Mroczny Elf
Dark Elf · Elfy ciemności — intryga i czarna magia podziemi
Podziemna galaz elfow o ciemnej lub szarej skorze, bialych lub srebrnych wlosach i okrutnym matriarchalnym spoleczenstwie poswieconym pajeczej bogini lub innym bostwom ciemnosci. Intryganci, skrytobojcy i czarnoksieznicy zyja w kamiennych miastach gleboko pod swiatem. Postac wywodzi sie ze svartálfar i dökkálfar Eddy prozaicznej Snorriego Sturlusona (ok. 1220 r.), lecz wzorzec wspolczesny ustalil Drow Gary'ego Gygaxa w Monster Manualu (1977) i w module Vault of the Drow (1978), rozwinieto go zas w sadze o Drizzcie Do'Urdenie R. A. Salvatorego (TSR, 1988-), w Druchii Games Workshopa (1985) i w Dunmerach Bethesdy z Morrowind (2002).
Pochodzenie
Najstarsze bezposrednie swiadectwo to Edda prozaiczna Snorriego Sturlusona (ok. 1220 r.). W Gylfaginning rozdz. 17 Snorri pisze, ze Ljosalfar sa jasniejsi od slonca, zas Dökkálfar czarniejsi od smoly i mieszkaja pod ziemia; Skaldskaparmal umieszcza svartálfar w svartálfaheim, gdzie zyja takze bracia-kowale Brokkr i Eitri. Czy Dökkálfar i svartálfar oznaczaja jedna grupe, i czy ta grupa jest tozsama z krasnoludami, debatuje sie od Deutsche Mythologie Jacoba Grimma (1835); Rudolf Simek porzadkuje material w Dictionary of Northern Mythology (Brewer, 1993). Wspolczesny kanon ustanowil Gary Gygax: Drow pojawil sie w Advanced Dungeons & Dragons Monster Manual (TSR, 1977), a modul D3 Vault of the Drow (TSR, 1978) ustalil podziemne miasto Menzoberranzan, paziecza bogini Lolth (pierwotnie zapisana 'Lloth') i system matriarchalnych domow. Homeland R. A. Salvatorego (TSR Forgotten Realms, 1990) wprowadzil Drizzta Do'Urdena. Mroczne Elfy Druchii z Warhammera weszly do Warhammer Armies (Games Workshop, 1985) ze stolica w Naggaroth, a Dunmerowie ze swiata Elder Scrolls rozwinieto jako pelna cywilizacje w The Elder Scrolls III: Morrowind (Bethesda, 2002).
Cechy
- Skora ciemnoszara, fioletowo-czarna lub niemal czarna; wlosy biale, srebrne lub bladofioletowe; oczy czerwone lub fioletowe
- Podziemne kamienne miasta okrutnych matriarchalnych rodow: Menzoberranzan, Naggaroth, Balmora
- Mistrzostwo w skrytobojstwie, intrygach, niewolnictwie i czarnej magii
- Kult mrocznych bostw: Lolth (D&D), Khaine i Cytharai (Warhammer), Boethiah, Azura i Mephala (Elder Scrolls)
- Wrazliwosc na slonce rownowazona doskonalym widzeniem w ciemnosci oraz wlasnymi mowami: Drow Sign Language, Undercommon, Dunmeris
Opowieści
Od 1977 r. mroczne elfy stanowia kanoniczna rase antagonistyczna w opowiesciach o podziemnych intrygach i skrytobojstwach. 'Dobry mroczny elf' na wygnaniu — Drizzt Do'Urden, Minthara z Baldur's Gate 3, dunmerscy uchodzcy w Skyrim — to jeden z najpopularniejszych archetypow fantastyki. Warhammer ksztaltuje ich na piratow handlarzy niewolnikami plywajacych czarnymi arkami, Magic: The Gathering osadza ich w Ravnice jako informatorow Dimiru, a Elder Scrolls rozwija Dunmerow w pelna cywilizacje na wulkanicznej wyspie Vvardenfell, z teologia Trybunatu i wojna domowa o zniesienie niewolnictwa.
Słabość
Swiatlo dnia oslabia ich wzrok i magie zarazem (w D&D 5. edycji ujete jako Sunlight Sensitivity Drowa). Okrutna hierarchia i nieustanne intrygi miedzy rodami rozdzieraja spoleczenstwo od wewnatrz; rytualne zniszczenie rywalizujacego rodu uchodzi za religijny obowiazek. Pajecza Lolth celowo naklada slabosci na swych wyznawcow (Salvatore, The Crystal Shard, 1988), a piramida przemocy nakreca stalu fale wygnancow. Zaufanie do zewnetrznych sojusznikow jest strukturalnie trudne do zbudowania.
Znaczenie kulturowe
Wspolczesny mroczny elf to stosunkowo mloda kreacja amerykanskiego RPG z lat 1977-1990, ale jego korzenie wiodą wyraznie do svartálfar islandzkiej Eddy prozaicznej z XIII w. Od lat 2010 wizualne powiazanie ciemnej skory z wrodzonym zlem bywa krytykowane jako rasowe; Wizards of the Coast zniosly w Mordenkainen Presents: Monsters of the Multiverse (2022) wrodzone zle ukierunkowanie Drowow. Dunmerowie z Elder Scrolls, ze swa wulkaniczna ojczyzna, religia Trybunatu i wojna domowa o zniesienie niewolnictwa, stanowia wzorcowy przyklad kultury mrocznych elfow traktowanej jako wlasna cywilizacja, a nie jako wrog.
W popkulturze
Snorri Sturluson, Edda prozaiczna (ok. 1220 r.) — Gylfaginning rozdz. 17 (Dökkálfar), Skaldskaparmal (svartálfar)Jacob Grimm, Deutsche Mythologie (1835) — wczesne badania nad Dökkálfar i krasnoludamiGary Gygax, Advanced Dungeons & Dragons Monster Manual (TSR, 1977) — wprowadzenie DrowaGary Gygax, modul D3 Vault of the Drow (TSR, 1978) — Lolth, MenzoberranzanR. A. Salvatore, The Crystal Shard (TSR, 1988) i Homeland (1990) — Drizzt Do'UrdenGames Workshop, Warhammer Armies (1985) i Warhammer Armies: Dark Elves (1995) — Druchii, Malus DarkbladeBethesda, The Elder Scrolls III: Morrowind (2002) i V: Skyrim (2011) — Dunmer, TrybunalWizards of the Coast, Mordenkainen Presents: Monsters of the Multiverse (2022) — przebudowa charakteru DrowowLarian Studios, Baldur's Gate 3 (2023) — Minthara, gosciny wystep Drizzta
Ciekawostki
- Pierwotny zapis 'Lloth' pojawia sie w module D3 z 1978 r.; forma 'Lolth' przyjela sie wraz z Deities & Demigods w 1980 r.
- Salvatore w wywiadzie z 1995 r. wyjasnil, ze imiona drowich szabli Drizzta, Twinkle i Icingdeath, pochodza z rodzinnych zartow ojca urodzonego w Minnesocie.
- Dunmerowie Elder Scrolls byli pierwotnie Chimerami; ich skora staly sie szare, a oczy czerwone wskutek klatwy bogini Azury, opowiedzianej w tekscie wewnatrz gry Nerevar Moon and Star.
- Snorri w Gylfaginning rozdz. 17 mowi jedynie, ze Dökkálfar mieszkaja 'pod ziemia', nie utozsamiajac wprost ich siedziby ze svartálfaheim; zwiazek obu grup pozostaje otwartym pytaniem filologii.
