Nix

Pochodzenie

Ikonograficzne pochodzenie wywodzi sie z pragermanskiego *nikwiz ('duch wodny'), a najwczesniejszy kanon tekstowy to kanon linii 422 Ksiegi 1 staroangielskiej epopei Beowulf (Beowulf) anonimowego autora z VIII-X wieku — w ktorym bohater Beowulf walczy z 'nicras' (potworami wodnymi) — i kanon linii 1427 Ksiegi 2 — potwory wodne w jeziorze, gdzie zamieszkuje matka Grendela. Staroangielski nicor z VIII-X wieku i kanon Skaldskaparmal (Jezyk poezji) Eddy Prozaicznej (Snorra Edda) islandzkiego poety Snorriego Sturlusona (1179-1241) z ok. 1230 r. — staronordyckie nykr (duch wodny) — to decydujace pochodzenie germanskiej ikonografii Nixa. Decydujacy kanon tekstowy to bajka 79 Nikse z Mlynskiego Stawu (Die Nixe im Teich) z Kinder- und Hausmaerchen niemieckich braci Grimm (Jakub 1785-1863, Wilhelm 1786-1859) z 1812-1815 r. — kanon, w ktorym syn biednego mlynarza, zabrany przez Nikse jeziora przez obietnice swojego ojca, i jego wierna zona oszukuja Nikse magicznym grzebieniem, flauta i zlota nicia i uciekaja — a Rozdzial 17 Tomu 1 z 1835 r. dziela naukowego Deutsche Mythologie (Mitologia niemiecka) Jakuba Grimma usystematyzowal decydujacy kanon germanskiego folklorycznego Nixe-Nichu-Neuk-Nickelmann. Wiersz z 21 sierpnia 1779 r. Rybak (Der Fischer) niemieckiego poety Johanna Wolfganga von Goethego (1749-1832) — w ktorym rybak jest przyciagany przez uwodzicielskiego ducha wodnego jeziora — i wiersz z 1824 r. Lorelei (Die Loreley) niemieckiego poety Heinricha Heinego (1797-1856) — w ktorym blond piekna na skalach Renu wabi marynarzy swoim spiewem — decydujaco ustanowily niemiecki romantyczny poetycki kanon Nixa XIX wieku.

Cechy

• Uwodzicielska ludzka forma (glownie piekne kobiety lub przystojni mezczyzni)
• Prawdziwa forma ma rybi ogon, rybie luski lub zielona skore
• Wabi ludzi do wody przez muzyke i spiew
• Zbiera dusze utopionych
• Zdolnosc zmiany ksztaltu
• Slaby poza woda

Opowieści

Kanon linii 422 Ksiegi 1 i linii 1427 Ksiegi 2 Beowulfa anonimowego autora z VIII-X wieku — germanski kanon nicor — to decydujace pochodzenie, a kanon staronordyckiego nykr w Skaldskaparmal Eddy Prozaicznej Snorriego z ok. 1230 r. to decydujacy kanon germanskiej ikonografii Nixa. Decydujacy kanon tekstowy to kanon Nixa z bajki 79 Nikse z Mlynskiego Stawu z Kinder- und Hausmaerchen braci Grimm z 1812-1815 r. i Rozdzialu 17 Tomu 1 z 1835 r. dziela naukowego Deutsche Mythologie Jakuba Grimma, a wiersz z 21 sierpnia 1779 r. Rybak Goethego (1749-1832) i wiersz z 1824 r. Lorelei Heinricha Heinego (1797-1856) — o lupkowej skale o wysokosci 130 metrow w poblizu Boppard nad niemieckim Renem — ustanowily niemiecki romantyczny poetycki kanon Nixa XIX wieku. Mala Syrenka (Den lille Havfrue) z 7 kwietnia 1837 r. dunskiego pisarza bajek Hansa Christiana Andersena (1805-1875) — adaptujaca kanon Nixa do smutnej bajki Andersena — stala sie decydujacym kanonem Andersena, a opera Rusalka (opus 114, 3 akty, libretto Jaroslava Kvapila) czeskiego kompozytora Antonina Dvoraka (1841-1904), prawykonana w Teatrze Narodowym w Pradze 31 marca 1901 r. — oparta na slowianskiej folklorycznej Rusalce (slowianska wariant Nixa) — to decydujacy slowianski muzyczny kanon Nixa. Decydujacy nowoczesny kanon wizualny to obraz z 1907 r. Nimfy Wodne brytyjskiego prerafaelity Johna Williama Waterhouse'a (1849-1917) i jego Syrena z 1909 r. (w posiadaniu Royal Academy of Arts w Wielkiej Brytanii), ustanawiajace wiktorianski wizualny kanon Nixa, a Nixie z Monster Manual D&D z 1977 r. Gygaxa z TSR w USA — konsekwentna az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — to nowoczesny kanon Nixa fantasy RPG.

Słabość

Slabosci Nixa to: (1) slaby poza woda — decydujacy kanon srodowiskowego wiazania w germanskim i slowianskim folklorze, ze Nix slabnie, gdy opuszcza swoja wode (slodka wode), i decydujacy kanon w bajce 79 z Kinder- und Hausmaerchen braci Grimm z 1812-1815 r., ze Nikse nie moze opuscic jeziora; (2) zelazo — decydujacy kanon w germanskim folklorze, ze Nix boi sie zelaza — ogolny kanon slabosci w zachodniej ikonografii wrozek; (3) sol — kanon w germanskim folklorze, ze Nix boi sie soli; (4) krzyz i swiety spiew — kanon w sredniowiecznym europejskim katolicyzmie — i kanon braci Grimm — ze krzyz i hymny moga odpedzic Nixa; (5) magiczne narzedzia — decydujaca kanoniczna slabosc w bajce 79 Nikse z Mlynskiego Stawu z Kinder- und Hausmaerchen braci Grimm z 1812-1815 r., ze wierna zona oszukuje Nikse magicznym grzebieniem (wlosami), flauta (spiewem) i zlota nicia (przedza), aby uratowac swojego meza; (6) zlamane obietnice — kanon u braci Grimm, ze ludzie, ktorzy lamia obietnice z Nixem, sa karani, ale ostatecznie obietnica zostaje cofnieta; (7) prawdziwa milosc — decydujacy tragiczny kanon Andersena w Malej Syrence Andersena z 1837 r., ze Nikse (syrena) nie otrzymuje prawdziwej milosci ludzkiego ksiecia i przemienia sie w piane; (8) swiatlo switu — kanon w germanskim folklorze, ze Nix slabnie w swietle switu. Decydujacy romantyczny kanoniczny final z 1824 r. Lorelei niemieckiego poety Heinricha Heinego (1797-1856) — w ktorym blond piekna na skalach Renu wabi marynarzy swoim spiewem i ich lodz osiada na mieliznie, a oni umieraja — to decydujacy kanon niemieckiej tragedii Nixa XIX wieku, a kanoniczny final Malej Syrenki Andersena z 1837 r. — w ktorym syrena przemienia sie w piane — to decydujacy final dunskiego kanonu Nixa XIX wieku.

Znaczenie kulturowe

Nix nie jest po prostu ikona wodnego ducha, lecz kanoniczna ikonograficzna postacia germansko-slowianskiego kanonu wodnego ducha, ktora przekracza staroangielski nicor z Beowulfa VIII-X wieku, nykr z Eddy Prozaicznej Snorriego z ok. 1230 r., Kinder- und Hausmaerchen braci Grimm z 1812-1815 r., Deutsche Mythologie Jakuba Grimma z 1835 r., Rybaka Goethego z 1779 r., Lorelei Heinricha Heinego z 1824 r., Mala Syrenke Andersena z 1837 r., opere Rusalke Dvoraka z 1901 r., obrazy Waterhouse'a z 1907-1909 r. i fantasy RPG D&D z 1977 r. Kanoniczne slownictwo staroangielskiego nicor, staronordyckiego nykr, staro-wysoko-niemieckiego nihhus i sredniowysoko-niemieckiego nickes, wywodzace sie z pragermanskiego *nikwiz ('duch wodny'), to decydujacy kanon germanskiego folkloru, a bajka 79 Nikse z Mlynskiego Stawu z Kinder- und Hausmaerchen (7 wydan, 200+ bajek do 1857 r.) braci Grimm (Jakub 1785-1863, Wilhelm 1786-1859) wydanych po raz pierwszy 20 grudnia 1812 r. w Kassel, Niemcy, to decydujace kulminacyjne dzielo niemieckiego bajkowego kanonu Nixa XIX wieku. Rozdzial 17 Tomu 1 z 1835 r. dziela naukowego Deutsche Mythologie Jakuba Grimma — usystematyzowanie przez Jakuba Grimma porownawczo-mitologicznego studium germanskiej mitologii i folkloru — stalo sie decydujacym kanonem naukowym i decydujacym kanonem niemieckich studiow folklorystycznych XIX wieku. Wiersz z 21 sierpnia 1779 r. Rybak (Der Fischer) Goethego (1749-1832) i wiersz z 1824 r. Lorelei Heinego (1797-1856) (o lupkowej skale o wysokosci 130 metrow w poblizu Boppard nad niemieckim Renem) to decydujace kanony niemieckiej poezji romantycznej XIX wieku, a Mala Syrenka (Den lille Havfrue) z 7 kwietnia 1837 r. Andersena (1805-1875) wydana w Kopenhadze — adaptujaca kanon Nixa do smutnej bajki Andersena — stala sie decydujacym kanonem dunskiej bajki XIX wieku, a animacja Disneya Mala Syrenka z 1989 r. (The Little Mermaid, swiatowy box office okolo 211 milionow dolarow) osiagnela globalna adaptacje XX wieku.

W popkulturze

Beowulf, Ksiega 1 linia 422 i Ksiega 2 linia 1427 (VIII-X wiek) — decydujace germanskie kanoniczne pochodzenie nicorSnorri, Edda Prozaiczna, Skaldskaparmal (ok. 1230) — decydujacy staronordycki kanon nykrBracia Grimm, Kinder- und Hausmaerchen, bajka 79 Nikse z Mlynskiego Stawu (1812-1815) — decydujacy niemiecki bajkowy kanonJakub Grimm, Deutsche Mythologie, Tom 1 Rozdzial 17 (1835) — decydujacy germanski mitologiczny kanon NixaGoethe, wiersz Rybak (1779) — niemiecki romantyczny poetycki kanonHeinrich Heine, wiersz Lorelei (1824) — decydujacy ruzyjski poetycki kanonAndersen, Mala Syrenka (1837) — decydujacy dunski bajkowy kanonDvorak, opera Rusalka (1901) — decydujacy slowianski muzyczny kanonWaterhouse, obrazy Nimfy Wodne i Syrena (1907-1909) — wiktorianski wizualny kanonGygax, Monster Manual D&D, Nixie (1977) — kanon fantasy RPG