1 / 1

Goblin

Goblin · Przebiegły mały lud — rabusie żyjący z liczby i sprytu

Goblin to najbardziej rozpowszechniony 'maly humanoid-rabus' wspolczesnej anglojezycznej fantasy, wywodzacy sie ze zlosliwych malych wrozek sredniowiecznego europejskiego folkloru i skodyfikowany przez trzy warstwy tekstowe: wiktorianska literature dla dzieci — 'Goblin Market' Christiny Rossetti (1862) i 'Ksiezniczka i goblin' George'a MacDonalda (Edynburg, 1872) — 'Hobbita' J.R.R. Tolkiena (1937), rozdzialy od czwartego do szostego, gobliny z Gor Mglistych, i oryginalny zestaw Dungeons & Dragons (1974) Gary'ego Gygaxa i Dave'a Arnesona. Gobliny mierza od dziewiecdziesieciu do stu dwudziestu centymetrow, sa drobnej budowy, maja przerysowane uszy i nos, zolto-zielona lub popielata skore, zolte oczy i ostre kly. Zyja w plemiennych norach (warrens) w jaskiniach, ruinach i ciemnych lasach, utrzymujac sie z pulapek, zasadzek i lupiezstwa. Ich indywidualna sila walki jest niska — poziom wyzwania 1/4 (siedem punktow zycia, klasa pancerza pietnascie) w Monster Manualu piatej edycji D&D (2014) — ale liczba, przebieglosc i improwizacja czynia z nich trwale zagrozenie. Ich charakter zostal ustalony jako neutralny zly w Monster Manualu AD&D z 1977 roku. Ta sama linia pojawia sie w Greenskinach Warhammer Fantasy (od 1983), goblinach Gringotta z 'Harry'ego Pottera' J.K. Rowling (od 1997), goblinach Kezan z 'World of Warcraft' Blizzarda (od 2004) i w postkolonialnych odczytaniach 'Babelu' R.F. Kuang (2022).

Pochodzenie

Bezposrednia etymologia to starofrancuskie 'gobelin' ('maly zlosliwy chochlik') z XII-XIII wieku, zapozyczone do sredniowiecznej angielszczyzny jako 'gobelyn' w XIV wieku i utrwalone jako 'goblin' w epoce Szekspira; w wiekszosci wywodzi sie od lacinskiego 'cobalus' (greckie 'kobalos', duch kopalni nekajacy gornikow), pokrewnego niemieckiemu 'koboldowi' folkloru gorniczego. Wspolczesny archetyp fantasy zostal utrwalony przez wiktorianska pare 'Goblin Market' Christiny Rossetti (1862) i 'Ksiezniczke i goblina' George'a MacDonalda (Edynburg, 1872), ktora bezposrednio wplynela na Tolkiena. Tolkien zablokowal ikonografie w 'Hobbicie' (1937), rozdzialach czwartym do szostego, a od drugiego wydania z 1951 uzywal 'goblin' i 'orc' jako synonimow — identyfikacja ta przebiega przez 'Wladce Pierscieni' (1954-55). Ten tolkienowski goblin trafil do oryginalnego zestawu D&D TSR z 1974 roku autorstwa Gygaxa i Arnesona i zostal skodyfikowany w Monster Manualu AD&D z 1977 roku jako podrecznikowy slaby humanoid (CR 1/4, neutralny zly). Projekt zostal niezmienony w Monstrous Compendium (1990), Monster Manualu trzeciej edycji (2000) i Monster Manualu piatej edycji (2014).

Cechy

Dziewiecdziesiat do stu dwudziestu centymetrow, drobna budowa
Zolto-zielona lub popielata skora, przerysowane uszy i nos, zolte oczy
Ostre kly; walczy w grupach lupieskich krzywymi sztyletami i krotkimi lukami
Mieszka w plemiennych norach w jaskiniach, ruinach i ciemnych lasach
Przewaza liczba, pulapkami, zasadzkami i taktyka lupiezstwa
Poziom wyzwania 1/4, neutralny zly, podporzadkowany lordom hobgoblinow w D&D

Opowieści

Pelni role kanonicznej druzyny slabego moba lupiezczego w kampaniach RPG fabularnego oraz typowej postaci w narracjach o sprycie pokrzywdzonych, zagrozeniu masy i perspektywie pogardzanej rasy. Nowoczesne adaptacje roznicuja goblina wedlug zawodu — bankierzy i metalkowcy goblinow Gringotta w 'Harry Potterze', kupcy i inzynierowie goblinow Kezan w 'World of Warcraft', sprzymierzeni z orkami Greenskinowie w Warhammerze.

Słabość

Niska indywidualna sila walki i tchorzliwa zylka: gdy wodz (hobgoblin lub szef goblinow) pada, banda sie rozpada. Chciwosc i wewnetrzne klotnie sa czestymi samopokonaniami, a niektore pochodne gry przyjmuja Tolkienowska cecha 'orka wrazliwego na slonce' takze dla goblina.

Znaczenie kulturowe

Postac jest fuzja wiktorianskiej literatury dla dzieci (MacDonald) i tolkienowskiego modernizmu, skanalizowana przez D&D, by stac sie standardowa 'mala rasa lupiezcza' anglojezycznej fantasy po 1980 roku; w pismiennictwie XXI wieku — 'Babel' (2022) R.F. Kuang, dziela N.K. Jemisin — coraz czesciej odczytywana jest jako kolonialna alegoria pogardzanej rasy.

W popkulturze

'Goblin Market' Christiny Rossetti (1862), 'Ksiezniczka i goblin' George'a MacDonalda (1872), 'Hobbit' J.R.R. Tolkiena (1937), oryginalny zestaw D&D TSR (1974), Monster Manual AD&D (1977), Monster Manual piatej edycji (2014), 'Harry Potter i Kamien Filozoficzny' J.K. Rowling (1997), 'World of Warcraft' Blizzarda (od 2004), Warhammer Fantasy Games Workshop (od 1983) oraz 'Babel' R.F. Kuang (2022).