Hybryda

Chimera · Stworzenie hybrydowe — Mitologiczna bestia o cechach wielu zwierząt

Zlozony potwor mitologii greckiej: lew z glowa, kozla z tulowiem (z grzbietu wyrasta dodatkowa kozla glowa) i waz z ogonem, a paszcza wieczsnie zionie ogniem. Wymieniona po raz pierwszy w 'Iliadzie' Homera VI, 179-183 (ok. VIII w. p.n.e.); w 'Teogonii' Hezjoda, 319-325 (ok. 700 r. p.n.e.), corka Tyfona i Echidny, siostra Cerbera i Hydry. Pustoszyla Likie, az heros Bellerofont, dosiadajac skrzydlatego konia Pegaza, wbil w jej paszcze wlocznie obciazona olowiem; jej wlasny ogien stopil olow, ktory spalil jej wnetrznosci (Apollodor, Biblioteka 2.3.1). Od czasow renesansu 'chimera' stala sie powszechnym slowem dla kazdego hybrydowego badz iluzorycznego stworzenia, a w biologii chimerizm (Hans Spemann, lata 1920) oznacza organizm o dwoch roznych genotypach.

Gryf · Legendarny lew-orzeł — Mityczne stworzenie z cechami orła i lwa

Gryf (Griffin, Gryphon, greckie gryps, lacinskie gryphus) to zlozona swieta bestia o glowie, skrzydlach i przednich konczynach orla oraz tulowiu, tylnych konczynach i ogonie lwa, wcielajaca krola nieba zlaczonego z krolem ziemi. Najwczesniejsze przedstawienia pojawiaja sie okolo 3000 r. p.n.e. w starozytnej Mezopotamii (elamicka Suza) i w Egipcie z okresu Nakada III; sala tronowa Knossos na minojskiej Krecie (okolo 1500 r. p.n.e.) ukazuje gryfy jako strazy krolewskie. Grecka tradycja umieszczala je na dalekiej polnocy Scytii, gdzie wiodly wieczna wojne z jednookimi arimaspami o zloto. W sredniowiecznej Europie gryf stal sie najpopularniejszym godlem heraldycznym, symbolem boskiego krolestwa, sprawiedliwosci oraz, w alegorii chrzescijanskiej, dwoch natur Chrystusa. Czysciec Dantego pokazuje gryfa ciagnacego rydwan Kosciola.

Naga · Ludzie-węże — Mityczne półludzkie, półwężowe istoty

Naga (sanskryckie nāga, waz) to poldyboski waz indyjskiej i poludniowo-wschodnio-azjatyckiej mitologii, przedstawiany jako hybryda czlowieka i kobry: ludzki tulow u gory, ogromny wezowy korpus zwiniety u dolu, czesto zwienczony kilkoma kapturami. Nagowie strzega rzek, jezior, studni i podziemnej krainy Patala, sprowadzaja monsuny i gromadza skarby w wysadzanych klejnotami podziemnych palacach. W hinduizmie Wisznu spi na kosmicznym wezu Szeszy posrodku oceanu mleka; Sziwa nosi Wasukiego owinietego wokol szyi. W buddyzmie krol nagow Muczalinda oslonil swiezo oswieconego Bude przez siedem dni swoimi siedmioma kapturami. W dzajnizmie dwudziesty trzeci Tirthankara Parsiwanatha zawsze pojawia sie z nagowa aureola o siedmiu glowach. W Kambodzy, Tajlandii i Laosie wielogluowe balustrady nagow flankuja kazda swiatynna schodow.

Centaur · Półczłowiek, półkoń — Legendarna istota z mitologii greckiej

Rasa z mitologii greckiej z ludzkim tulowiem polaczonym z cialem konia, zamieszkujaca przede wszystkim gore Pelion w Tesalii. Wiekszosc centaurow przedstawiana jest jako dzika i lubiezna — slynna Centauromachia wybuchla, gdy pijani na weselu Pejritoosa zaatakowali panne mloda Hippodamje i kobiety Lapitow (poludniowe metopy Partenonu, 447-432 r. p.n.e.). Decydujacym wyjatkiem jest Chejron, syn Kronosa i nimfy Filiry, mistrz medycyny, muzyki, filozofii i astronomii, oraz nauczyciel Heraklesa, Achillesa, Jazona i Asklepiosa. Postrzelony przypadkowo zatruta hydra strzala Heraklesa, oddal swa niesmiertelnosc Prometeuszowi, by zakonczyc niekonczacy sie bol, a Zeus umiescil go na niebie jako konstelacje Centaura.

Peridini · Istota wyimaginowana — Nie istnieje naprawdę

Peryton to zlozona istota wyobrazona wprowadzona jako kanoniczny wpis przez Jorge Luisa Borgesa i Margarite Guerrero w ich Manual de zoologia fantastica (1957). Ma cialo i glowe jelenia oraz ciemne pierzaste skrzydla ogromnego ptaka, lecz jego najbardziej osobliwa cecha jest to, ze cien rzucany w sloncu nie jest jego wlasnym: jest cieniem czlowieka. Borges przedstawia wpis cytujac fikcyjny rekopis arabskiego lekarza z XVI w. z Fezu i fikcyjny fragment Sybilli erytrejskiej przechowywany w Rawennie, z ktorych wynika, ze Peryton byl niegdys czlowiekiem i dopiero po zabiciu smiertelnika zyskuje prawo do rzucania wlasnego cienia. Rozszerzone wydanie z 1967 r., El libro de los seres imaginarios, przetlumaczone na angielski w 1969 r. przez Normana Thomasa di Giovanniego, utrwalilo Perytona w literaturze fantastycznej; w 1983 r. Gary Gygax skanonizowal go jako potwora Dungeons and Dragons w Monster Manual II.