Włócznia
Najstarsza broń ludzkości
Wlocznia to najstarsza i najbardziej uniwersalna bron w dziejach ludzkosci. Prosta rzecz z drewnianego drzewca o dlugosci okolo 150 do 250 cm z metalowym grotem, a w epoce kamienia z grotem z kamienia lub kosci, byla tak latwa i tania w wykonaniu, ze byla pierwsza bronia, ktora ujela kazda cywilizacja. Prosty ruch pchniecia wystarczal, by byc skutecznym, tak ze szkolenie bylo krotkie, a uzyta w gestym szyku pozwalala sile grupy nadrobic brak indywidualnej wprawy. Przede wszystkim istota wloczni tkwi w dystansie: dlugie drzewce siega pierwsze, zanim wrog zdola sie zblizyc, i panuje zasiegiem nad przeciwnikiem uzbrojonym w miecz lub sztylet. Od greckiej falangi przez wikinski mur tarcz po sredniowieczna milicje byla glowna bronia niemal kazdej armii w dziejach.
Pochodzenie
Wlocznia nalezy do najwczesniejszych broni, jakie ludzkosc kiedykolwiek stworzyla, uzywana do lowow i wojny od paleolitu. Drewniane wlocznie sprzed okolo 300 000 lat, wykopane w Schoningen w Niemczech, naleza do najstarszych zachowanych broni drewnianych, a grot wloczni znaleziony w Clacton w Anglii uchodzi za jeszcze starszy, okolo 400 000 lat. Czlowiek wladal zatem wlocznia od czasu wczesniejszego niz luk, miecz czy jakikolwiek metal. Wlocznia nie byla wynalazkiem jednej kultury, lecz powstala niezaleznie na kazdym kontynencie i w kazdej cywilizacji, a bedac najstarsza bronia, byla tez najtrwalsza, przedluzona w postaci bagnetu az do epoki prochu.
Cechy
- Calkowita dlugosc okolo 150 do 250 cm w formie piechoty
- Najtansza i najlatwiejsza do masowej produkcji bron
- Skuteczna w walce nawet przy krotkim szkoleniu
- Zbiorowa sila maksymalizowana w gestym szyku
- Glownie do pchniecia, niektore takze do rzutu
- Najstarszy typ broni w dziejach ludzkosci
Opowieści
Prawdziwa wartosc wloczni plynela z dystansu i szyku. Piechota stala w szeregach za tarczami i wysuwala wlocznie razem, by wzniesc sciane grotow, klujac pierwsza, zanim wrog zdolal sie zblizyc, by zablokowac samo podejscie. Grecka falanga, germanski i wikinski mur tarcz oraz szyk wloczni sredniowiecznej milicji dzialaly wszystkie na tej zasadzie. Wlocznia jednego czlowieka byla najsilniejsza na dystans, a wiele w szeregu stawalo sie ciaglym lasem grotow, ktory zatrzymywal nawet szarze jazdy. Byly odmiany robione do rzutu, oszczepy, lecz prawdziwy zywiol wloczni piechoty tkwil zawsze w trzymaniu jej, by klula i strzegla dystansu.
Słabość
Slabosc wloczni tkwi w chwili, gdy jej dlugosc staje sie bezuzyteczna. Gdy tylko wrog wedrze sie wewnatrz grotu i zblizy sie do ciala, dlugie drzewce staje sie ciezarem i ustepuje szybko dobytemu mieczowi lub sztyletowi. Wlocznia ponadto opiera sie na sile szyku, a nie na indywidualnej wprawie, tak ze jej moc mocno spada w rozbitym scisku zwarcia. Drewniane drzewce moze pekac w gwaltownym zderzeniu, a w walce jeden na jednego jej zakres uzycia jest waski wobec wszechstronnego miecza.
Znaczenie kulturowe
Wlocznia to najbardziej podstawowa i uniwersalna bron ludzkosci. Przez cale dzieje to, co zwykly zolnierz trzymal, nie bylo kosztownym mieczem, lecz wlocznia: gdzie miecz byl cenna bronia, symbolem bogactwa i stanu, wlocznia byla prawdziwym filarem armii, w ktory kazdego mozna bylo wyposazyc. Wlocznia powraca tez jako bron bogow i bohaterow w niepowiazanych mitologiach. Gungnir, nigdy nie chybiajaca wlocznia Odyna w micie nordyckim, Amenonuhoko, ktore zamacalo niebo i ziemie w japonskim micie stworzenia, oraz wlocznia Longinusa z legendy chrzescijanskiej pokazuja wszystkie, jak stara i uniwersalna jest wlocznia w ludzkiej wyobrazni.
W popkulturze
Wlocznia to najbardziej podstawowa bron pojawiajaca sie niemal w kazdym dziele historii i fantastyki. Pojawia sie zwykle jako standardowa bron piechoty lub poczatkowy ekwipunek w grach strategicznych i akcji, a szyk wloczni falangi i muru tarcz to scena, ktorej nigdy nie brak, gdy przedstawia sie wojne starozytna i sredniowieczna. W dzielach o micie slynne boskie wlocznie, jak Gungnir i wlocznia Longinusa, sa rysowane jako potezne godlowe bronie. W fikcji jednak czesto ustepuje glownej roli efektownemu mieczowi, tak ze prawdziwa ranga wloczni, najpowszechniejszej i najwazniejszej broni w dziejach, jest traktowana stosunkowo blado.
Ciekawostki
- Drewniane wlocznie sprzed okolo 300 000 lat, wykopane w Schoningen w Niemczech, naleza do najstarszych zachowanych broni drewnianych, a grot wloczni z Clacton w Anglii jest jeszcze starszy, okolo 400 000 lat, co pokazuje, ze wlocznia jest najstarszym typem broni, daleko przed lukiem, mieczem i jakakolwiek bronia metalowa.
- Przez wiekszosc dziejow bronia zwyklego zolnierza nie byl miecz, lecz wlocznia: tania, szybka w wykonaniu i skuteczna przy niewielkim szkoleniu, byla filarem w wikinskim murze tarcz i greckiej falandze, podczas gdy miecz byl kosztowna, symboliczna bronia pomocnicza.
- Wlocznia powraca jako bron bogow i bohaterow w niepowiazanych mitologiach: nigdy nie chybiajacy Gungnir Odyna, Amenonuhoko z japonskiego mitu stworzenia i wlocznia Longinusa z legendy chrzescijanskiej pokazuja, jak uniwersalna i stara jest ta bron w ludzkiej wyobrazni.