Nowożytność

Maska z dziobem i woskowany płaszcz lekarza dżumy

Strój lekarza dżumy to kostium ochronny noszony przez lekarzy leczących ofiary dżumy dymieniczej w XVII-wiecznej Europie — jeden z najdziwniejszych medycznych ubiorów w historii. Zaprojektowany w 1619 roku przez francuskiego lekarza dworu Charlesa de Lorme, obejmuje długą maskę z ptasim dziobem, woskowany skórzany płaszcz do kostek, kapelusz z szerokim rondem, długie rękawice, buty i laskę. Medycyna przed-zarazkowa przypisywała chorobę „miazmom" (złemu powietrzu), stąd dziób wypełniano ziołami i tkaniną nasączoną octem, aby filtrować powietrze.

Dopasowana część górna formująca kobiecy tors

Gorset zewnętrzny to dopasowane okrycie górnej części ciała noszone przez Europejki od XVI do XVIII wieku na gorsecie. Sznurowany z tyłu lub z przodu, ekstremalnie podkreślał talię i biust. Fiszbiny lub metalowe pręty utrzymywały sztywną formę, a szlacheckie egzemplarze zdobiono haftem i klejnotami.

Spodnie do kolan arystokratycznego dżentelmena

Pumpy to spodnie do kolan noszone przez europejskich mężczyzn od XVI do XIX wieku. Ewolucja średniowiecznych nohawic, zapinane pod kolanami na guziki lub klamry. W połączeniu z jedwabnymi pończochami stały się symbolem arystokracji podczas Rewolucji Francuskiej.

Wielka suknia na bal

Suknia balowa była szczytem damskiej garderoby w XVIII i XIX wieku — z ekstremalnie ściągniętą gorsetem talią, odkrytymi ramionami i ogromną spódnicą na krynolinie lub tournure. W apogeum w epoce wiktoriańskiej symbolizowała bogactwo i status rodziny.

Czarna szata uniwersytecka

Toga akademicka to czarna szata noszona przez uniwersyteckich uczonych i dyplomowanych od powstania europejskich uniwersytetów w XII wieku. Wywodzi się ze średniowiecznych habitów mniszych, zachowując głęboki związek wczesnych uniwersytetów z Kościołem. Stopnie oznaczane są precyzyjnymi różnicami: prosta toga dla licencjatów, szerokie rękawy dla magistrów, trzy aksamitne pasy i kaptur w kolorze dziedziny (prawo purpurowy, medycyna zielony, teologia czerwony, filozofia niebieski) dla doktorów.

Oficjalny strój brytyjskiego kamerdynera

Frak kamerdynera to czarny strój formalny noszony przez męskich gospodarzy w brytyjskich arystokratycznych domach XIX i początku XX wieku. Jego wyróżniającą cechą jest sam frak — ścięty w talii z przodu i podzielony na dwa długie ogony z tyłu — pierwotnie szlachecki strój wieczorowy, później zaadaptowany dla kamerdynerów, aby zaznaczyć widoczną hierarchię. Tam gdzie pan nosił biały krawat i białą kamizelkę, kamerdyner nosił czarne: prawie takie samo, lecz niewątpliwie podrzędne.

Wiktoriański kobiecy mundurek domowy

Strój pokojówki to mundur pokojówek w wiktoriańskich brytyjskich domach, definiowany uderzającym kontrastem czarno-białym — ciemna długa sukienka pokryta białym fartuszkiem, zwieńczona białym czepkiem. Gdy rosnąca zamożność klasy średniej uczyniła zatrudnianie służby znakiem statusu, wyłoniły się znormalizowane mundurki, aby pokazać rangę pracodawcy.

Zakrzywiona broń kawalerii

Szabla to standardowy miecz europejskiej jazdy od XVII do XIX wieku, o łagodnie zakrzywionej, jednosiecznej głowni długości około 80–90 cm i kabłąkowej rękojeści w kształcie D, obejmującej całą dłoń. Krzywizna głowni jest zoptymalizowana pod cięcie — cios zadawany w pełnym galopie — pozostawiające głęboką ranę w mgnieniu szarży. Wywodząc się z zakrzywionych mieczy wschodnioeuropejskiej i węgierskiej jazdy XVII wieku, rozpowszechniła się po całej Europie Zachodniej i w epoce napoleońskiej stała się główną bronią jazdy Francji, Wielkiej Brytanii, Prus i każdego mocarstwa. O wadze około 900 g–1,1 kg, używana jedną ręką, symbolizuje „epokę kawalerii” wraz z barwnymi mundurami lekkiej jazdy. Konkurencja szablowa współczesnej szermierki wywodzi się od niej.

Broń palna ładowana od przodu

Muszkiet to długa broń gładkolufowa ładowana odprzodowo, używana od XV do XIX wieku — rewolucyjna broń palna, która zakończyła epokę zbroi. Wywodząc się z ręcznej bombardy, była ulepszana wedle systemu zapłonu: od zamka lontowego przez skałkowy po kapiszonowy. Jej zasięg skuteczny wynosił około 100 m, a oddawała dwa–trzy strzały na minutę; celność pojedyncza była niska, lecz w taktyce liniowej setek ludzi ustawionych ramię w ramię i strzelających salwą była ogromnie skuteczna. Żadna zbroja płytowa nie mogła zatrzymać kuli muszkietowej, więc militarna przewaga opancerzonego stanu rycerskiego ostatecznie zniknęła. Od XVI wieku po wojny napoleońskie był standardową bronią palną piechoty, a z osadzonym bagnetem służył zarazem za włócznię do walki wręcz.

Pistolet krzemieniowy wczesnej nowożytności

Pistolet skałkowy to jednostrzałowy pistolet, który strzela, gdy krzemień uderza w stalowe krzesiwo, iskry zapalają proch podsypowy na panewce, a ten błysk przez otwór zapałowy podpala ładunek główny. Powstał, gdy zamek skałkowy udoskonalony we Francji na początku XVII wieku zastosowano w pistolecie; zastąpił dawne pistolety lontowe i kołowe i rozpowszechnił się od XVII do XIX wieku w użyciu wojskowym i cywilnym. Jego zasięg skuteczny wynosił zaledwie około 15 m, a celność była niska, i po jednym strzale przeładowanie trwało długo — dlatego po wystrzale często odwracano pistolet i używano go jako maczugi, bijąc ciężką kolbą. Był godłem piratów i kawalerii oraz standardową bronią pojedynku honorowego.

Smukła szpada renesansu

Rapier to miecz wyspecjalizowany w pchnieciu, narodzony w renesansowej Europie, cechujacy sie dluga, smukla, obosieczna glownia o dlugosci okolo 100 do 130 cm. Glownia jest waska, sztywna i o ostrym sztychu, zoptymalizowana do pchniecia. Jego najbardziej uderzajaca cecha jest zlozona koszowa rekojesc obejmujaca dlon, w ktorej liczne pierscienie, kablak i jelce strzega calej dloni niczym klatka. Byl bronia obronna europejskiego szlachcica i mieszczanina oraz standardowa bronia pojedynku honorowego od 16 do 18 wieku. Choc wyglada smukle, jego dluga glownia i wielka rekojesc daja calkowita wage okolo 1 do 1,4 kg. Floret i szpada wspolczesnej szermierki rozwinely sie z tej broni, byla tez bronia, ktora doprowadzila do narodzin systematycznych szkol szermierki.

Hiszpański hełm z grzebieniem z XVI wieku

Morion (hiszp. morrion) to otwarty helm, ktory wzrosl w Europie XVI i XVII wieku, a jego znakiem jest wysoki grzebien biegnacy posrodku czaszki i szerokie rondo zakonczone ostrzem z przodu i z tylu. Twarz stoi calkiem otwarta, tak ze widok, oddech i sluch sa o wiele lepsze niz pod zamknietym helmem, a helm pasowal do dlugich marszow i polowych trudow armii XVI wieku. Wysoki grzebien posrodku nie jest jedynie ozdoba, lecz czescia konstrukcyjnego wzmocnienia, ktora odbijala cios miecza lub bojowego cepa schodzacy z gory, a szerokie rondo kryło ramie i szyje przed strzalami i kamieniami spadajacymi z gory. Jego prosty ksztalt pozwalal kuc go w wielkiej liczbie, i tak stal sie standardowym nakryciem glowy hiszpanskiego tercio, a przez kolonialne zalogi Nowego Swiata i straze dworow Europy przekazal sie az do dzis, gdy nawet teraz Gwardia Szwajcarska Papieska w Watykanie nosi polerowany morion jako czesc swojego ceremonialu.