Jaszczuroludzie
Lizardfolk · Lud jaszczurów — zimnokrwiści plemienni wojownicy bagien
Jaszczuroludzie (Lizardfolk, pierwotnie 'Lizardman') to humanoidalna rasa gadow o luskowatej skorze, jaszczurzym lbie i grubym ogonie, wprowadzona przez Gary'ego Gygaxa w 'Greyhawk: Supplement I to Dungeons & Dragons' (1972) i skodyfikowana jako bagienna rasa wojownikow plemiennych w Monster Manual AD&D (1977); nazwa zostala zmieniona na neutralna plciowo 'Lizardfolk' w Monster Manual piatej edycji (2014). Mierza od 180 do 210 centymetrow, waza od 120 do 180 kilogramow, sa muskularnej budowy, maja zielono-szare, oliwkowe lub turkusowe luski, jaszczurzy leb z zoltymi oczami i szczelinowymi zrenicami oraz gruby ogon o dlugosci metra lub wiecej dla rownowagi i ciosow w walce wrecz. Zyja w bagnach, mokradlach i basenach namorzynowych w plemionach od dwustu do czterystu czlonkow pod kierownictwem matriarchini lub szamanki, wylegaja sie z jaj i sa zmiennocieplne — zwalniaja w zimnych klimatach. Ich psychologia, najpelniej skodyfikowana w 'Volo's Guide to Monsters' (2016), jest psychologia 'chlodnego pragmatyka': przedkladaja przetrwanie, uzytecznosc i efektywnosc zasobow nad emocje, nigdy nie lamia obietnicy, ale interpretuja jej warunki na korzysc swojego gatunku. Ta sama linia jest rozpoznawalna w armii Jaszczuroludzi Warhammer Fantasy (Games Workshop, od 1989) z hierarchia Slann, Saurus i Skink oraz w Sleestach z serialu telewizyjnego NBC 'Land of the Lost' (1974-1976), ktory bezposrednio wplynal na projekt AD&D.
Pochodzenie
Bezposrednim zrodlem tekstowym jest 'Greyhawk: Supplement I to Dungeons & Dragons' Gary'ego Gygaxa (1972), z bagienna forma plemienna ustalona w Monster Manualu AD&D z 1977 roku na poziomie wyzwania 1 i charakterze neutralnym. Mitycznym podlozem jest globalny korpus gadziohumanoidalnych przekazow — siedmiu mezopotamskich Uanna, ludzi-ryb z tabliczek biblioteki Aszurbanipala (VII w. p.n.e.), wezowotulowe postacie chinskiego 'Shen Yi Jing' z dynastii Han, indo-wedyjska Nāga i zuluska tradycja 'Lizard People' — polaczony z bagiennymi rasami gadow z popularnej fantastyki naukowej konca XIX i poczatku XX wieku, w tym zielonych Marsjan z 'Ksiezniczki Marsa' (1912) Edgara Rice'a Burroughsa i Glebinowcow z 'Swiatyni' (1925) H.P. Lovecrafta. Najbardziej bezposrednim wizualnym wplywem na projekt AD&D z 1977 roku byli Sleestakowie z serialu telewizyjnego NBC 'Land of the Lost' (1974-1976) produkcji Sida i Marty'ego Kroftow. Kanon psychologiczny chlodnego pragmatyzmu zostal opracowany w 'Volo's Guide to Monsters' (2016) przez Mike'a Mearlsa i innych.
Cechy
- Muskularny humanoid gadzi, 180-210 centymetrow, 120-180 kilogramow
- Zielono-szare, oliwkowe lub turkusowe luski; jaszczurzy leb z zoltymi oczami i szczelinowymi zrenicami
- Gruby ogon o dlugosci metra lub wiecej dla rownowagi i ciosow w walce wrecz
- Spoleczenstwo plemienne 200-400 czlonkow w bagnach, mokradlach i basenach namorzynowych, prowadzone przez matriarchine
- Jajorodne, zmiennocieplne — zwalnia w zimnych klimatach
- Psychologia chlodnego pragmatyka: przetrwanie, uzytecznosc i efektywnosc zasobow nad emocje
Opowieści
Standardowy antagonista lub potencjalny sojusznik dla kampanii RPG fabularnego w srodowiskach bagiennych, czesto uzywany jako punkt ogniskowy dla opowiesci dyplomatycznych i nieporozumien zbudowanych wokol ich obcego systemu wartosci. Ta sama ikonografia zostala zapozyczona przez armie Jaszczuroludzi Warhammer Fantasy, rase argonian z serii 'The Elder Scrolls' Bethesda (od 1994) i NPC jaszczuroludzi z 'Final Fantasy XIV' Square Enix (od 2010).
Słabość
Zmiennocieplna fizjologia czyni ich podatnymi na zimne klimaty i zauwazalnie powolniejszymi zima (skodyfikowane w 'Volo's Guide' piatej edycji). Ich pragmatyczna mentalnosc sprawia, ze sa slabi w emocjonalnej dyplomacji spoleczenstw ludzkich i podatni na plemienna izolacje. Niektore gry pochodne daja im dodatkowa podatnosc na obrazenia ogniste.
Znaczenie kulturowe
Postac jest kompozycja rdzennych mezopotamskich, indo-aryjskich i afrykanskich tradycji gadziohumanoidalnych nalozonych na motywy bagiennych istot z popularnej fantastyki naukowej, skanalizowana przez D&D do glownego nurtu anglojezycznej fantastyki po 1980 roku; w XXI wieku rama 'chlodnego pragmatyka' stala sie standardowym kontrastowym soczewka wobec antropocentrycznych zalozen etycznych.
W popkulturze
'Greyhawk: Supplement I' Gary'ego Gygaxa (1972), Monster Manual AD&D (1977), Monster Manual piatej edycji (2014), 'Volo's Guide to Monsters' (2016), armia Jaszczuroludzi Warhammer Fantasy (Games Workshop, od 1989), argonianie z serii 'The Elder Scrolls' Bethesda (od 1994), NPC jaszczuroludzie z 'Final Fantasy XIV' Square Enix (od 2010) oraz Sleestakowie z 'Land of the Lost' NBC (1974-1976).