Tekko

Pochodzenie

Nie ma w nauce odpowiedzi ustalonej na jednej linii co do pochodzenia tekko, a najczesciej slyszany poglad to taki, ze jego ksztalt i waga zostaly wziete z zelaznej podkowy konskiego kopyta lub ze strzemienia. W krolestwie Ryukyu (1429-1879), od mniej wiecej panowania krola Sho Shina, ktory wstapil na tron w 1477 roku, noszenie broni przez szlachte i chlopa bylo trzymane coraz surowiej, a w 1609 roku Shimazu z Satsumy najechali Ryukyu i ustanowili sie jego rzeczywistymi suwerenami, i zakaz broni byl jeszcze zacisniety. W tym nurcie mistrzowie sztuk walki Ryukyu wygladzili sciezke wyciagniecia dziela broni z narzedzi pola i codziennosci, a owocem tego tekko zajal swoje miejsce jako jeden z szesciu kobudo Ryukyu, obok bo (dlugiego kija), sai, tonfa, nunchaku i kama (sierpa). Hanja tekko czytano by jako 'zelazna zbroja', lecz nalezy go odroznic od oslony reki z japonskiego ladu pisanej innym hanja i czytanej tak samo, ktora jest czescia osobna w postaci i uzyciu.

Cechy

• Plaska metalowa plytka, ktora kryje grzbiet piesci jedna powierzchnia
• Dwa krotkie prety w srodku, ktore palce chwytaja miedzy soba
• Noszony w parze, jeden w kazdej rece
• Maly rozmiar, ktory jest latwy do ukrycia w jednej rece
• Czesc wzmacniajaca, ktora dodaje jedynemu ciosowi piesci ciezar metalu
• Kata zachowane i przekazywane w szkolach kobudo Ryukyu, jak Matayoshi i Yamane-ryu

Opowieści

Pierwszym uzyciem tekko jest danie jedynemu ciosowi piesci ciezaru i twardosci. Z plaska metalowa plytka kryjaca grzbiet reki, gdy czlowiek zaciska piesc i uderza, stawy palcow i grzbiet reki sa oslonione oba, a ciezar tego samego ciosu jest znacznie wiekszy niz ciosu gola piescia. Drugim jest parowanie. Gdy miecz lub kij schodzi z gory, plytka tekko kryje grzbiet reki, by go przyjac, a ta sama reka uderza wroga w nastepnym ruchu, i ten jeden potok parowania i ciosu czesto widac w katach tekko kobudo Ryukyu. Trzecim jest chwytanie i skrecanie, gdyz konce plytki nad grzbietem reki i prety w srodku sa tez uzywane do zaczepienia nadgarstka wroga i brzegu jego szaty, i ich skrecania. Maezato no Tekko, kata przekazywana w linii Matayoshi kobudo, jest dobrym przykladem trzymania jednego tekko w kazdej rece i splotowi parowania, ciosu, chwytu i skretu w jedna linie.

Słabość

Slabosc tekko lezy przede wszystkim w waskosci jego oslony. Bedac czescia, ktora kryje jedna powierzchnie grzbietu reki, zostawia glowe, piers i nogi tego samego czlowieka calkiem nagie, i tak tekko nie jest zbroja, lecz stoi zawsze w szeregu malej pomocniczej broni. Ciezar metalu polozonego na grzbiecie reki tlumi tez nieco zwawa gre tej samej piesci, i tak tekko pasuje do miejsca, gdzie sie zblizamy, by zadac jeden ciezki cios, lecz nie pasuje do miejsca, gdzie sie szybko stapa z daleka, by trzymac odleglosc. Jego mala postac, latwa do ukrycia w rece, staje sie przed dluga bronia przeszkoda, gdyz jest spychany poza zasieg i czlowiek nie moze sie nawet zblizyc na jeden krok, by uderzyc. Tak w kobudo Ryukyu tekko byl zawsze stawiany jako narzedzie do nauki razem z dluga bronia jak bo lub sai, a miejsce, w ktorym byl uzywany sam, bylo bardzo waskie.

Znaczenie kulturowe

Tekko to jedno z oblicz sztuki walki, ktore ludzie krolestwa Ryukyu wyciagneli z narzedzi pola i codziennosci w epoce, gdy miecz i wlocznia byly im odbierane, i nazywany jest jednym z szesciu Ryukyu, obok bo, sai, tonfa, nunchaku i kama. Jego postac i uzycie sa male i proste, lecz historia, ktora niesie, dotyka wielkiego pytania o to, jak ludzie malego krolestwa strzegli swego wlasnego ciala w epoce, gdy nie mogli nosic broni. Tak dzisiejsze szkoly Okinawy, jak Matayoshi kobudo, Ryuei-ryu i Yamane-ryu, przekazuja kata tekko z troska jako wezel swojej wlasnej tradycji, a w dojo karate japonskiego ladu i zagranicy tekko stoi jako jedna z broni Ryukyu uczonych razem z karate. Hanja, ktore go nazywa, czytano by prosto jako 'zelazna zbroja', lecz tekko w prawdzie jest mala czescia, ktora kryje tylko grzbiet reki, tak ze miedzy godnoscia jego imienia a malosсiа jego rzeczywistego ciala lezy spokojny i przyjazny odstep.

W popkulturze

Tekko mozna spotkac najwyrazniej w filmach dokumentalnych i filmach sztuk walki o karate i kobudo Ryukyu. W nagraniach pokazow znanych mistrzow Ryukyu, jak linia Matayoshi kobudo, mozna zobaczyc kata tekko trzymanego w kazdej rece, a w filmach karate rodzaju Karate Kid tekko pojawia sie takze w krotkich chwilach. W grach walki, wojownicy noszacy oslone kostki w postaci tekko czesto pojawiaja sie w Samurai Shodown SNK i w serii Street Fighter Capcomu, a oslony kostki widziane w mandze Baki i w filmie Dredd (2012) zblizaja sie do postaci tekko. Filmy jednak czesto wiaza tekko z zachodnim kastetem i rysuja je jako jedno, tak ze roznica obu w postaci i uzyciu czesto sie zaciera.

Ciekawostki

• Nie ma w nauce odpowiedzi ustalonej na jednej linii co do pochodzenia tekko; najczesciej slyszany poglad to taki, ze jego ksztalt i waga zostaly wziete z zelaznej podkowy konskiego kopyta, lecz poglady, ktore biora strzemie lub narzedzie pola za matke, takze trzymaja swoje miejsce.
• Hanja tekko czytano by prosto jako 'zelazna zbroja', co latwo myli sie z oslona reki z japonskiego ladu pisana innym hanja i czytana tak samo, lecz dwa to czesci osobne w postaci i uzyciu, a tekko Ryukyu jest w istocie mala bronia, ktora kryje grzbiet reki i daje jedynemu ciosowi piesci wiekszy ciezar.
• Tekko jest nazywany jednym z szesciu kobudo Ryukyu, obok bo, sai, tonfa, nunchaku i kama, a kata, jak Maezato no Tekko z Matayoshi kobudo, przekazuje sztuke tekko po dzis dzien.