Tiefling

Pochodzenie

Teologicznym poprzednikiem tieflinga jest sredniowieczny cambion, potomek inkuba lub sukkuba i czlowieka, omawiany przez Tomasza z Akwinu w Sumie teologicznej I q. 51 a. 3 (ok. 1265-1274). Kaliban z 'Burzy' Szekspira (1611), genealogie upadlych aniolow z 'Raju utraconego' Miltona (1667) i pakty czlowieka z demonem z 'Fausta' Goethego (1808-32) stanowia tradycje literacka, do ktorej tiefling nawiazuje jako rasa graczy. J. M. Weiss wprowadzil tieflinga w 'MC8 Monstrous Compendium Outer Planes Appendix' (TSR, 1991); Wolfgang Baur i Rich Baker ustanowili go staym mieszkancem miasta Sigil w 'Planescape Campaign Setting' (TSR, 1994). Podrecznik Gracza trzeciej edycji (Wizards of the Coast, 2000) ujal go jako podrase planetouched. Podrecznik Gracza czwartej edycji (2008), opracowany przez Roba Heinsoo, Andy'ego Collinsa i Jamesa Wyatta, podniosl go do rangi rasy podstawowej i nadal mu jednolicaca historie Bael Turath — ludzkiego imperium, ktorego szlachta przed tysiacem lat zwiazala sie z dziewiecioma piekielami. Piata edycja (2014) ustanowila linie Asmodeusza jako domyslna, pozostawiajac otwarte warianty wedlug poszczegolnych wladcow, ujete w 'Mordenkainen's Tome of Foes' (2018).

Cechy

• Dwa rogi, najczesciej zakrzywione lub podniesione, dlugi gruby ogon, wyrazne klay
• Skora czerwona, niebieska lub przygaszona, jednobarwne zwierzece tezowki, glebokie ciemne wlosy
• Wrodzone czary — tiefling piatej edycji rzuca Thaumaturgy, Hellish Rebuke na trzecim poziomie i Darkness na piatym
• Odpornosc na ogien (z wariantami siegajacymi odpornosci pelnej) oraz widzenie w ciemnosci do dwunastu stop
• Codzienna spoleczna podejrzliwosc, pelne obywatelstwo jedynie w miastach planarnych, takich jak Sigil

Opowieści

Od czasu, gdy 'Planescape' uczynil go rasa graczy, tiefling stal sie kanoniczna postacia fantastyki dla opowiesci o uprzedzeniach, tozsamosci i akceptacji siebie. Tlo Bael Turath z czwartej edycji wysunelo na pierwszy plan zbiorowa wine wobec indywidualnej wolnej woli, a od piatej edycji tieflingi naleza do najczesciej granych ras nieludzkich w publikowanych statystykach Wizards of the Coast (szoste miejsce, 2020). Mollymauk Tealeaf i Jester Lavorre w kampanii Critical Role 'The Mighty Nein' (2018-2021) oraz Karlach Cliffgate w 'Baldur's Gate 3' Larian Studios (2023) sa popularnymi ikonami tego typu — bohaterami, ktorzy dowodza wlasnej tozsamosci wbrew odrzuceniu, lub antybohaterami walczacymi z klatwa wlasnego urodzenia.

Słabość

Spoleczna stygmatyzacja jest centralna slabosci. Podrecznik Gracza czwartej edycji (s. 38) stwierdza wprost, ze wiekszosc ludzi 'odruchowo siega po bron' na widok tieflinga. Niektore wspolnoty religijne wprost zabraniaja im wstepu; znani tieflingi sa systemowo wykluczani z cechow, ksiag malzenskich i spadkow. Wewnetrznie musza powstrzymywac sklonnosci ku ogniowi, mrokowi i klamstwu, co w niektorych opcjach piatej edycji ujeto jako infernalny przymus. Strach przed wlasna krwia czesto staje sie najglebsza bariera w budowaniu zaufania z potencjalnymi sojusznikami.

Znaczenie kulturowe

Tiefling to twor amerykanskiego erpegu z lat dziewiecdziesiatych, lecz jego luk tozsamosciowy zaprojektowano celowo tak, by odbijal doswiadczenia diaspor, migrantow i mniejszosci znaczonych od urodzenia. Glowny projektant czwartej edycji, Mike Mearls, napisal w felietonie 'Design & Development' z 2008 r., ze rasa powstala dla 'postaci przesladowanych z powodu urodzenia, ktore odmawiaja przyjecia go jako wlasnej winy'. Wizards of the Coast w 'Tasha's Cauldron of Everything' (2020) odlaczyli premie cech od rasy, uwalniajac tieflinga od mechanicznego stempla 'rasy charyzmy'. Karlach w 'Baldur's Gate 3', ktorej watek osobisty obraca sie wokol usuniecia piekielnej maszyny wpietej w piers, zakotwiczyl odczyt 'wolna wola wobec klatwy krwi' w kulturze masowej.

W popkulturze

J. M. Weiss, MC8 Monstrous Compendium Outer Planes Appendix (TSR, 1991) — pierwsze pojawienieWolfgang Baur i Rich Baker, Planescape Campaign Setting (TSR, 1994) — Sigil jako kanoniczna ojczyznaJonathan Tweet i in., Dungeons & Dragons Podrecznik Gracza trzeciej edycji (Wizards of the Coast, 2000) — szablon planetouchedRob Heinsoo, Andy Collins i James Wyatt, Podrecznik Gracza czwartej edycji (2008) — Bael Turath, rasa podstawowaJeremy Crawford i in., Podrecznik Gracza piatej edycji (2014) i Mordenkainen's Tome of Foes (2018) — warianty dziewieciu piekielCritical Role, kampania 2 The Mighty Nein (2018-2021) — Mollymauk Tealeaf, Jester LavorreWizards of the Coast, Tasha's Cauldron of Everything (2020) — odlaczenie premii cech od rasyLarian Studios, Baldur's Gate 3 (2023) — Karlach Cliffgate i liczni BNKeith Baker, Eberron: Rising from the Last War (2019) — podrasy tieflingow z Eberronu

Ciekawostki

• 'Tiefling' to celowo utworzony termin: J. M. Weiss zlozyl go w 1991 r. z niemieckiego 'tief' (gleboki) i angielskiego przyrostka '-ling'; slowo nie pojawia sie w zadnym slowniku ani tekscie mitologicznym sprzed 1991 r.
• Mike Mearls ujawnil w felietonie 'Design & Development' z 2008 r., ze tlo Bael Turath z czwartej edycji bylo inspirowane przesladowaniami chrzescijan za Decjusza w Cesarstwie Rzymskim (250 r. n.e.).
• Na GDC 2024 Larian Studios ujawnilo, ze aktorka motion capture grajaca Karlach mierzy okolo poltora metra i nosi obuwie na grubej platformie, by sprostac wzrostowi postaci wynoszacemu blisko metr osiemdziesiat.
• Charakterystyczna ilustracje tieflinga w Podreczniku Gracza piatej edycji wykonala koncept-artystka Magali Villeneuve, korzystajac z fotografii referencyjnych dostarczonych przez znajoma zespolu projektowego.