Ariel

Pochodzenie

Ikonograficzne pochodzenie to (1) hebrajskie Ariel — alternatywna nazwa Jerozolimy w Izajasza 29,1-2 Starego Testamentu jako 'lew Boga' lub 'poslaniec Boga' — i (2) kanon aniol-element-powietrze europejskiego mistycyzmu kabalistycznego XIV-XVI wieku. W Ksiedze 3, Rozdziale 24 lacinskiego traktatu De Occulta Philosophia Libri Tres niemieckiego mistyka Heinricha Corneliusa Agrippy (1486-1535) z 1533 r. Ariel jest decydujaco zapisany jako aniol elementu powietrza (Powietrze, bogowie wiatrow czterech kierunkow) wsrod siedemdziesiat dwoch aniolow Shem HaMephorash Kabaly, i ten kanon polaczyl sie z teoria czterech duchow-elementow Paracelsusa z 1566 r., aby ustanowic XVI-wieczny renesansowy europejski mistyczny kanon ducha powietrza. Decydujacy kanon literacki to ostatnia solowa sztuka Shakespeare'a, Burza, premiera 1 listopada 1611 r. w Palacu Whitehall w Londynie, Anglia — szacunkowo napisana przez Shakespeare'a w latach 1609-1611, opublikowana w Tomie 1 First Folio zredagowanej przez Heminges'a i Condell'a w 1623 r. — decydujacy kanon. Fabula brzmi: ksiaze Mediolanu Prospero, ktorego wladza zostala przejeta przez jego brata Antonia, dryfowal ze swoja mloda corka Miranda na odleglej wyspie, gdzie uczyl sie magii przez dwanascie lat. Na tej wyspie uratowal ducha powietrza Ariela, ktory byl uwieziony w sosnie przez dwanascie lat przez algierska wiedzme Sycorax, uczynil go swoim wiernym sluga, a z synem Sycorax Calibanem wykonuje magie na wyspie. Sztuka byla ponownie wystawiona 17 grudnia 1611 r. na uroczystosci slubnej Ksiezniczki Elizbiety (1596-1662), corki angielskiego krola Jakuba I (panowal 1566-1625) — jako ostatnia z poznego Romance kwartetu Shakespeare'a (Perykles, Cymbelin, Opowiesc zimowa, Burza) — i stala sie decydujacym kanonem ikonografii ducha powietrza literatury angielskiej. Sylf Ariel z Porwania kosmyka Alexandra Pope'a z 1714 r. rozszerzyl XVIII-wieczny kanon ducha powietrza literatury angielskiej.

Cechy

• Swobodne poruszanie sie w niewidzialnej postaci
• Rozkazuje burzom, blyskawicom i iluzjom
• Wprawny w spiewie, muzyce i poezji
• Moze pojawic sie w ludzkiej postaci
• Wieczna tesknota za wolnoscia
• Zwiazany kontraktem sluzby czarnoksieznika

Opowieści

De Occulta Philosophia Ksiega 3 Agrippy z 1533 r. z Arielem jako aniolem elementu powietrza jest pochodzeniem kanonu mistycznego kabalistycznego, a premiera Burzy Shakespeare'a 1 listopada 1611 r. jest decydujacym kanonem Ariela literatury angielskiej. Publikacja Pierwszego Folio Tomu 1 Shakespeare'a w 1623 r. jest decydujacym wydarzeniem kanonizacji, a Ksiega 6 Raju utraconego Johna Miltona (1608-1674) z 1667 r. — wspominajac Ariela wsrod aniolow Szatana — rozszerzyla kanon literatury angielskiej, a wiersz satyryczny Porwanie kosmyka z 1714 r. Alexandra Pope'a (1688-1744) — w ktorym Ariel pojawia sie jako Sylf — ustanowil XVIII-wieczny neoklasycystyczny kanon ducha powietrza literatury angielskiej. U brytyjskich romantycznych poetow XIX wieku — w Liscie do Marii Gisborne z 1820 r. Percy'ego Bysshe'a Shelleya (1792-1822) — Shelley porownal siebie do 'Ariela', a zona Shelleya Mary Shelley (autorka Frankensteina) nazwala Shelleya 'Arielem', czyniac go kanonicznym symbolem poezji romantycznej. Obraz z 1851 r. Prospero i Ariel brytyjskiego prerafaelity Henry'ego Singletona (1766-1839) i Prospero i Ariel z 1857 r. Josepha Severna (1793-1879) ustanowily XIX-wieczny wiktorianski wizualny kanon Ariela. Posmiertna kolekcja poezji z 1965 r. Ariel amerykanskiej poetki Sylvii Plath (1932-1963) stala sie decydujacym kanonem XX-wiecznej amerykanskiej poezji feministycznej, a Air Elemental i Sylf z Monster Manual D&D z 1977 r. Gygaxa z TSR w USA — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — sa decydujacym kanonem ducha powietrza nowoczesnego fantasy RPG.

Słabość

Slabosci Ariela to: (1) wiazacy kontrakt czarnoksieznika — decydujaca kanoniczna slabosc w Burzy Shakespeare'a z 1611 r., ze Ariel jest zwiazany przez magie Prospera i uzyskuje wolnosc dopiero po dwunastu latach sluzby, decydujacy motyw wiazania ducha powietrza literatury angielskiej; (2) pieczetowanie wiedzmy — kanoniczna slabosc w Akcie 1, Scenie 2 Burzy Shakespeare'a, ze Ariel byl uwieziony w sosnie przez dwanascie lat przez algierska wiedzme Sycorax — kanon pieczetowania wiedzmy; (3) kara za odmowe rozkazu czarnoksieznika — kanon w Akcie 1, Scenie 2 Burzy Shakespeare'a, ze Prospero grozi Arielowi — ze jesli odmowi rozkazu, zostanie ponownie uwieziony w sosnie przez dwanascie lat; (4) wiazanie z czterema bogami wiatrow — kanon mistyczny kabalistyczny w De Occulta Philosophia Agrippy z 1533 r., ze Ariel jest zwiazany z jednym z czterech bogow wiatrow czterech kierunkow — Wiatr Wschodu (Eurus), Wiatr Zachodu (Zephyrus), Wiatr Poludniowy (Notos), Wiatr Polnocny (Boreas); (5) wiazanie czterech elementow paracelsuszansk — kanon w teorii czterech duchow-elementow Paracelsusa z 1566 r., ze duch powietrza jest srodowiskowo zwiazany ze swoim wlasnym elementem powietrza i nie moze odejsc; (6) wolnosc na koncu sluzby — decydujacy motyw wolnosci ducha powietrza literatury angielskiej w finale Aktu 5, Sceny 1 Burzy Shakespeare'a, w ktorym Prospero rzuca swoja ksiege magii do morza, rezygnuje ze swojej magii i uwalnia Ariela; (7) rozpuszczenie po koncu sluzby — w niektorych interpretacjach kanon, ze Ariel, po koncu sluzby, wraca do swojego wlasnego elementu powietrza i znika; (8) swiety rytual pieczetowania — kanon mistyczny kabalistyczny, ze Pieczec Salomona pieczetuje duchy anielskie takie jak Ariel. Linia 'To the elements / Be free, and fare thou well' w Akcie 5, Scenie 1 Burzy Shakespeare'a z 1611 r., w ktorej Ariel uzyskuje wolnosc od Prospera — to decydujaca kanoniczna scena uwolnienia ducha powietrza literatury angielskiej.

Znaczenie kulturowe

Ariel nie jest po prostu ikona ducha powietrza, lecz kanoniczna ikonograficzna postacia zachodniego kanonu ducha powietrza, przekraczajaca hebrajski Stary Testament Izajasza, europejski mistycyzm kabalistyczny XIV-XVI wieku, De Occulta Philosophia Agrippy z 1533 r., teorie czterech duchow-elementow Paracelsusa z 1566 r., Burze Shakespeare'a z 1611 r., poezje neoklasycystyczna Alexandra Pope'a XVIII wieku, brytyjskiego romantyka Shelleya XIX wieku, poezje feministyczna Sylvii Plath XX wieku i fantasy RPG D&D XX wieku. Burza Shakespeare'a z 1611 r. — ostatnia solowa sztuka Shakespeare'a i decydujace dzielo poznego Romance kwartetu Shakespeare'a — jest decydujacym kanonem XVII-wiecznej literatury angielskiej, i zostala opublikowana w Tomie 1 Pierwszego Folio Shakespeare'a z 1623 r. — siedem lat po smierci Shakespeare'a — stajac sie decydujacym wydarzeniem kanonu literatury angielskiej. Frankenstein z 1818 r. brytyjskiej autorki Mary Shelley (1797-1851) — napisany w 1816 r. w Villi Diodati w Szwajcarii — zostal napisany przez kobiete, ktorej maz Percy Bysshe Shelley (1792-1822) porownywal siebie do 'Ariela', a utoniecie Shelleya u wybrzeza Toskanii Wloch 8 lipca 1822 r. — jego jacht nazywal sie 'Don Juan' (pierwotnie 'Ariel') — to decydujaca tragedia XIX-wiecznego brytyjskiego romantyzmu. Prospero i Ariel z 1851 r. brytyjskiego prerafaelity Henry'ego Singletona i wspolczesny William Hogarth — wiktorianski wizualny kanon Ariela — sa decydujacym kanonem XIX-wiecznej brytyjskiej sztuki, a posmiertna kolekcja poezji z 1965 r. Ariel (zredagowana przez Teda Hughesa) amerykanskiej poetki Sylvii Plath (1932-1963) stala sie decydujacym kanonem XX-wiecznej amerykanskiej poezji feministycznej. Postac Ariela z animacji Disneya Mala Syrenka wydanej 17 listopada 1989 r. w USA — rozna od kanonu Burzy Shakespeare'a — ustanowila XXI-wieczny globalny kanon ksiezniczek Disneya, a Air Elemental i Sylf z Monster Manual D&D z 1977 r. Gygaxa — konsekwentny az do 5e (5. edycji) z 2014 r. — sa decydujacym kanonem ducha powietrza nowoczesnego fantasy RPG.

W popkulturze

Stary Testament Izajasza 29,1-2 — etymologiczne pochodzenie hebrajskiego ArielaAgrippa, De Occulta Philosophia, Ksiega 3, Rozdzial 24 (1533) — kanon kabalistyczny aniola powietrzaShakespeare, Burza (1611) — decydujacy kanon Ariela literatury angielskiejFirst Folio Shakespeare'a (1623) — decydujaca publikacja kanonizacjiMilton, Raj utracony (1667) — rozszerzenie kanonu literatury angielskiejPope, Porwanie kosmyka (1714) — XVIII-wieczny neoklasycystyczny kanon SylfaShelley, List do Marii Gisborne (1820) — XIX-wieczny kanon romantycznyHenry Singleton, Prospero i Ariel (1851) — wiktorianski wizualny kanonSylvia Plath, kolekcja poezji Ariel (1965) — XX-wieczny kanon poezji feministycznejGygax, Monster Manual D&D, Air Elemental (1977) — kanon fantasy RPG