Rękawica pancerna
Przegubowa metalowa rękawica średniowiecznego rycerza
Rekawica plytowa to metalowa rekawica, ktora europejski rycerz nosil w 14 do 16 wieku, by chronic dlon i nadgarstek, kunsztowna oslona, ktora przejmuje koniec plytowego systemu ramienia, dlon. Jej rdzeniem jest laczenie kilku malych plytek (lameli) przy kazdym stawie palca, nitowanych tak, by palce i piesc mogly sie swobodnie zginac. Nadgarstek otacza szeroki mankiet, ktory laczy sie z oslona przedramienia, a grzbiet dloni kryto plyta, podczas gdy wnetrze dloni pozostawiano jako skorzana rekawica, by dlon mogla chwycic bron. Dzieli sie z grubsza na rekawice klepsydrowa, kryjaca grzbiet dloni jedna szeroka plyta, i rekawice palczasta, otulajaca kazdy palec osobno. Z powodu sprzecznych wymagan zapewnienia chwytu i swobodnego ruchu reki uzbrojonej przy zachowaniu oslony bez luki, rekawica plytowa byla uznawana za najtrudniejszy do wykonania element calej zbroi.
Pochodzenie
Rekawica plytowa jest postrzegana jako pojawiona w Europie 14 wieku wraz z rozwojem zbroi plytowej. Po epoce, gdy dlon chroniono kolczymi rekawicami i skora, najpierw utrwalila sie 'rekawica klepsydrowa' 14 wieku, kryjaca grzbiet dloni i nadgarstek plyta. Otulala grzbiet dloni i nadgarstek szeroka plyta o waskim ksztalcie klepsydry, palce kryte malymi luskami. W 15 wieku pojawily sie rekawica jednopalczasta, otulajaca palce jako jedna calosc, i rekawica palczasta, otulajaca kazdy palec w osobnych ruchomych lamelach, i rozwinely sie w formy bardziej kunsztowne i poreczne. Najlepsze rekawice plytowe mogli wykonac tylko zreczni platnerze z Mediolanu lub Norymbergi.
Cechy
- Kunsztowna struktura plytowa, w ktorej kazdy staw palca porusza sie niezaleznie
- Dwa typy, rekawica klepsydrowa i palczasta
- Mankiet otulajacy nadgarstek, ktory laczy sie z oslona przedramienia
- Wnetrze dloni pozostawione jako skora dla chwytu
- Wymagajaca najbardziej zlozonego rzemiosla calej zbroi
- Precyzyjna oslona, ktora wymaga kunsztu najlepszego platnerza
Opowieści
Rekawica plytowa byla wyposazeniem wojennym rycerza, uzywanym, by chronic dlon, ktora trzymala miecz i wlocznie. Mankiet przy nadgarstku nakladal sie na koniec oslony przedramienia, laczac ochrone calego ramienia gladko z dlonia, a male plytki grzbietu dloni i palcow odbijaly ciecia i pchniecia. Wnetrze dloni pozostawiano jako skore, by bron mogla byc mocno chwycona, a plytki podzielone przy kazdym stawie pozwalaly palcom zginac sie i zamykac wokol trzonu. Niektore rekawice mialy male guzy (gadlingi) przy kostkach, tak ze mogly sluzyc jako zelazna piesc do uderzenia wroga w walce wrecz bez broni.
Słabość
Slabosci rekawicy plytowej to jej ogromny koszt, trudnosc jej utrzymania i luki we wnetrzu dloni. Musiac laczyc male plytki precyzyjnie przy kazdym stawie palca, byla najbardziej klopotliwym i kosztownym do wykonania elementem calej zbroi, a jej zlozone stawy latwo sztywnialy od brudu lub uszkodzenia, wymagajac nieustannej dbalosci. Przede wszystkim, poniewaz wnetrze dloni pozostawiano jako skore, by bron mogla byc chwycona, ta miekka czesc i luki miedzy palcami byly wystawione na precyzyjne pchniecie. Sciagajac kunszt i oslone razem, nawet jedna mala czesc, ktora zawiodla, mogla zachwiac ochrona calej dloni.
Znaczenie kulturowe
Rekawica plytowa to czesc, ktora symbolizuje sredniowieczna kulture rycerska i etykiete pojedynku. Ze zwyczaju, wedlug ktorego rycerz, wyzywajac innego na pojedynek, rzucal rekawice przed nim, a drugi, podnoszac ja, przyjmowal wyzwanie, wzielo sie wyrazenie 'rzucic rekawice', ktore do dzis pozostaje zwrotem oznaczajacym wyzwanie. Zarazem rekawica plytowa to czesc, ktora ukazuje szczyt rzemiosla platnerskiego, jej precyzja w otulaniu zlozonej czesci dloni bez luki, a zarazem pozwalaniu jej swobodnie sie poruszac, swiadczy o kunszcie mistrzow z Mediolanu i Norymbergi. Jest, w pewnym sensie, malym arcydzielem, ktore niesie obrone, etykiete i rzemioslo w jednym.
W popkulturze
Rekawica plytowa pojawia sie niemal w kazdym filmie, dramacie i grze o sredniowiecznym rycerzu i fantastyce. Zwlaszcza w grach utrwalila sie jako standardowa nazwa zbroi dloni, wszystko, od skorzanej rekawicy po wspaniala magiczna rekawice, nazywa sie 'gauntlet'. W fantastyce rysuje sie ja czesto jako bron-i-oslone w jednym do uderzenia wroga, lub jako magiczne narzedzie niosace szczegolna moc, uzywana znacznie szerzej niz w waskim sensie plytowego elementu, ktory chroni dlon. Wyrazenie 'rzucic rekawice' tez bywa czesto cytowane w scenach wyzwania w dzielach.
Ciekawostki
- Wyrazenie 'rzucic rekawice' bierze sie ze zwyczaju, wedlug ktorego rycerz, wyzywajac innego na pojedynek, rzucal rekawice przed nim, i do dzis pozostaje zwrotem oznaczajacym wyzwanie.
- Rekawica plytowa, musiac laczyc male plytki precyzyjnie przy kazdym stawie palca, byla uznawana za najbardziej zlozony i najtrudniejszy do wykonania element calej zbroi.
- Niektore rekawice plytowe mialy male guzy (gadlingi) przy kostkach, tak ze mogly sluzyc jako zelazna piesc do uderzenia wroga, a zarazem chronic dlon.