Kabuto

Pochodzenie

Kabuto mial przybrac swa najwczesniejsza forme w epoce Kofun w Japonii, okolo 5 wieku. Helmy owej epoki byly prostymi formami z polaczonych zelaznych plyt, lecz w miare jak japonska zbroja sie rozwijala, udoskonalono je w kunsztowna forme z okraglym dzwonem, oslona karku i ozdoba. Dzwon rozrozniano, wedlug jego wykonania, na hoshi-kabuto, ktorego glowki nitow sterczaly jak gwiazdy, i suji-kabuto, ktorego krawedzie plyt wznosily sie w grzbiety, a na szczycie byl otwor (tehen), pierwotnie dla koka wlosow lub do wentylacji. W epoce Sengoku, gdy maedate i przeksztalcony helm rozwinely sie wspaniale, kabuto stalo sie czyms wiecej niz sama zbroja, symbolem ukazujacym indywidualnosc i dostojnosc dowodcy.

Cechy

• Okragly dzwon (hachi) z kilku znitowanych zelaznych plyt
• Oslona karku (shikoro) chroniaca tyl i boki
• Klapy (fukigaeshi) chroniace boki twarzy i niosace herb
• Ozdoba przednia (maedate) do rozpoznania i obnoszenia dostojnosci
• Wlasne przeksztalcone helmy dowodcow Sengoku
• Masa okolo 2 do 5 kg, mocowany paskiem pod broda

Opowieści

Kabuto bylo bojowym helmem samuraja, a zarazem czescia ozdobna, ktora ukazywala stan i dostojnosc. Okragly dzwon chronil glowe, zwisajacy z tylu shikoro kryl szyje i barki, a fukigaeshi chronily boki twarzy, tak ze caly obwod glowy byl oslonity. Przede wszystkim maedate z przodu pozwalal z daleka rozpoznac, kim jest dowodca, spelniajac praktyczny cel zastraszenia wroga i ukazania wlasnej stronie, gdzie dowodca stoi. Noszono je na glowie wraz ze zbroja i wiazano mocno paskiem pod broda (shinobi-no-o), a czesto skladano je z maska na twarz (mengu), by okryc cala glowe.

Słabość

Slabosci kabuto to widocznosc, masa i dwojaka natura jego wspanialej ozdoby. Gleboko wlozony dzwon i maska na twarz chronily glowe mocno, lecz zwezaly pole widzenia do przodu oraz w gore i w dol. Ogromne maedate, choc obnosilo dostojnosc, latwo bylo widoczne z daleka i czynilo noszacego celem, a moglo zaczepic sie o galaz lub futryne albo zaburzyc rownowage. Im wieksza ozdoba, tym ciezsza sie stawala, tak ze dlugie noszenie meczylo kark, co takze bylo granica.

Znaczenie kulturowe

W kulturze samurajow kabuto bylo czyms wiecej niz helmem chroniacym glowe: bylo symbolem, ktory laczyl tozsamosc i poczucie piekna dowodcy. Zwlaszcza przeksztalcone helmy epoki Sengoku, wznoszace ksztalty takie jak polksiezyc, poroze jelenia, liscie paproci i muszle z lakierowanego papieru i drewna, ukazuja szczyt wyobrazni, ktory osiagnela sztuka zbroi. Wielkie maedate w ksztalcie polksiezyca Date Masamune stalo sie do dzis znakiem, ktory go symbolizuje, a takie helmy pozwalaly rozpoznac dowodce na polu jednym spojrzeniem, a zarazem niosly jego prestiz az do pozniejszych epok. W dzisiejszej Japonii pozostaje zwyczaj wystawiania kabuto na swiecie chlopcow, by zyczyc malemu chlopcu zdrowia i powodzenia.

W popkulturze

Kabuto pojawia sie czesto jako symboliczny helm dowodcy w dramatach historycznych, filmach, grach i fantastyce w stylu japonskim o samurajach. Przeksztalcone helmy z ogromnymi maedate, jak polksiezyc czy poroze jelenia, rysuje sie z uderzajacym wygladem, uzywane jako srodek, ktory jednym spojrzeniem ukazuje indywidualnosc i prestiz postaci. Zwlaszcza Date Masamune jest przedstawiany niemal zawsze z helmem w ksztalcie polksiezyca. W fikcji jednak maedate bywa rozdmuchane wieksze i bardziej nierzeczywiste niz prawdziwe, a struktura prawdziwych czesci, jak shikoro i fukigaeshi, bywa upraszczana.

Ciekawostki

• 'Przeksztalcone helmy' (kawari-kabuto) epoki Sengoku wznoszono z lakierowanego papieru, drewna i skory w ksztalty takie jak polksiezyc, poroze jelenia, liscie paproci i muszle, ukazujac indywidualnosc i dostojnosc dowodcy.
• Wielkie maedate w ksztalcie polksiezyca Date Masamune oraz maedate z liscia paproci Tokugawy Ieyasu sa szczegolnie slawne i symbolizuja obu dowodcow do dzis.
• W dzisiejszej Japonii pozostaje zwyczaj wystawiania modelu kabuto na swiecie chlopcow, by zyczyc malemu chlopcu zdrowia i awansu w zyciu.