w indywidualnej bieglosci samuraja, lecz w gestym szyku masy ashigaru, jest traktowany stosunkowo blado.

Ciekawostki

• Siedmiu mlodych wojownikow pod Toyotomi Hideyoshim, ktorzy zdobyli zaslugi wlocznia w bitwie pod Shizugatake w 1583 roku, zwie sie Siedmioma Wloczniami Shizugatake, reprezentatywna opowiescia ukazujaca zaszczyt, jakim wlocznia cieszyla sie w okresie Sengoku.
• Ostrze yari bylo kute przez platnerzy mieczowych tym samym sposobem co miecz, mocno zlaczone bardzo dluga piesta wbita gleboko w lakierowane drzewce i przechowywane z saya, ochronna pochwa, na ostrzu.
• Ceniona wlocznia Tonbogiri, Tnaca Wazki, dowodcy Sengoku Hondy Tadakatsu, jedna z Trzech Wielkich Wloczni Japonii, wziela swa nazwe od legendy, ze wazka siadajaca na jej ostrzu zostala przecieta na czysto na dwoje.