Wywerna
Wyvern · Rodzaj smoka — Legendarne stworzenie z dwiema nogami i skrzydłami
Wywern (wyvern) to dwunozny, z parą skrzydel nietoperza, smok sredniowiecznej europejskiej heraldyki i ludowej tradycji. Nazwa pochodzi od staroangielskiego 'wivere' (zmija) — z lacinskiego 'vipera' — a od zachodniego czworonoznego smoka rozni go brak konczyn przednich (skrzydla pelnia role ramion) oraz dlugi kolczasty ogon zakonczony zatrutym zadlem w ksztalcie grotu strzaly. Forma heraldyczna zostala ustalona w heraldyce anglo-normanskiej konca XII wieku za Henryka II, a 'Boke of Saint Albans' Juliany Berners (1486, British Library IB.55712) jest pierwszym angielskim podrecznikiem oddzielajacym wywerna od czworonoznego smoka jako odrebnej bestii heraldycznej. Walijski czerwony smok Y Ddraig Goch stal sie oficjalnym godlem dynastii Tudorow po bitwie pod Bosworth (1485), a heraldycy angielscy XIX wieku ujednolicili obie formy jako 'wywerna czworonoznego'. Ta sama sylwetka pojawia sie w Fell Beasts J.R.R. Tolkiena we 'Wladcy Pierscieni' (1954-55), w wywernach 'Dark Souls' (FromSoftware, 2011), w linii Rathalos serii 'Monster Hunter' (Capcom, od 2004), w smokach 'The Elder Scrolls V: Skyrim' (2011) oraz w smokach 'Gry o Tron' HBO (2011-2019).
