Golem
Golem · Istota sztuczna — Byt stworzony z martwej materii
Sztuczne stworzenie zydowskiej tradycji kabalistycznej, ulepione z gliny, kamienia lub metalu i pobudzone do ruchu swietymi literami lub formulami. Hebrajskie slowo golem pojawia sie po raz pierwszy w Psalmie 139:16 jako nazwa jeszcze bezksztaltnej substancji; najstarszy bezposredni opis techniczny znajduje sie w kabalistycznej 'Sefer Jecira' (Ksiega Stworzenia, ok. 200-500 r.), a Eleazar z Wormacji (ok. 1176-1238) z niemieckich Chasidei Aszkenaz spisal w 'Hilchot Jecira' pierwszy szczegolowy rytual stworzenia. Najslynniejsza legenda to Golem Praski, przypisywany rabinowi Jehudzie Loewowi ben Becalelowi z Pragi (1525-1609, zwanemu Maharal), ktory mial ulepic glinianego sluge z brzegow Weltawy, by bronil przesladowanej gminy zydowskiej; jej wspolczesna kanoniczna forme nadalo w 1909 r. pseudoepigraficzne 'Niflaos Maharal' Yudla Rosenberga. 'Frankenstein' Mary Shelley (1818), 'Golem' Gustava Meyrinka (Kurt Wolff Verlag, 1915), 'R.U.R.' Karela Capka (Aventinum, 1921) — zrodlo slowa 'robot' — oraz cztery typy golema w Dungeons & Dragons (glina, kamien, zelazo, mieso; TSR, 1977) to bezposredni potomkowie tego samego wzorca.
