Hełm koryncki

Pochodzenie

Helm koryncki mial pojawic sie najpierw okolo 8 wieku przed nasza era w okolicy Koryntu, na greckim ladzie stalym, od ktorej bierze swa nazwe. Jednoczesciowa robota, wykuwanie go z jednego arkusza brazu, czynila go mocnym, gdyz nie mial szwu, i rozpowszechnil sie szybko jako standardowe wyposazenie zolnierza-obywatela greckich miast-panstw. Byl uzywany w calym swiecie greckim okolo trzech wiekow, od 8 do 5 wieku przed nasza era, przy czym ksztalt szczelin na oczy i linii twarzy nieco dopracowywano z epoki na epoke. Lecz z powodu granic widzenia i sluchu, od okolo 5 wieku przed nasza era byl stopniowo zastepowany przez bardziej otwarte formy, jak helm chalcydyjski, ktory odslanial uszy i mniej kryl twarz, albo prosty stozkowy helm pilos.

Cechy

• Jednoczesciowa struktura wykuta z jednego arkusza brazu
• Oslony policzkow i nosal chroniace twarz niemal calkowicie
• Niezbedne wyposazenie hoplity (ciezkiej piechoty)
• Noszony zsuniety do gory na czolo poza walka
• Kita z konskiego wlosia i symbol starozytnej Grecji
• Starozytny helm uzywany w 8 do 5 wieku przed nasza era

Opowieści

Helm koryncki byl wyposazeniem wojennym greckiego hoplity, uzywanym, by chronic od frontu glowe i twarz w falandze, gdzie mezczyzni napierali ramie przy ramieniu z zachodzacymi na siebie tarczami. Otulajac niemal cala twarz brazem, mocno odbijal grot wloczni lub ostrze nadchodzace z frontu, a wyscielka wewnatrz lagodzila wstrzas. Przed rozpoczeciem bitwy lub w marszu duszacy helm zsuwano do gory na czolo, tak by przy zapewnionym widzeniu i oddechu mozna bylo slyszec rozkazy i obserwowac otoczenie. W samej chwili zwarcia z wrogiem opuszczano go, by zakryc twarz, wchodzac w szyk.

Słabość

Najwieksza slabosc helmu korynckiego to ograniczenie widzenia i sluchu. Poniewaz otulal twarz niemal calkowicie, widziano tylko przez waskie szczeliny na oczy do przodu, boki niemal niewidoczne, a braz na uszach utrudnial slyszenie dzwieku. Dlatego bardzo trudno bylo odebrac rozkazy dowodcy na polu bitwy, a gdy szyki raz sie zwarly, trudno bylo jednostce rozejrzec sie czy uslyszec sygnaly. Bezszwowy braz, naciskajacy na cala twarz, takze szybko meczyl noszacego w upale. Z tych granic ustapil w koncu bardziej otwartym helmom.

Znaczenie kulturowe

Helm koryncki to jeden z wizualnych symboli, ktore reprezentuja cywilizacje starozytnej Grecji. Atena, bogini madrosci i wojny, byla powszechnie przedstawiana z helmem zsunietym do gory na czolo, a wyryty na niezliczonych malowidlach wazowych, rzezbach i monetach, stal sie klasycznym obrazem greckiego wojownika. Zwlaszcza profil z helmem zsunietym do gory tchnie zarazem dostojnoscia i zaduma, a po dzis dzien jest forma, ktora jednym spojrzeniem przywoluje 'starozytna Grecje' w muzeach, podrecznikach i filmach. Laczac ochrone i symbol w jedno, helm ten niesie takze ducha spoleczenstwa polis, w ktorym obywatel sam sie zbroil i strzegl swego miasta.

W popkulturze

Helm koryncki pojawia sie niemal w kazdym filmie, grze i dziele sztuki o starozytnej Grecji. Zwlaszcza wyglad z helmem zsunietym do gory na czolo rysuje sie w sposob znajomy w filmach takich jak '300', wyryty jako symboliczna forma greckiego wojownika. W grach i fantastyce uzywa sie go czesto jako helmu wojownika w stylu antycznym lub mitycznego bohatera. W fikcji jednak czesto maluje sie go tak, jakby mozna bylo swobodnie widziec i slyszec nawet w nim, tak ze fakt mocno ograniczonego widzenia i sluchu czesto nie jest ukazany jasno.

Ciekawostki

• Helm koryncki wykuto z jednego arkusza brazu bez szwu, co czynilo go mocnym, a swa nazwe bierze od okolicy Koryntu, gdzie pojawil sie najpierw.
• Poza walka noszono go zwykle zsunietego do gory na czolo, a ten profil stal sie symboliczna forma starozytnej Grecji na posagu Ateny, na monetach i w filmach.
• Kryjac niemal cala twarz, jego ochrona byla doskonala, lecz widzenie i sluch mocno ograniczone, wiec od okolo 5 wieku przed nasza era byl stopniowo zastepowany przez helm chalcydyjski o odslonietych uszach lub prosty helm pilos.