Zweihänder
Ogromny miecz oburęczny Landsknechtów
Zweihander to wielki dwureczny miecz, ktorym wsrod niemieckich najemnikow Landsknechtow z 16 wieku wladala jedynie elita Doppelsoldnerow, zolnierzy podwojnego zoldu. O dlugosci calkowitej okolo 150 do 180 cm i wadze 2 do 3,5 kg jest ponad dwukrotnie wiekszy od zwyklego miecza jednorecznego. Jego najbardziej charakterystyczna cecha sa Parierhaken, haki ochronne: para wystepow sterczacych z glowni, ktore zatrzymuja bron wroga lub zaczepiaja ja na bok. Czesc glowni powyzej tych hakow, rikasso, pozostaje nieostrzona, tak ze mozna ja owinac skora lub chwycic gola dloznia, co pozwala na poltechnike miecza, krotkie trzymanie miecza, by wladac nim jak wlocznia w zwarciu. Choc dlugi i ciezki, jednym zamachem mogl odbic kilka drzewc pik naraz.
Pochodzenie
Zweihander powstal na poczatku 16 wieku w Niemczech dla najemnikow Landsknechtow. Tradycyjnie tlumaczy sie go jako bron przeznaczona do zwalczania szwajcarskich i niemieckich czworobokow pikinierow, ktore wowczas panowaly na polu bitwy, jako srodek wdarcia sie w gesty las opuszczonych pik. Jego uzycie uwydatnilo sie w wielkich bitwach pikinierow wojen wloskich, jak pod Marignano w 1515 roku. Z czasem jednak, obok bojowego Zweihandera, wykuwano takze ogromne dwureczne miecze paradne (Bidenhander) o dlugosci ponad 2 m; zbyt wielkie i ciezkie do prawdziwej walki, sluzyly bardziej prestizowi i ceremonii niz polu bitwy.
Cechy
- Dlugosc calkowita okolo 150 do 180 cm, waga 2 do 3,5 kg
- Parierhaken, haki ochronne, para wystepow w polowie glowni
- Nieostrzone rikasso, ktore mozna chwycic do walki w zwarciu
- Bron elitarna zastrzezona dla Doppelsoldnerow, zolnierzy podwojnego zoldu
- Opracowany do wdzierania sie w czworoboki pikinierow
- Istnieje tez odmiana o falistej glowni, Flammenschwert czyli flamberg
Opowieści
Zadanie Zweihandera bylo niebezpieczne i proste. Doppelsoldner wysuwal sie przed wlasna piechote i szarzowal wprost na wrogi czworobok pikinierow, machajac wielka glownia, by odbic lub zmiesc gesto opuszczone drzewca pik i otworzyc wyrwe, w ktora mogli wedrzec sie towarzysze. Chwytajac rikasso, by trzymac miecz krotko, mogl kluc i pchac jak pikinier nawet w ciasnym zwarciu, a Parierhaken zaczepialy lub zatrzymywaly bron wroga. W istocie byla to bron wymachiwana obiema rekami i cala sila ciala, dlatego najlepiej pasowala do roli piechoty uderzeniowej, ktora w otwartym polu rozbijala pierwszy szereg wrogiego szyku.
Słabość
Ciezki i ogromny, potrzebuje czasu na jeden zamach, a chybiony cios latwo zostawia luke na kontre, zanim wladajacy zdola sie pozbierac. W ciasnej przestrzeni lub gestym zwarciu sama dlugosc staje sie ciezarem i miecza nie da sie nalezycie wymachiwac, a gdy wrog ze sztyletem lub krotkim mieczem wciska sie w jego zasieg, wladajacy jest na slabszej pozycji. Przede wszystkim szarza Doppelsoldnera oznaczala samotny skok w samo serce wrogiej linii, przez co straty byly wysokie, a gdy w drugiej polowie 16 wieku zmienily sie bron palna i taktyka, bojowa wartosc wielkiego dwurecznego miecza szybko zanikla.
Znaczenie kulturowe
Zweihander to symbol renesansowej niemieckiej kultury najemniczej, a zwlaszcza zawadiackiego wizerunku Landsknechta. Doppelsoldner otrzymywal, jak mowi jego nazwa, podwojny zold za podjecie najniebezpieczniejszego zadania i wraz z Landsknechtem w jego barwnym, cietym stroju stal sie godlem epoki. W pozniejszych czasach opuscil pole bitwy i przetrwal jako paradny Bidenhander miast i dworow, uzywany w pochodach i jako bron strazy. W Niderlandach i Fryzji legendarny olbrzymi bohater Grutte Pier (Pier Gerlofs Donia) mial wladac ogromnym dwurecznym mieczem, a prawdziwy, wiazany z nim miecz o dlugosci ponad 2 m zachowal sie w muzeum.
W popkulturze
Zweihander czesto pojawia sie w fantastyce i grach jako synonim gigantycznego dwurecznego miecza. Wielkie miecze gier fabularnych akcji, takich jak Dark Souls i Elden Ring, oraz obraz ogromnej glowni, ktora wladal Guts w Berserku, szeroko rozpowszechnily wrazenie tej rodziny. Flamberg o falistej glowni (Flammenschwert) jest podobnie rysowany w wielu grach i komiksach jako efektowna, niemal plomienista odmiana. W fikcji jednak czesto wyolbrzymia sie go do nierealistycznie ciezkiego i grubego wielkiego miecza, tak ze jego historyczna waga okolo 2 do 3,5 kg i pierwotne przeznaczenie do rozbijania czworobokow pikinierow rzadko sa odwzorowane dokladnie.
Ciekawostki
- Elitarny piechur, ktory nosil Zweihandera, Doppelsoldner, otrzymywal podwojny zold zwyklego zolnierza za niebezpieczne zadanie szarzowania w samo serce wroga, i stad pochodzi sama jego nazwa.
- Fries Museum w Leeuwarden w Niderlandach przechowuje ogromny dwureczny miecz o dlugosci okolo 2,15 m i wadze okolo 6,6 kg, przypisywany legendarnemu fryzyjskiemu olbrzymiemu bohaterowi Grutte Pier (Pier Gerlofs Donia).
- Flammenschwert (flamberg), odmiana o glowni falujacej niczym plomien, miala grozny wyglad i przy zetknieciu wywolywala drzenie w glowni przeciwnika; szczegolnie ceniono ja w paradnych i strazniczych mieczach dwurecznych.