Arkana

Peridini · Istota wyimaginowana — Nie istnieje naprawdę

Peryton to zlozona istota wyobrazona wprowadzona jako kanoniczny wpis przez Jorge Luisa Borgesa i Margarite Guerrero w ich Manual de zoologia fantastica (1957). Ma cialo i glowe jelenia oraz ciemne pierzaste skrzydla ogromnego ptaka, lecz jego najbardziej osobliwa cecha jest to, ze cien rzucany w sloncu nie jest jego wlasnym: jest cieniem czlowieka. Borges przedstawia wpis cytujac fikcyjny rekopis arabskiego lekarza z XVI w. z Fezu i fikcyjny fragment Sybilli erytrejskiej przechowywany w Rawennie, z ktorych wynika, ze Peryton byl niegdys czlowiekiem i dopiero po zabiciu smiertelnika zyskuje prawo do rzucania wlasnego cienia. Rozszerzone wydanie z 1967 r., El libro de los seres imaginarios, przetlumaczone na angielski w 1969 r. przez Normana Thomasa di Giovanniego, utrwalilo Perytona w literaturze fantastycznej; w 1983 r. Gary Gygax skanonizowal go jako potwora Dungeons and Dragons w Monster Manual II.

Legendarna istota — Brak historycznych źródeł

Mantykora (perskie martyaxwar 'pozeracz ludzi') to zlozona bestia staroyzytnej tradycji perskiej, z cialem lwa, twarza czlowieka i ogonem skorpiona. Najwczesniejsza wzmianka grecka znajduje sie w Indika Ktezjasza z Knidos (IV w. p.n.e.), greckiego lekarza na dworze perskim, ktory opisuje ja jako indyjskiego pozeracza ludzi o niebieskich oczach, trzech rzedach zebow jak rekina i ogonie, ktory wystrzeliwuje jadowite kolce jak strzaly. Relacja Ktezjasza pochodzi z poslyszenia zebranych na dworze perskim; pozniejsi badacze czytaja ja jako greckie zinterpretowanie indyjskiego tygrysa naklozone na perso-indyjskie elementy mityczne. Historia naturalna Pliniusza i De natura animalium Eliana rozszerzyly opis, a Etymologie Izydora z Sewilli ustalily lacinskie manticora. Od Bestiariusza z Aberdeen i rekopisu Bodley 764 z XII w. wzwyz mantykora stala sie standardowym obrazem sredniowiecznych bestiariuszy, a nastepnie heraldycznym emblematem okrucienstwa i kanibalizmu. Podrecznik potworow Gary'ego Gygaxa z 1977 r. dodal skrzydla nietoperza i ustandaryzowal wspolczesna fantastyczna mantykore.