Troll

Pochodzenie

Bezposrednim zrodlem tekstowym jest 'Edda' prozaiczna Snorriego Sturlusona, Gylfaginning rozdzial czterdziesty osmy (okolo 1220), oraz 'Þrymskviða' z Eddy poetyckiej zachowanej w Codex Regius (GKS 2365 4to, okolo 1270, Instytut Árni Magnússona, Reykjavik), w ktorej trolle pojawiaja sie jako wielkie jǫtnar o postaci ludzkiej lub zli magowie. Etymologia to pragermanskie *trullaz ('istota magiczna, potwor'), a ikonografia trolla pod mostem, znana wspolczesnym czytelnikom anglojezycznym, zostala przeniesiona w XIX wieku przez norweskich folklorystow Petera Christena Asbjørnsena (1812-1885) i Jørgena Moe (1813-1882) w 'Norske folkeeventyr' (Christiania, 1841-1844), zwlaszcza w 'De tre bukkene Bruse' ('Trzy kozly Krzykacze'). Decydujaca cecha regeneracji w stylu D&D zostala jednak wynaleziona przez Poula Andersona (1926-2001) w 'Three Hearts and Three Lions' (Doubleday, 1962), rozdzial osmy, gdzie Anderson zastosowal motyw odrastania odcietych czesci Hydry lernejskiej do nordyckiego trolla. Gygax zapozyczyl trolla Andersona do oryginalnego zestawu D&D z 1974 roku i ustandardyzowal wyglad, poziom wyzwania i mechanike regeneracji w Monster Manualu AD&D z 1977 roku; przyznal sie do dlugu wobec Andersona w wywiadzie dla 'Strategic Review' z 1976 roku.

Cechy

• Od 230 do 300 centymetrow wzrostu, od 300 do 500 kilogramow
• Zielona, zielonozolta lub szara skora, dlugie sciescista konczyny, opadajacy nos
• Regeneracja — odciete czesci natychmiast odrastaja
• Piata edycja poziom wyzwania 5, 84 punkty zycia, KZ 15, trzy ataki na ture
• Mieszka pod mostami, w jaskiniach, w pustkowiach lub bagnach, w plemionach lub samotnie
• Powolny, ale dziki i wytrwaly; zjada zarowno zywych, jak i martwych

Opowieści

Pelni role potwora-straznika sredniego poziomu (poziom wyzwania 5) w kampaniach RPG fabularnego oraz standardowego antagonisty opowiesci przygodowych, w ktorych gracze musza odkryc slabosc regeneracji na ogien i kwas. Ta sama ikonografia jest zapozyczana dla trzech trolli Williama, Berta i Toma w 'Hobbicie' Tolkiena (zamienionych w kamien przez slonce), trolli jaskiniowych i Olog-hai z 'Wladcy Pierscieni', plemion trolli Darkspear i Amani z 'World of Warcraft' Blizzarda, kart plemiennych trolli z 'Magic: The Gathering' (od 1993), a nawet przyjaznych skalnych trolli z 'Krainy lodu' Disneya (2013).

Słabość

Cecha Regeneracji nie dziala przeciwko obrazeniom od ognia i kwasu; rany odniesione od tych dwoch rodzajow obrazen nie goja sie, a Regeneracja jest tlumiona przez jedna ture po takich obrazeniach (Monster Manual piatej edycji). W konsekwencji troll musi byc spalony lub stopiony kwasem, aby zostal zabity calkowicie, a druzyna poszukiwaczy przygod zwykle potrzebuje czarodzieja z 'Plonacymi Rekami' lub 'Kwasna Bryzga'. Powolny umysl trolla sprawia, ze latwo go oszukac, a trzy trolle Tolkiena w 'Hobbicie' rozdzial drugi — skamienialé przez swiatlo slonca o swicie — przekazaly motyw skamienienia do D&D Stone Trolla, skodyfikowanego jako slabosc Skamienienia w 'Volo's Guide to Monsters' (2016).

Znaczenie kulturowe

Postac wywodzi sie z nordyckiej tradycji jǫtnar przez XIX-wieczna kolekcje folkloru norweskiego Asbjørnsena i Moe, zostala ponownie wynaleziona jako regenerujacy potwor przez powiesc Poula Andersona z 1962 roku, zostala ustandardyzowana przez D&D Gary'ego Gygaxa w 1974 roku i od tego czasu jest kanonicznym 'regenerujacym dzikim olbrzymem' anglojezycznej fantasy. XXI wiek odzyskal trolla jako uprzejmego ducha gor w filmach rodzinnych takich jak 'Kraina lodu' Disneya (2013) i 'Naprzod' (Onward) Pixara (2020).

W popkulturze

'Edda' prozaiczna Snorriego Sturlusona, Gylfaginning rozdzial czterdziesty osmy (okolo 1220), 'Þrymskviða' w Eddzie poetyckiej (Codex Regius, okolo 1270), 'Norske folkeeventyr' Asbjørnsena i Moe (1841-1844), 'Three Hearts and Three Lions' Poula Andersona (Doubleday, 1962), trolle William, Bert i Tom w 'Hobbicie' Tolkiena (1937), trolle jaskiniowe i Olog-hai z 'Wladcy Pierscieni' (1954-55), oryginalny zestaw TSR D&D (1974), Monster Manual AD&D (1977), Monster Manual piatej edycji (2014), karty plemienne trolli z 'Magic: The Gathering' (od 1993), trolle Darkspear i Amani z 'World of Warcraft' Blizzarda (od 2004), 'Kraina lodu' Disneya (2013) i 'Naprzod' Pixara (2020).