Wielka zbroja

Pochodzenie

O-yoroi, jak sie sadzi, rozwinela sie w Japonii epoki Heian 10 wieku dla wojownika konnego. Wojna samurajow owej epoki obracala sie wokol 'drogi luku i konia', strzelania z konia, a o-yoroi byla zbroja dopracowana wlasnie do tego konnego luczenia. Forma zrodzona z wlasnej lamelkowej tradycji Japonii, naznaczona wspanialym sznurowaniem i wielkimi oslonami barkow, osiagnela dojrzaly styl w epoce Kamakura. Tak kosztowna w pieniadzu i rzemiosle, ze tylko wojownicy wysokiego stanu mogli ja posiadac, kilka o-yoroi slawnych dowodcow przetrwalo do dzis, ofiarowanych jako wota w sanktuariach i uznanych za skarby narodowe.

Cechy

• Lamelkowa budowa z malych plytek (kozane) sznurowanych sznurami (odoshi)
• Wykonczona ze splendorem skora i jedwabiem
• Osobliwy efekt wizualny sznurowania barwnymi sznurami
• Szeroki zakres ruchu prawego ramienia do konnego luczenia
• Wielkie oslony barkow (o-sode) do obrony bokow
• Ciezka zbroja okolo 25 do 30 kg

Opowieści

O-yoroi byla wyposazeniem wojennym konnego samuraja, uzywanym przede wszystkim do walki konnego luczenia, strzelania z konia. Ruch prawego barku i ramienia trzymano szeroki i swobodny, by nie przeszkadzac naciaganiu luku, a plyta ze skory z przodu nie pozwalala cieciwie zaczepiac sie o lamele. Wielkie oslony barkow, gdy oba ramiona unosily sie do strzalu, same z siebie kryly boki i barki, dzialajac jak ruchoma tarcza. Spodnica byla podzielona na cztery pola, by noszacy mogl latwo siedziec na koniu, lecz zbroja byla odpowiednio ciezka i nieporeczna, malo zdatna do walki pieszej po zsiedzeniu z konia.

Słabość

Slabosci o-yoroi to jej ciezar, granica jej przeznaczenia i jej koszt. Ciezar okolo 25 do 30 kg i masa jej pudelkowatej postaci byly znosne na koniu, lecz w walce pieszej mieczem i wlocznia po zsiedzeniu ciazyly mocno na ciele i byly nieporeczne. Jak w zbroi lamelkowej w ogole, sznury sznurujace plytki wchlanialy deszcz i krew, ciezkialy, schly powoli i wymagaly nieustannej dbalosci. Przede wszystkim kosztowala ogromnego nakladu wykonania i utrzymania, tak ze nikt procz wojownika wysokiego stanu nie mogl jej posiadac.

Znaczenie kulturowe

W kulturze japonskiej szlachty wojennej o-yoroi byla czyms wiecej niz sama zbroja: byla symbolem ukazujacym zarazem stan, dostojnosc i poczucie piekna. Jej wspaniala postac, sznurowana sznurami wielu barw, wynosila sama zbroje do rangi dziela sztuki i stawala sie duma ukazujaca prestiz i gust domu wojownika. Lecz gdy ku epoce Sengoku bitwa przeszla od pojedynku konnego luczenia do walki masowej obracajacej sie wokol piechurow (ashigaru) z wlocznia i bronia palna, ciezka i kosztowna o-yoroi wycofala sie z prawdziwej wojny i byla stopniowo zastepowana przez lzejsze i ruchliwsze do-maru i haramaki. Odtad o-yoroi pozostala dla ceremonii i okazalosci, reliktem symbolizujacym zloty wiek japonskiej zbroi.

W popkulturze

O-yoroi pojawia sie czesto w dramatach historycznych, grach i fantastyce w stylu japonskim o epokach Heian i Kamakura, jako symboliczna zbroja dowodcy samurajow. W dzielach o wojnie Genpei lub o domach Minamoto i Taira jej wspaniale sznurowanie i wielkie oslony barkow sa rysowane wyraziscie, a w grach stala sie zbroja wysokiej klasy i symboliczna w stylu wschodnim. W fikcji jednak o-yoroi bywa laczona jako zbroja calej epoki samurajow, nieodrozniana od do-maru lub pozniejszego tosei-gusoku, ktore noszono naprawde w pozniejszych okresach.

Ciekawostki

• O-yoroi byla zaprojektowana do konnego luczenia: plyta z wytlaczanej skory (tsurubashiri) z przodu nie pozwalala cieciwie luku zaczepiac sie o lamele, a prawy bok ciala kryto osobno przez waidate, by uczynic swobodnym ruch wladania lukiem.
• Wielkie kwadratowe oslony barkow, o-sode, same z siebie kryly boki, gdy oba ramiona unosily sie do strzalu, dzialajac w istocie jak ruchoma tarcza.
• Gdy taktyka przeszla w epoce Sengoku do walki masowej obracajacej sie wokol piechurow, ciezka i kosztowna o-yoroi stopniowo ustapila miejsca lzejszym do-maru i haramaki, ktore pierwotnie byly zbroja wojownikow nizszego stanu i piechurow.