Pika

Pochodzenie

Korzeniem piki jest sarisa starozytnej Macedonii, oburaczna pika o dlugosci okolo 5 do 6 m, ktora niosla falanga Filipa II i Aleksandra Wielkiego. Te dluga pike, znikla po starozytnosci, ozywila szwajcarska piechota w 14 wieku. Szwajcarskie chlopskie i mieszczanskie pospolite ruszenie, ktore nie mialo innego sposobu, by stawic czolo rycerskiej jezdzie na otwartym polu, lamalo szarzujacego ciezkiego konia raz po raz czworobokiem pik, a wraz ze zwyciestwami pod Sempach w 1386 roku i wojnami burgundzkimi z lat 1476 do 1477 piechota pik stala sie czyms, czego cala Europa sie balo. Przez to chylil sie wiek rycerza, a trend, ktorym zdyscyplinowana piechota stawala sie panem pola bitwy, utrwalil sie mocno.

Cechy

• Najdluzsza z broni piechoty, okolo 400 do 600 cm
• Czworobok pik, szyk, ktory strzeze z kazdej strony
• Cztery lub piec rzedow grotow stojacych naprzeciw wroga naraz
• Najskuteczniejszy srodek obrony przed jazda
• Hiszpanska tercja, taktyka laczaca pike i arkebuz
• Waga okolo 3 do 5 kg

Opowieści

Piki nie mozna bylo uzywac samej i dawala swa moc tylko w obrebie szyku. Gdy gesto ustawieni ludzie wysuwali piki skosnie do przodu, kon szarzujacej jazdy zatrzymywal sie przed ta sciana grotow lub bywal przebity. Gdy czworoboki pik spotykaly sie, sprawe rozstrzygalo parcie pik, gdy kazdy napieral na drugi z opuszczonymi pikami. W hiszpanskiej tercji pikinierzy strzegli kazdej strony, by oslonic arkebuzerow w srodku przed jazda, a ogien broni laczyl sie ze sciana piki, by uczynic blok piechoty, ktory nie chcial pekac.

Słabość

Slabosc piki to druga strona jej skrajnej dlugosci. Zbyt dluga i ciezka, by w ogole uzyc jej w walce indywidualnej, jest bezuzyteczna jeden na jednego lub w ciasnej przestrzeni. Przede wszystkim, gdy tylko szyk peka, pikinier jest praktycznie bezbronny i zostaje jednostronnie wyciety przez wroga z krotka bronia, dlatego pikinierzy zwykle nosili krotki miecz jako bron pomocnicza. Czworobok ponadto wymagal plaskiego terenu i utrzymania mocnych szeregow, tak ze na nierownym gruncie lub w zamieszaniu tracil swa moc.

Znaczenie kulturowe

Pika to bron symbolizujaca rewolucje piechoty, w ktorej zdyscyplinowany piechur odsunal rycerza i stal sie panem pola bitwy. Wydarzenie, ze szwajcarski czworobok pik, zlozony z prostakow, lamal armie szlachetnych rycerzy raz po raz, oglosilo poczatek nowej epoki, w ktorej dyscyplina i szyk grupy, a nie mestwo jednostki, rozstrzygaly wojne. Szwajcarscy najemnicy i niemieccy Landsknechci byli najmowani przez panstwa Europy i zdobyli slawe ta taktyka piki, a taktyka piki i strzalu hiszpanskiej tercji podtrzymala wojskowa hegemonie imperium hiszpanskiego w 16 i 17 wieku.

W popkulturze

Pika to bron, ktorej nigdy nie brak w grach strategicznych traktujacych o wojnie renesansu i wczesnej nowozytnosci. W grach takich jak Total War i Age of Empires pikinier pojawia sie jako jednostka antykawaleryjska, ktora unieszkodliwia szarze jazdy, a gesty czworobok pik i tercja sa czesto przedstawiane. W filmach kostiumowych takze sa sceny najezonego czworoboku pik zatrzymujacego jazde w miejscu. W dzielach traktujacych o efektownej indywidualnej wprawie jednak charakter piki jako broni masy, blyszczacej tylko w szyku, czesto nie jest w pelni ukazany.

Ciekawostki

• Pika wywodzi sie z sarisy starozytnej Macedonii, piki o dlugosci okolo 5 do 6 m falangi Filipa II i Aleksandra, a po znikniciu w starozytnosci ozywila ja szwajcarska piechota w 14 wieku, ktorej czworoboki pik lamaly rycerska jazde raz po raz (Sempach w 1386, wojny burgundzkie z lat 1476 do 1477).
• Taktyka piki i strzalu, w ktorej pikinierzy trzymali jazde na dystans, podczas gdy arkebuzerzy dodawali sile ognia, jest uosobiona przez hiszpanska tercje i dominowala na europejskim polu bitwy w 16 i 17 wieku.
• Tym, co zakonczylo epoke piki, byl bagnet: osadzenie ostrza na wylocie muszkietu czynilo z kazdego muszkietera jego wlasnego pikiniera, tak ze okolo 1700 roku zawodowy pikinier zniknal z armii Europy.