1 / 1

Long

Cesarski smok mitologii chińskiej

Smok wschodni Woda Chińska Era mityczna Święty

Nazwy w innych językach

황룡한국어
Long · 중국 신화의 황제 용
LongEnglish
The Imperial Dragon of Chinese Myth
中国龍日本語
Long · 中国神話の皇帝の龍
中國龍繁體中文
Long · 中國神話的帝王之龍
LóngDeutsch
Kaiserdrache der chinesischen Mythologie
LóngFrançais
Dragon impérial de la mythologie chinoise
LóngEspañol
Dragón imperial de la mitología china
LóngPortuguês
Dragão imperial da mitologia chinesa
ЛунРусский
Long · Императорский дракон китайской мифологии

Chinski long to archetyp smoka wschodnioazjatyckiego, zrodlo, z ktorego pochodza koreanski cheongnyong, japonski ryu i wietnamski long. Jego obraz biegnie nieprzerwanie od neolitu — jadeitowy smok w ksztalcie litery C kultury Hongshan (ok. 3500-3000 p.n.e., wykopany w 1971 w Ongniud w Mongolii Wewnetrznej, dzis dobro kultury pierwszej klasy w Narodowym Muzeum Chin w Pekinie) i smok z muszli mozaikowych z Xishuipo w Puyang (kultura Yangshao, ok. 5300 p.n.e., wykopany w 1987) — az do 'Shuowen Jiezi' Xu Shena (100 n.e.), ktore definiuje smoka jako 'wodza zwierzat luskowatych', do 'Qianfu Lun' Wang Fu z konca dynastii Han, ktore po raz pierwszy kodyfikuje dziewiec podobienstw (rog jelenia, glowa wielblada, oczy zajaca, szyja weza, brzuch malza, luski karpia, szpony orla, podeszwy tygrysa), i do 'Bencao Gangmu' Li Shizhena (1578). Piecio-palczasta lapa, cesarski monogram, zostala ustalona ediktem rytualnym cesarza Hongwu w 1393 roku i zachowana do konca Qing; ksiazeta ograniczeni byli do czterech palcow, plebeje do trzech. Long uporzadkowany jest w systemie pieciu kolorow kierunkow — Lazurowy (Wschod), Bialy (Zachod), Cynobrowy (Poludnie), Czarny (Polnoc), Zolty (Centrum) — i uchodzi za przynoszacego deszcz, wladce rzek i wcielenie sprawiedliwosci kosmicznej; to jedyne mityczne stworzenie w cyklu dwunastu zwierzat, a dziecko urodzone w roku Smoka dzieli cesarskie auspicjum.

Pochodzenie

Archeologicznym prototypem jest jadeitowy smok C kultury Hongshan (ok. 3500-3000 p.n.e., Ongniud, Mongolia Wewnetrzna, 1971), dzis dobro pierwszej klasy w Narodowym Muzeum Chin, oraz wspolczesny mu smok z muszli z Xishuipo w Puyang (ok. 5300 p.n.e., 1987). Korzen tekstualny biegnie przez 'Shuowen Jiezi' Xu Shena (100), 'Qianfu Lun' Wang Fu (koniec I w.), ktore po raz pierwszy wymienia dziewiec podobienstw, komentarz Guo Pu (276-324) do 'Klasyka gor i morz' (Shanhaijing), ktory ustala podtypy yinglong, zhulong, jiaolong i chilong, oraz songowsko-mingowskie kompendia 'Taiping Yulan' (983) i 'Bencao Gangmu' Li Shizhena (1578). Cesarska zasada pieciu palcow pochodzi z rytualnego ediktu cesarza Hongwu z 1393 roku.

Cechy

Dziewiec podobienstw: rog jelenia, glowa wielblada, oczy zajaca, szyja weza, brzuch malza, luski karpia, szpony orla, podeszwy tygrysa i sam korpus smoka
Piec palcow dla cesarza, cztery dla ksiazat, trzy dla plebejow — ustalone ediktem Hongwu z 1393
System pieciu kolorow kierunkow: Lazurowy (Wschod), Bialy (Zachod), Cynobrowy (Poludnie), Czarny (Polnoc), Zolty (Centrum)
Perla spelnienia zyczen w paszczy — symbol madrosci, wladzy i ksiezyca
Sprowadza chmury i burze w locie, osrodek cesarskiego rytualu deszczu i ludowego kultu w swiatyniach Smoczego Krola
Jedyne mityczne stworzenie w cyklu dwunastu zwierzat; rok Smoka to rok cesarski

Opowieści

Pelni role absolutnego emblematu wladzy cesarskiej na szacie smoczej (longpao), na tronie Zakazanego Miasta i na pieczęci cesarskiej, oraz ogniska obrazowego ludowego rytualu deszczu, swiatyn Smoczego Krola i tanca smoka. Jego ikonografia jest wzorem, z ktorego wywodza sie koreanski cheongnyong, japonski ryu i wietnamski long.

Słabość

W ramach mitycznych smok zestawiony jest z feniksem, qilinem i Czarnym Zolwiem; gdy ich rownowaga jest naruszona, lad kosmiczny zostaje zaklocony. Doktryna Mandatu Nieba wiaze sakralna wladze longa bezposrednio z cnota cesarska — skorumpowane panowanie oslabia smoka.

Znaczenie kulturowe

Long to czterokrotny symbol wladzy cesarskiej, ladu kosmicznego, plodnosci i sprawiedliwosci; najbardziej rozbudowany kanon wizualny to mingowsko-qingowska szata smocza i plaskorzezby smocze Zakazanego Miasta (Muzeum Palacowe w Pekinie). Wsrod waznych dziel: songowskie 'Studia wodne' Ma Yuana i qingowskie obrazy dworskie Giuseppe Castiglione (Lang Shining).

W popkulturze

Jadeitowy smok C kultury Hongshan (ok. 3500-3000 p.n.e.), 'Shuowen Jiezi' Xu Shena (100), 'Qianfu Lun' Wang Fu (koniec I w.), komentarz Guo Pu do Shanhaijing (IV w.), 'Taiping Yulan' Song (983), 'Bencao Gangmu' Li Shizhena (1578), plaskorzezby smocze Zakazanego Miasta (1406-1420), boski Shenlong w 'Dragon Ball' (Akira Toriyama, od 1984), Mushu w 'Mulan' Disneya (1998) i 'Oriental Adventures' D&D (1985).

Ciekawostki

Mowi sie, ze w Zakazanym Miescie znajduje sie dokladnie 9999 smoczych rzezb (dziewiec jako najwyzsza liczba yang), a cesarski longpao ukazuje dziewiec kanonicznych poz smoka — frontalna, krocząca, wznoszaca itd. — na piersi, plecach i rekawach. Zasada pieciu palcow zostala skodyfikowana przez Hongwu w 1393 roku i przetrwala do konca dynastii Qing.