Lód

Jack Frost — Niższy duch lodu

Jack Frost to uosobiony duch szronu i mrozu w folklorze angielskim i skandynawskim, pojawiajacy sie jako mlody chlopiec lub psotny starzec, kanoniczna ikonograficzna postac, ktora rysuje wzory lodowych kwiatow (frost ferns, 'paprocie szronu') na oknach w zimowe poranki i szczypie ludzi w nosy i palce u nog. Etymologia to polaczenie angielskiego Jack (ogolne meskie imie) i Frost (szron, z staroangielskiego forst), a pierwszy decydujacy zapis tekstowy angielskiego Jack Frost pojawia sie w wierszu z 1734 r. A Mountain of Frost w brytyjskim London Magazine. Ikonograficzne pochodzenie to polaczenie (1) nordycko-mitologicznych olbrzymow szronu Jokulla ('lodowiec') i Frostiego ('szron') z Rozdzialu 1 Halfdanar saga svarta Heimskringli islandzkiego poety z poczatku XIII wieku Snorriego Sturlusona (1179-1241), i (2) kanonu Morozko (Morozko, 'Maly Szron') i Ded Moroz ('Dziadek Mroz') z Rosyjskich Bajek Ludowych (Narodnye Russkie Skazki) rosyjskiego folklorysty Alexandra Afanasjewa (1826-1871) z lat 1855-1863. Decydujacy nowoczesny kanon to piosenka z 1944 r. The Christmas Song amerykanskiego kompozytora Mela Torme (1925-1999) i autora tekstu Roberta Wellsa (1922-1998) — z linijka 'Jack Frost nipping at your nose' — ktora decydujaco ustanowila XX-wieczny globalny kanon Jack Frost, a glowny bohater Jack Frost filmu animowanego DreamWorks Strazinicy marzen (Rise of the Guardians, wydanego 21 listopada 2012 r. w USA, opartego na Williamie Joyce) to XXI-wieczny globalny kinowy kanon Jack Frost.

Bialy Smok (White Dragon) to jeden z pieciu galezi smokow chromatycznych, ktore zakorzenily sie w pierwszej edycji Dungeons & Dragons z 1974 roku Gary'ego Gygaxa i Dave'a Arnesona, zimny lowca, ktory dzierzy calorocznie pokryte sniegiem pola siedzenia polarnego i zmarznieta pustkowie jako swoje terytorium. Luski biale jak snieg topnieja w bialym siedzeniu lodowca i lodu bez jednego cienia, a z jego paszczy wydycha pojedyncza prosta linia zimna, ktora przynosi smierc jednego oddechu, mrozac czlowieka i bestie w jednym siedzeniu. Posrod pieciu smokow chromatycznych, czarnego, niebieskiego, zielonego, czerwonego i bialego, ten stoi w siedzeniu najnizszej inteligencji, lecz instynkt lowiecki bestii jest na tym samym siedzeniu w zamian postawiony najwyrazniej, a raz gdy upatrzyl sobie zdobycz, sciga ja przez dni w jednym siedzeniu z wielka cierpliwoscia. Jego legowisko to jaskinia w lodowcu lub gleboke siedzenie w wiecznym sniegu, a wewnatrz postac cial ludzi i bestii zabitych w tym samym polowaniu, zachowanych na zawsze w lodzie, jest najwyrazniejszym znakiem jednego siedzenia.

Yuki-onna · Śnieżna kobieta — chłodna, smutna piękność pojawiająca się w zamieci

Yuki-onna (japonskie Yuki-onna, 'kobieta sniegu') to blada zenska postac yokai, ktora pojawia sie nagle podczas nocnej zamieci sniegu, kanoniczna ikonograficzna postac japonskiego yokai zimowych gor snieznych, ktora w bialym kimonie, z dlugimi smolisto czarnymi wlosami i bezkrwista twarza zbliza sie do zagubionego podroznika i zamraza go na smierc swoim chlodnym oddechem. Ikonograficzne pochodzenie to polaczenie folkloru smiertelnego mrozu (toshi) regionow obfitych opadow sniegu Japonii w Tohoku, Chubu i Hokkaido z wiara w bostwo gorskie (yama-no-kami). Najwczesniejszy zapis tekstowy to Sogi Shokoku Monogatari, opowiesc podrozna poety renga Sogi (1421-1502) z poznego okresu Muromachi (szacowany pozny XV wiek), opisujaca wysoka kobiete ubrana na bialo spotkana w gorach snieznych prowincji Echigo (obecnie prefektura Niigata). W okresie Edo Yuki-onna zostala usystematyzowana jako kanoniczna yokai w katalogu yokai Gazu Hyakki Yagyo (1776) Toriyamy Sekiena (1712-1788). Decydujacym kanonem jest opowiadanie Yuki-Onna w Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things, zbiorze opowiadan w jezyku angielskim opublikowanym w kwietniu 1904 r. przez Lafcadia Hearna (1850-1904, japonskie imie Koizumi Yakumo): drwale Mosaku (starszy) i Minokichi z prowincji Musashi sa uwiezieni w zamieci sniegu i odpoczywaja w chacie, gdzie Yuki-onna zabija Mosaku, ale oszczedza mlodego Minokichiego na jego obietnice nigdy nie ujawniac sekretu; lata pozniej Minokichi zenil sie z kobieta imieniem Oyuki, ktora okazuje sie ta sama Yuki-onna, i ona znika, gdy on lamie sekret. To ustanowilo decydujacy kanon nowoczesnej ikonografii Yuki-onna. Film Kwaidan Masaki Kobayashiego z 1965 r. z odcinkiem Yuki-onna zdobyl Nagrode Specjalna Jury na Festiwalu Filmowym w Cannes i dopelnil globalny kanon.