Puklerz

Pochodzenie

Puklerz jest postrzegany jako rozwiniety w Europie 13 wieku jako tarcza zarazem obronna i bojowa, uzywana przez mieszczan i wojownikow na rowni. Jesli wielka tarcza byla dla zwartego szyku pola bitwy, puklerz byl mala tarcza udoskonalona do indywidualnej szermierki, chwytana jedna reka i prowadzona szybko, i do obrony codziennego zycia. Najstarszy zachowany europejski podrecznik szermierki, MS I.33 z okolo 13 wieku, traktuje wlasnie o tym mieczu i puklerzu, pokazujac, ze technika byla juz nauczana systematycznie od poczatku sredniowiecza. Uzywano go szeroko po Europie od 13 do 16 wieku i utrwalil sie jako element obrony, ktory kazdy mogl posiadac, bez wzgledu na stan.

Cechy

• Mala okragla metalowa tarcza o srednicy okolo 20 do 40 cm
• Aktywna obrona, trzymana w piesci za uchwyt za centralnym umbem
• Prowadzony, by pozwolic ciosowi zesliznac sie lub opanowac bron wroga i stworzyc luke
• Centralny sprzet szermierki miecza i puklerza
• Latwy do noszenia, maly dosc, by zwisac u pasa
• Tani, wykonany z jednej blachy metalu, i dostepny dla wszystkich

Opowieści

Puklerz uzywano zarazem jako technike walki z mieczem i jako element obrony mieszczanina. Trzymajac uchwyt za umbem w piesci i wyciagajac ramie w przod, uderzano ostrze przeciwnika, by zeslizgnac je lub przycisnac w dol, a w te luke wpychano miecz drugiej reki. Trzymany blisko reki z mieczem, maly puklerz chronil dlon i nadgarstek razem, a wyciagniety daleko sluzyl, by zaslonic wzrok wroga lub zwiazac jego bron. W zwyklych czasach zwisal lekko u pasa, dobywany od razu w naglej potrzebie, by walczyc w parze z mieczem.

Słabość

Slabosc puklerza bierze sie z jego malego rozmiaru. Mala tarcza chwytana jedna reka, byl idealny do aktywnego prowadzenia, lecz o wiele za maly, by okryc cale cialo przed strzala lub pociskiem nadchodzacym z daleka. Obrona kulenia sie i odbijania w jednym miejscu, jak przy wielkiej tarczy, byla od poczatku niemozliwa, tak ze polegal calkowicie na kunszcie i wyczuciu odleglosci prowadzacego. Tak puklerz lsnil w szermierce jeden na jednego i w obronie osobistej, lecz nie nadawal sie na pole bitwy, gdzie padaly strzaly, ani do obrony zwartego szyku.

Znaczenie kulturowe

Puklerz to tarcza symbolizujaca sredniowieczna kulture szermierki i sztuke walki mieszczanina. Fakt, ze najstarszy zachowany europejski podrecznik szermierki (MS I.33) traktuje o mieczu i puklerzu, mowi, ze ta mala tarcza byla, poza zwyklym sprzetem, w centrum kunsztownego systemu walki. Angielskie slowo 'swashbuckler', oznaczajace awanturnika, ktory obnosi sie ze swym mestwem, bierze sie od szermierzy, ktorzy pysznili sie, glosno uderzajac mieczem w swe puklerze, pokazujac, jak gleboko ta mala tarcza przeniknela do codziennego zycia i kultury. W Historycznych Europejskich Sztukach Walki (HEMA) dzisiaj miecz i puklerz to jedna z najpopularniejszych dyscyplin, aktywnie badana.

W popkulturze

Puklerz pojawia sie czesto jako sprzet szermierzy i mieszczan wojownikow w filmach, dramatach i grach o sredniowieczu. Jesli wielka tarcza to symbol ciezkiego rycerza, puklerz rysuje sie jako sprzet, ktory pasuje do zwinnego szermierza, ktory uderza i sie cofa, lub do miejskiego rebajly. W grach realizuje sie go zwykle jako lekki element pomocniczy, ktory wspomaga unik i kontre raczej niz surowa obrone. W fikcji jednak puklerz bywa traktowany po prostu jako 'mala tarcza', tak ze prawdziwy urok jego aktywnego uzycia, opanowania i zeslizgniecia broni wroga zamiast jej odbijania, czesto nie jest pokazany.

Ciekawostki

• Najstarszy zachowany europejski podrecznik szermierki, MS I.33 z okolo 13 wieku, traktuje wlasnie o tej technice miecza i puklerza.
• Angielskie slowo 'swashbuckler', oznaczajace awanturnika, ktory obnosi sie ze swym mestwem, bierze sie od szermierzy, ktorzy glosno uderzali mieczem w swe puklerze.
• W Historycznych Europejskich Sztukach Walki (HEMA) dzisiaj miecz i puklerz to jedna z najpopularniejszych dyscyplin, aktywnie badana.