Hydra lernejska (starogreckie 'Lernaia Hydra', lacinskie 'Hydra Lernaea') to najbardziej ikoniczny wielogłowy potwor mitologii greckiej, druga z dwunastu prac nalozonych na Heraklesa przez krola Mykenu Eurysteusza. Jej narodziny zostaly utrwalone przez Hezjoda (koniec VIII w. p.n.e.) w 'Teogonii' (ok. 730 p.n.e.), wiersze 313-318: jest corka weza Echidny i burzowego olbrzyma Tyfona, siostra Cerbera, Chimery i lwa nemejskiego, wychowana przez Here jako narzedzie jej nienawisci do Heraklesa. Kanonicznie ma dziewiec glow, z ktorych srodkowa jest niesmiertelna (Pseudo-Apollodor, 'Biblioteka' II.5.2, II w. p.n.e.), a jej decydujaca moca jest regeneracja — z kazdej odciecej glowy wyrastaja dwie nowe. Herakles pokonuje ja tylko z pomoca siostrzenca i woznicy Iolaosa, ktory natychmiast wypala kazdy kikut plonaca pochodnia; ostatnia niesmiertelna glowe Herakles odcina i zakopuje pod ogromnym glazem. Trujaca krew Hydry zostaje zebrana na strzalach Heraklesa i pozniej zabija centaura Nessosa, olbrzyma Anteusa i wreszcie samego Heraklesa. Jej legowiskiem jest bagno Lerna w Argolidzie, we wschodnim Peloponezie, utozsamiane ze stanowiskiem archeologicznym pod dzisiejsza wsia Myloi, dziesiec kilometrow na poludnie od Argos, gdzie ekspedycja University of Cincinnati (1950-58, John L. Caskey) odkryla neolityczna osade z trzeciego tysiaclecia p.n.e.
Pochodzenie
Bezposrednim zrodlem tekstowym jest 'Teogonia' Hezjoda (ok. 730 p.n.e.), wiersze 313-318, ktora czyni Hydre corka Echidny i Tyfona oraz narzedziem nienawisci Hery wobec Heraklesa. Kanon drugiej pracy Heraklesa zostal ustalony wizualnie w atyckiej ceramice czarnofigurowej konca VI w. p.n.e. — kylix Hydry lernejskiej w British Museum (numer inwentarzowy B 197, ok. 530-510 p.n.e.) i kylix Luwru F 386 — oraz tekstowo w 'Bibliotece' II.5.2 Pseudo-Apollodora (II w. p.n.e.), ktora ustala dziewiec glow, srodkowa niesmiertelna i pochodnie Iolaosa. Obraz przewija sie przez 'Eneide' VI.287 Wergiliusza (29-19 p.n.e.), bizantynskie 'Chiliady' Tzetzesa (XII w.), Bestiariusz Aberdeen (XII w.) i 'Inferno' Dantego az do literatury zachodniej. Bagno Lerna zostalo przebadane przez zespol Caskeya z Cincinnati w 1950-58 i ujawnilo neolityczne miasto z trzeciego tysiaclecia p.n.e. — klasyczny przyklad zetkniecia mitu z archeologia.
Cechy
- Dziewiec glow, srodkowa niesmiertelna
- Moc regeneracji: z kazdej odcietej glowy wyrastaja dwie nowe
- Masywne wezowe cialo, z ktorego wznosza sie dlugie szyje
- Trujace szczeki, krew i oddech
- Corka Echidny i Tyfona, siostra Cerbera, Chimery i lwa nemejskiego
- Legowisko na bagnach Lerny w Argolidzie, we wschodnim Peloponezie
Opowieści
Modelowy boss narracji o greckim bohaterze, dzieki ktoremu uczy sie, ze sila brutalna nie wystarcza i ze konieczny jest towarzysz oraz taktyka (pochodnia Iolaosa). Jej imie zostalo zapozyczone dla gwiazdozbioru Hydry (najwiekszego z osiemdziesieciu osmiu gwiazdozbiorow IAU), dla okretu Marynarki Wojennej USA USS Hydra i dla fikcyjnej tajnej organizacji 'Hydra' z komiksow Marvela (wprowadzonej przez Jacka Kirby'ego i Stana Lee w 1965 roku).
Słabość
Kazdy kikut musi byc natychmiast wypalony ogniem, w przeciwnym razie wyrastaja dwie nowe glowy, a srodkowa niesmiertelna glowa musi byc odcieta i zapieczetowana pod ogromnym glazem, by zneutralizowac Hydre — slabosci skodyfikowane w 'Bibliotece' II.5.2 Pseudo-Apollodora.
Znaczenie kulturowe
Hydra to przypadek zalozycielski wielogłowego potwora w literaturze zachodniej i w indoeuropejskiej mitologii porownawczej, obok nordyckiego Jörmungandra, babilonskiej Tiamat i indoaryjskiego Wrytry, zostaje sklasyfikowana jako grecka odmiana Chaoskampfu bog burzy kontra wielogłowy waz, klasyfikacja doprecyzowana przez Georges'a Dumézila i Mircee Eliadego.
W popkulturze
'Teogonia' Hezjoda (ok. 730 p.n.e.), 'Biblioteka' Pseudo-Apollodora (II w. p.n.e.), 'Eneida' Wergiliusza (29-19 p.n.e.), kylix czarnofigurowy Hydry lernejskiej w British Museum (B 197, ok. 530-510 p.n.e.), kylix Luwru F 386, 'Inferno' Dantego (piesn 14), 'Herkules' Disneya (1997), 'Monster Manual' D&D (od 1977) i boss Hydra w 'God of War' Sony Santa Monica (2005).
